זכרונות פֿו יודל מאַרק

Forward (Yiddish Edition) - - פּפּאָאָעזיע דער ייִדישער פּפּערל פֿפֿו -

עס† האָט† גענומען† ווערן† אונדז† אַלעמען† קלאָר ¨† אַז† ס0 איז† נישט† קיין† אָרט† פּעטערבורג ¨† מע† דאַרף† פֿון† פּעטערבורג† † אַוועקפֿאָרן† —† ניט† אַזאַ† פּשוטע† זאַך Ɔ אָבער† ס‘איז† שוין† גע≠ וואָרן† אַ† ליטווישע† רעפּובליק† און† אַ† לעטישע† רעפּובליק Ɔ מיר† זייַנען† גע≠ ווען† פֿריִער† אין† ליבאַווע ¨† איידער† מיר† זייַנען† געווען† אין† פּאַלאָנגע ¨† און† פּאַלאָנגע† איז† דעמאָלט† דאָך† אויך† געווען† קורלאַנדער† גובערניע Ɔ הכּלל¨ † אונדזער†גאַנצע† משפּחה†האָט† געקראָגן† אַ† דערלויבעניש† אַוועק צופֿאָרן Ɔ איך† האָב† ניט† געוואָלט† אַוועקפֿאָרן ¨† מייַן† טענה† איז† געווען∫† איך† האָב† כּמעט† אַלצדינג† וואָס† מע† האָט† פֿאַרלאַנגט ¨† ¸כּד י†צו ˛† ענדיקן† אוניווערסיטעט Ɔ איך† קען† געפֿינען† נאָך† אַ†צוויי† אָדער† דרייַ†פּראָפֿעסאָרן† אויף†די† עקזאַמענס† וואָס†איך† דאַרף†האָבן† איצט†צום† סוף ¨† קריג†איך† אַן†אַטעסטאַט ¨† אַז†איך† האָב† געענדיקט† דעם† אוניווערסיטעט† און† איך†וועל† מער†וועגן† דעם†ניט† דאַרפֿן† זאָרגןÆ

דער† טאַטע† האָט† באַשלאָסן† ניט† אַוועקצופֿאָרן¨ † מיט† זייער† אַ† פּשוטער† סיבה∫† ער† האָט† געהאַט† אַ† סך† קונדן ¨† וועמען† ער† האָט† פֿאַרקויפֿט† סחורה† אין†משך† פֿון†די† יאָרן†וואָס† מיר†האָבן† ¸דאָרט ˛† געוווינטª † די† קונים† זייַנען† געווען† ערלעכע† מענטשן ¨† כּמעט† אַלע† קאַראַיִמער †© אינטערעסאַנט∫†† עס† איז† געווען† אַ† באַשעפֿטיקונג† פֿון† קאַראַיִמער¨ †האַנדלען† מיט†טאַבאַק† און† מיט†פּיפּקעס† און†נאָך† אַזעלכע†זאַכן ®Æ † האָט† ער† באַשלאָסן∫† וואָס† הייסט ¨† ער† וועט† קומען † ¸אַהיים ˛† גאָר† אין† גאַנצן† אָן†געלט† אאַז“וו ø† ער†וועט† אויפֿמאָנען† כאָטש†אַ† טייל†פֿון† די†חובֿות ¨† וועט†ער† ¸אַהיים ˛† קומען†אַ† האַלב†יאָר† שפּעטער ¨† אַ†יאָר† שפּעטער †¸ ווי†די† משפּחה ˛Æ †איך† האָב†ניט† געקענט †¸ טאָן†אַזוי ˛†∫ איך†מוז† פֿאָרן ¨† צוליב† דער† מאַמען ¨† וואָס† איז† שוין†געווען† ניט†געזונט ¨† מיט†די† אַלע† קינדער¨ †נאָך† מיט†דעם† קליינינקן ¨† וואָס† איז† געווען† נאָך† אַ† קליין† ייִנגעלע Ɔ פֿון† דער† אַנדערער† זייַט† האָב† איך† געטראַכט∫† ווער† וועט† ווען† ניט† איז† אָנערקענען† אַן† אַטעסטאַט ¨† וואָס† וועט† זייַן† אונטערגעשריבן † ¸פֿון ˛† אַ† קאָמיסאַרø †בין† איך†געפֿאָרן† מיט†דער† משפּחהÆ

מיר† זייַנען† געפֿאָרן† ניט† אין† קיין† ¸אמתן ˛† וואַגאָן¨ †נאָר† דאָרטן†וווּ† מע†פֿירט† פֿערד†—†וווּ† ס 0איז† דאָ†אַן† אויפֿשריפֿט∫† Π„† פֿערד†אָדער†∞¥† מענטשן 4Æ †ס‘ האָט† [ ] געהייסן† ”טיפּלושקע †“ª† דאָרטן† האָט† מען† איבערגעפֿירט† סחורות† אַלע† מאָל ¨† און† אין† מיטן† איז† געווען† אַן† אייוועלע† וואָס† מע† האָט† געקאָנט† הייצן † ©דערפֿאַר† האָט† עס† געהייסן † ¨† פֿון† וואָרט†

פֿאַרלאָז פּעטערבורג

ון ריעִרדיקן נומער) (המשך

זיך† געזעגענען† מיט† מענטשן† האָט† מען† שוין† ניט† געקאָנט Ɔ כּמעט† אַלע† פֿון† מייַנע† פֿרייַנד† זייַנען† געווען† אַוועקגעפֿאָרן¨ † דער† עיקר† קיין† קיִעוו ¨† צו†דער† נאַציאָנאַלער†אויטאָנאָמיע† אין† אוקראַיִנעÆ † אין† די† ערשטע† טעג† פֿון† דעצעמבער† Ππ± †± זייַנען† מיר† אַרויס≠ געפֿאָרןª † דאַכט† זיך ¨† דעם† וועג ¨† וואָס† מע†דאַרף† מאַכן†אין† איין†נאַכט ¨† זייַנען† מיר† געפֿאָרן† אַ† גאַנצע† וואָך Ɔ מיר† זייַנען† געקומען† אין† ריגע ¨† ¸וווּ† עס ˛† איז†שוין† געווען†אַ† מאַכט†אַ† לעטישע Ɔ מע†האָט† צוגענומען†פֿון† אונדז†די† אַלע† פּעסער† וואָס† מיר† האָבן† געהאַט ¨† די† רוסישע¨ †און† מע†האָט† אונדז†אַלעמען† געגעבן† לעטישע† פּעסער Ɔ איך† האָב† אויפֿגעהער ט†צו† הייסן† ”מאַרק“† און† איך†בין† געוואָרן†”מאַרקס “¨ †ווייַל† אויף† לעטיש† קען † ¸קיין ˛† פֿאַמיליע* נאָמען¨ †

אַ נייַער נאָמע

בכלל† קיין† איין† סובסטאַנטיוו¨ † קיין† איין† וואָרט† זיך† ניט† ענדיקן† אויף† אַ†

t† ¨† אויף† אַ ¨† אויף† אַÆk† † שפּעטער¨ † אַז† p איך† בין† פֿון† לעטלאַנד† געקומען† אין† ליטע¨ † בין† איך† ניט† געוואָרן† ”מאַר≠ קאַס“ª† איך† בין† געקומען† מיט† מייַנע† לעטישע† דאָקומענטן¨ † בין† איך† גע≠ וואָרן†”מאַרקסאַס Æ“† ביז† איך† בין† גע≠ קומען† אין† די† פֿאַראייניקטע† שטאַטן† פֿון† אַמעריקע† איז† מייַן† אָפֿיציעלער† נאָמען†געווען† מאַרקסאַסÆ

איידער†מיר† זייַנען†אַרויסגעפֿאָרן† איז† געקומען† אַ† גרויסער† קלאַפּ† פֿאַר† מיר† פּערזענלעךÆ † מע† האָט† געלאָזט† אַל צדינג† אַרויספֿירן† —† דעמאָלט† איז† ניט† געווען† אַזאַ† פֿאָרשטעלונג† ¸אַז† מע†טאָר† ניט†אַרויספֿירן† דאָס†אייגענע† האָב* און* גוטס† פֿון† ראַטן* פֿאַרבאַנד˛ Ɔ פֿאַרשטייט† זיך¨ † אַז† מיר† האָבן† ניט† געקענט† פֿירן† מעבל¨ † די† מעבל† איז† געבליבן † Ɔ ©מיר† האָבן† ¸סייַ† ווי˛ †ניט† גע≠ האַט† אין† פּעטערבורג† אַזעלכע† גוטע† מעבלÆ ®† אָבער†אַלע† וועש¨ †אַלע† כּלים¨ † די†אַלע† זאַכן†האָט† מען†געקענט† מיט≠ נעמען¨ †מיטפֿירן†—† דאָס†אַלץ† איז†גע≠ ווען†אייַנגעפּאַקט Æ

און† עס† זייַנען† געווען†±±† גרויסע† קאַסטנס†מיט† מייַנע†ביכער ¨† וואָס†איך† האָב† אָנגעקויפֿט† אין† משך† פֿון† דעם† לעצטן† יאָר† אָדער† אָנדערטהאַלבן† יאָר†—† אַ† גאַנצע† ביבליאָטעק¨ † נאָענט† צו †צוויי† טויזנט† ביכערÆ † איידער† מע† האָט†געדאַרפֿט† אַוועקפֿאָרן¨ †¸ ווען˛ †די† קאַסטנס†זייַנען† שוין†געווען †© מיט†גענוג† שוועריקייטן® †אַרייַנגעפּאַקט† אין†דעם† וואַגאָן¨ †זייַנען† געקומען†פֿאָרשטייערס† פֿון†עפּעס† אַ†קאָמיסאַריאַט† קאָנטראָלירן† וואָס† מע† פֿירט† מיט† זיךÆ † געזען† די† קאַסטנס†מיט† די†ביכער ¨† האָבן†זיי† גע≠ זאָגט¨ †¸ אַז˛ †זיי† דערלויבן†ניט† מע†זאָל† אַרויספֿירן†ביכער† פֿון†רוסלאַנד Ɔ איצט† איז† געקומען† די† צייַט† פֿאַר† מענטשן† צו†זייַן† פֿרייַ†און† צו†שטודירן†—† וועט† אויספֿעלן† ביכער† פֿאַר† זיי°† טאָר† מען† קיין† ביכער† ניט† אַרויספֿירןÆ † זיי† האָבן† ניט†געטראַכט† וועגן†דעם ¨† צי†דאָס† איז† אַ† פּאָפּולער† בוך† אָדער† אַ† בוך† וואָס† אַלע† קענען† —† ”ביכער† טאָרסטו† ניט† אַרויספֿירןÆ“

¸איך† האָב˛ † געפּרוּווט† זיך† נעמען† דינגען† מיט† זיי¨ † איז† געווען† ¸דער† ענטפֿער˛ †∫ ”אַ ¨† דו† ווילסט† ניטø † קום† מיט† אונדז† אין† קאָמיסאַריאַט† מיט† די† אַלע† קאַסטנס¨ † מ‘עט† זיך† שוין† פֿונאַנ≠ דערקלייַבן† וואָס† פֿאַר† אַ† פֿויגל† דו† ביסטÆ“†הכּלל ¨† זיי†האָבן† צוגענומען†די† דאָזיקע†אַלע† קאַסטנס†מיט† די†ביכער Ɔ עס†זייַנען† געבליבן†פֿון† יענער†תּקופֿה† בייַ†מיר†≤ *¥† ביכער†—†די† וואָס†זייַנען† צופֿעליק† אַרייַנגעפּאַקט† געוואָרן† † צווישן† וועש† אָדער†צווישן† כּליםÆ † אָבער†די† גרויסע†קאַסטנס† וואָס†האָבן† געהאַט† נאָר† ביכער† —† נישט† נאָר† די† ביכער† וואָס† איך† האָב† געהאַט† בייַם† שטו†דירן ¨† נאָר† סתּם† כּלערליי† ביכער¨ † אַ† ¸גאַנצע ˛† ביבליאָטעק†—†אויס Æ

אַ פֿאַרלוירענע

ביבליאָטעק

† —† אַ† וואַרעמער® Ɔ מיר† אַליין† האָבן† אַרייַנגעפּאַקט† אַלע† אונדזערע† זאַכן¨ † אונד ז†צוזאַמען† מיט† דעם† פֿעטערס† משפּחה¨ † וואָס† איז† געווען† אַ†טייל† פֿון†אונדז ¨† ¸און ˛† נאָך†עטלעכע† משפּחות† ©ווי† עס† איז† געוואָרן† די† ∞¥† מענטשן® ¨† און† מע† האָט† אונדז† דערלויבט†אַרויספֿאָרן Æ

מיר†זייַנען† געקומען†אין† ליבאַווע† אָנהייב† ππ± Ʊ† דער† וועג† האָט† זיך† געצויגן†מסתּמא†∞±† טעג ¨† אפֿשר†מער ¨† און† איך† האָב† געהאַט† גענוג†צייַט† צו† באַטראַכטן†מיט† וואָס†איך† בין†געקומען† קיין† פּעטראָגראַד† און† מיט† וואָס† איך† פֿאָר† אַוועק† פֿון† פּעטראָגראַד Ɔ אין† אַלגעמיין† בין† איך† געווע ן†צופֿרידן∫† מיט† דעם ¨† וואָס† איך† האָב† אַ† סך† זיך† צוגעלערנט† אויף† פֿאַרשיידענע† גע≠ ביטן¨ †אַפֿילו† אויפֿן†געביט† פֿון†תּלמוד ¨† וואָס† איז† אין† מייַנע† פּלענער† קיין† מאָל† נישט† געווען Ɔ נאָך† מער† בין† איך† געווען†צופֿרידן† וואָס† איך† האָב† געהאַט† אַ† געלעגנהייט† פּשוט† זיך†צו† באַקענען† און† קוקן† פֿון† אַ† ביסל† אין† אַ† זייַט † ©ווייַל† איך† בין† געווען† דער† ייִנגערער¨ † און† דער† וואָס† איז† ניט† געווען† אין† גאַנ צן† אַ† חבֿר ®† אין† דער† טעטיקייט†פֿון† אַזוי†פֿיל† פֿאַרשיידענע† מענטשן† פֿון† אַזוי† פֿיל† פֿאַרשיידענע† קרייַזן¨ †די† פֿאַרשיידנסטע†שאַרפֿזיניקע† מענטשןÆ †אַ† קרייַז†וואָס† פֿון†איין† זייַט† איז†דאָ† נחום†שטיף ¨† וואָס†איז† געווען† דער† סאַמע† פֿאַרברענטער† ייִדישיסט ¨† און†אַ† צווייטע†גאַס ¨† וווּ†ס 0איז† געווען† גרוזענבערג¨ † וואָס† האָט† קוים *קוים† פֿאַרשטאַנען† ייִדיש ¨† אָבער† ריידן† ייִדיש†האָט† ער†נישט† געקאָנט Ɔ שטיף† האָט† פֿאַר† זיך† אַליין† אויסגעאַרבעט† אַזאַ†שיינעם† סטיל†אין† ייִדיש ¨† וואָס†איז† גאָר†ניט† געווען†אַזוי† פּשוט†דעמאָלט† דאָס†צו† טאָן Æ

איך† האָב† אויך† אַ† סך† ניט† דערמאָנט∫†אַ† קרייַז†פֿון† די†יונגער† עס * ערןª †אַפֿילו† נישט†דערמאָנט† אַזאַ†קרייַז† פֿון† דער† גרופּע† וואָס† האָט† געפּרוּווט† מאַכן† די† ערשטע† טעראָריסטישע† אַקטן† קעגן† די† באָלשעוויקעס Ɔ ¸איך† האָב˛ † זיך† ב†אַקענט† מיט† אַ† וועלט ¨† געווען†אַן† עדות†פֿון† אַזעלכע†גרויסע†

ס הכּל פֿו די יאָר אי

פּעטערבורג

די† מאַמע† ¸און† דער˛ † פֿעטער† ¸זייַנען ˛† געקומען†אָן† דעם†טאַטן Ɔ דער† פֿעטער† האָט† געהאַט† אַ† הויז† מיט†¥† זייער† גרויסע† דירות¨ † האָט† אונדזער† משפּחה†זיך† באַזעצט†אין† אַ†דירה† פֿון† דעם† פֿעטערÆ † מיר† האָבן† שפּעטער† זיך† באַזעצט† אין† אַן† אַנדער† דירה†—† ס0 איז† געווען† זייער† גרינג† דעמאָלט† צו† קריגן† דירותÆ † אייגנטלעך† האָט† די† גאַנ צע† משפּחה† געוואַרט† אויף† דעם† טאַטן¨ † וואָס† וועט† אויך† אָט† באַלד† קומעןÆ † ¸אָבער ˛† דער† טאַטע† איז† אַזוי† גיך† נישט† געקומען¨ † ווייַל† ער† איז† אַרעסטירט†געוואָרן† און†ער† איז†כּמעט† גאַנצע†צוויי† יאָר† אָפּגעזעסן† אין† דער† סאָוועטישער†תּפֿיסה Æ

דער טאַטע אַרעסטירט

איך† בין† געווע ן†צופֿרידן† מיט† דעם¨ † מיט† וואָס† איך† פֿאָר† אַוועק† און† איך† האָב† געטראַכט¨ † אַז† אָט† הייבט† זיך† אָן† פֿאַר† מיר† אַ† נייַע† תּקופֿה† אין† אַ† נייַ† לאַנד¨ † וואָס† האַלט† זיך† ערשט† איצט† אין† בויעןÆ † אויפֿן† אַנדערן† טאָג¨ † איידער† מיר† האָבן† זיך† אויסגעפּאַקט¨ † האָב†איך† אָנגעהויבן†זיך† צו†פֿאַרנעמען† מיט†אָרגאַניזירן† אַ†פֿאָלקספּאַרטיי Ɔ ווי† אָרגאַניזירט†מען† אַ†פֿאָלקספּאַרטיי† אין† אַ† שטאָט† ווי† ליבאַווע¨ † וווּ† ס‘איז† גע≠ ווען† אַן† ערךπ† *†±∞ טויזנט† ייִדןø † ©ניט† מער† ווי† דאָ† ¸אין† מעמפֿיס˛ ¨† אָבער† ס0 איז† געווען† קאָנטיקער¨ † ¸אַזוי† ווי˛ † די† גאַ†נצע† שטאָט† האָט† געהאַט† נאָר† הו†נדערט† טויזנט†מענטשן Æ® †די† שטאָט† האָט† זייער† אַ† סך† געליטן† פֿון† דער† מלחמה¨ † ווייַל† זי† איז† דאָך† געווען† אַ† האַפֿנשטאָטÆ † זי† איז† נאָך† פֿאַרנומען† געוואָרן† † פֿון†די† דייַטשן†און† האָט†מער† ניט† געקענט† שפּילן† יענע† ראָלע† וואָס† זי†האָט† געשפּילטÆ

איך†בין† אַוועק†אין† אַ†בית *מדרש† פֿון† די† בעל* מלאָכות¨ † דער† עיקר† פֿון† שנייַדערÆ †געקומען† צו†זיי ¨† ¸האָב† איך˛ † געקאָנט†ריידן† מיט†זיי† מיט†דעם† לשון† פֿון† מענדעלע† מוכר* ספֿרים∫† אַז† זיי† זייַנען† די† קליאַטשע¨ † אויף† וועלכער† מע†רייַט ¨† אַז†זיי† ווערן†אונטערדריקט† פֿון† דע ר†צאַרישער† רעגירונג¨ † פֿון† דער† גוייִשער† מאַכט¨ † פֿון† דעם† וואָס† ייִדן† האָבן† ניט† די† זעלביקע† רעכטª † און† גלייַכצייַטיק† אונטערדריקט† פֿון† די†בעל *הבתּים ¨† פֿון†די† געלטזעק¨ †פֿון† די† גרויסע† סוחרים† אאַז“וו Ɔ איך† האָב† זיי† געזאָגט∫† ”אָט† איך† בין† געקומען† צו† אייַך¨ † אַז† מי ר†צוזאַמען† זאָלן† עס† בייַטןª †מיר† זאָלן†אויפֿבויען† אַ†ייִדישע† קהילה¨ † וווּ† איר† וועט† פֿירןÆ“† ס0 איז† געווען†אַ† באַזונדער†אָפּטיילונג† פֿון†די† קצבֿים¨ † בין† איך† אַוועק† צו† די† קצבֿים† און† גערעדטÆ † איך† האָב† אויף† מייַן† אייגענעם† קערפּער† איצט† דערפֿילט¨ † ווי† מאַכט† מען† אַ† פּאַרטייÆ † ¸איך† האָב˛ † געהאַט†אָנהענגער ¨† גענומען†פֿון† זייערע† אייגענע†פֿירער† און†זיי† געמאַכט†אַזוי†

די פֿאָלקספּאַרטיי אי

לעטלאַנד

¸איך† האָב˛ † געטראָפֿן† אַזאַ† אינטערעסאַנטן† † מענטש† ווי† ס0 איז†געווען† קלמנאָוויטשª †וועגן† קלמנאָוויטשן†איז† גענוג†צו† דע†רציילן† אַלע† קוריאָזן† פֿון† דער† וועלטÆ † ווי† אַ† בייַשפּיל∫† אונדזער† גרופּע† האָט† אַ† מאָל† גערופֿן† קלמנאָוויטשן† † ער† זאָל† האַלטן† אַ† לע†קציע† אויף† דער† טעמע† ©וואָס† איז†געווען† איינע†פֿון† די†גרונט * טעמעס† פֿון† דעם† דובנאָוויזם® † וועגן† דער† איינהייטלעכקייט† פֿון† דער† ייִדישער† געשיכטע†—† אַז† ס0 איז† איין† ליניע¨ † איין† אַנטוויקלונגÆ † דאָס† איז† אויך† ניט† אַזוי† פּשוט¨ † מע† קען† קומען† מיט†פֿאַרשיידענע† שטאַנדפּונקטן∫†איז† ער†געקומען† און†געהאַלטן† אַ†לעקציע† פּונקט†פֿאַרקערט°† פֿאַר†וואָס ø† ער†זאָגט ¨† ער†איז† געגאַנגען†און† געטראַכט¨ †וואָס† ער†וועט† ריידן¨ †האָט† ער†זיך† צו†דעם† דערטראַכטÆ †דאָס† הייסט†ניט ¨† אַז†מאָרגן† וואָלט†ער† געטראַכט†אַנדערש ¨† אָבער† דאָס† הייסט¨ † אַז† ער† האָט† שטענדיק† געטראַכט † Ɔ און† ער† איז† געווען† אַ† מענטש† פֿון† אויסערגעוויינטלעכער† אויפֿריכטיקייט† † און† ערלעכקייט† און† אָפֿ†נקייט† און†אַלערליי† פֿאַרשיידנסטע† מעלותÆ

קלמנאָוויטש

געשעענישןÆ †איך† האָב†זיך† אַליין† געפֿילט¨ † אַז† מייַנע† לערן≠יאָרן† קענען† שוין† זייַן† פֿאַרבייַ ¨† אויב† איך† וואָלט† וועלן Ɔ איך† האָב† זיך† צוגעקוקט†צו† די† פֿאַרשיידנסטע† זאַכן∫†ווי† מע†פֿירט† אַ†זיצונג ¨† ווי† מע† פֿירט† אַ† דעבאַטע ¨† ווי† מע† פּרוּווט† באַווייַזן† אַן† אייגענעם† ריכטיקן† שטאַנדפּונקט Ɔ עס† איז† געווען†פֿאַר† מיר†יאָרן† נישט†נאָר† פֿון† לערנען† זיך† וואָס† מע† מיינט† פֿון† ביכער ¨† נאָר† לערנען† זיך† פֿון† מענטשן† און† לערנען† זיך† פֿון† לעבןÆ

הכּלל¨ †איך† בין†געווען† אַ†מיטגליד פֿון† דער† שטאָט* פֿאַרוואַלטונגÆ † פֿאַר≠ שטייט† זיך¨ † די† אַלע† זאַכן¨ † וואָס† מע האָט† געדאַרפֿט† ריידן¨ † פֿלעג† אָדער איך† ריידן† אויף† רוסיש¨ † אָדער† דער דאָזיקער † † ¸בעקער† אויף† לעטיש˛ Ɔ דע≠ מאָלט† האָבן† נאָך† זייער† אַ† סך† לעטן אויך† ניט† געקענט† ווי† עס† דאַר ף†צו זייַן† ריידן† אויף† לעטיש¨ † ¸ספּעציעל ˛ זייער† אינטעליגענץ† וואָס† איז† געווען אין†ליבאַווע Ɔ יענער†בעקער ¨† וואָס†איז שפּעטער†געוואָרן† אַ†גאַנצער† קנאַקער אין† אורוגווייַ¨ † איז† געווען† אונדזער הויפּט* רעדנערÆ

מיר†האָבן† געמאַכט†זייער† אַ†גיכע רעוואָלוציע† אויף† דער† ייִדישער† גאַס און†דורכגעפֿירט† אַלגעמיינע†געהיימע גלייַכע† וואַלן† אין† דער† קהילהÆ † ¸מיר האָבן˛ † געקראָגן† אַ† פֿראַקציע¨ † מיר דאַכט† זיך¨ † אַ† μ† מענטשן† אין† דער קהילהÆ † דער†„בונד 4† האָט† געהאַט† אַ ביסל† מער¨ † מיר†—† אַ† ביסל† ווייניקערÆ דער†„בונד 4† איז†צו† די†וואַלן† אין†דער שטאָט* פֿאַרוואַלטונג† ניט† געגאַנגען¨ זיי†זייַנען† געגאַנגען†אויפֿן† צעטל†פֿון† די לעטישע† † סאָציאַל* דעמאָקראַטןÆ † ¸אַזוי ווי˛ †די† לעטישע†סאָציאַל *דעמאָקראַטן זייַנען†געוואָרן† די†מערהייט ¨† איז†דער „בונד 4† פֿאַקטיש†געווען† אַ†מיט *בעל * הבית†איבער† דער†שטאָט† ליבאַוועÆ

אַ† קלוב† האָבן† מיר† געהאַט¨ † אַ פּאַ†רטיי† האָבן†מיר† שוין†געהאַט ¨† פֿאָר≠ שטייערס† אין† דער† שטאָט* פֿאַ†רוואַל≠ טונג¨ † פֿאָרשטייערס† אין† דער† קהילהÆ אין†קהילה† זייַנען†כּסדר †¸ געווען˛ †טו≠ מע†לנישן ª† מיר†צוזאַמען† מיטן†„בונד 4 זייַנען† געווען† די† אָפּאָיז ציעÆ † מייַן פֿעטער†איז† געווען†אין† דעם†עסטאַב≠ לישמענט† און† ס‘איז† אָפֿט† אַרויס≠ ג†עקומען† אויך† גאַנץ† קאָמישע† סי≠ טואַציעס¨ † ווען† דער† פּלימעניק† האָט געדאַרפֿט† † פֿירן† דעבאַטעס† מיט† דעם פֿעטער†זייַנעם ¨† וואָס†איז† געווען†אויך זייַן†לערער Æ

)המשך אין קומענדיקן נומער)

אי דער שטאָט

פֿאַרוואַלטונג

ווי†לייטענאַנטן† פֿאַר†זיך Æ

אין†דער† זעלביקער†צייַט† איז†אויך אַהין† געקומען† זלמן† יעפֿרויקין¨ † וואָס איך† האָב† אים† אַ† ביסל† געקענט† אין פּעטראָגראַדÆ † ער† האָט† געפֿונען† שוין אַ† שטיקל† בונד† און† צוזאַמען† מיט די† פֿריִערדיקע† וואָס† זייַנען† דאָרטן געווען†געשאַפֿן† אַ†גרויסע† גרופּע†פֿון „בונד 4Æ † אַ† קורצע† צייַט† נאָך† דעם¨ † אַ פּאָר† ¸טעג ˛¨ † אַ† וואָך† נאָך† דעם¨ † האָבן מיר†צוזאַמען† געשאַפֿן† אַ† קלוב¨ † וואָס מיר† האָבן† אָנגערופֿן† ”פּרץ *קלוב Æ“דאָס†איז† געווען†אין† זייער†אַ† פֿייַנעם¨ שיינעם†אָרט† לעבן†ים Æ

מיר† האָבן† דורכגעפֿירט† און† איך האָב† זיך† באַטייליקט† אין† די† ערשטע וואַלן† וואָס† זייַנען† געווען† צו† דער שטאָט* פֿאַרוואַלטונגÆ † דעמאָלט† איז שוין†געווען† די†דייַטשע† רעוואָלוציע¨ די†דייַטשע† סאָלדאַטן†האָבן †¸ געהאַלטן אין˛ † אַוועקגיין† —† אַנדערע† זייַנען אַווע†קגעגאַנגען† און† אַנדערע† זייַנען נאָך†געבליבן Ɔ דאָרטן†איז† אויך†געווען אַ†היפּש† ביסל†אומאָרדענונג† צום†סוף פֿון†דער† ערשטער†וועלט *מלחמה Æ

דער† ערשטער† אויף† אונדזער צעטל†איז† געווען†איינער† אַ†ייִד† אַ†בע≠ קער¨ † ¸וואָס ˛† מיר† האָבן† אים† גענומען דע†רפֿאַר ¨† ווייַל† ער† איז† געווען† בייַ אונדז†דער† איינציקער†וואָס† האָט†גוט געקענט†לעטיש Ɔ דער†צווייטער† אויפֿן צעטל† בין† איך† געוועןÆ † ס0 איז† געווען ערשט† אַפּריל¨ † אויב† איך† האָב† נישט קיין† טעות¨ † און† איך† בי ן†צוזאַמען מיט† יענעם† געוואָרן† אַ† מיטגליד† פֿון דער† שטאָט* פֿאַרוואַלטונגÆ † ¸דאָס ˛† איז דעמאָלט† געווען† זייער† אַ† סך¨ † שוין צוליב† דעם¨ † וואָס† ריגע† איז† געווען אָפּגעריסן† † און†ליבאַווע† איז†געווען† אַ שטיק† מלוכה† פֿאַר† זיך¨ † און† קיין† לי≠ באַווע† זייַנען† דעמאָלט† געקומען† די רעשטלעך† † פֿון† אַ† נאַציאָנאַלער† פֿאַר≠ זאַמלונג¨ † וואָס† די† לעטן† האָבן† גע≠ וואָלט†שאַפֿן Æ

יודל מ רק

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.