”דער נאָצניק“

Forward (Yiddish Edition) - - פּפּאָאָעזיע דער ייִדישער פּפּערל פֿפֿו - ® יאָרק ©ניו מרי שמולע יטש האָפֿמאַ ספּעציעל רן „ רווערטס“

מיר†דאַכט† זיך¨ †אַז† איך†האָב† אייַך†נאָך† ק& ן† מאָל† נישט† דערצ& לט† די† מעשׂה† מיטן† נאָצניקÆ † אַ†נאָצניק† זאָלט†איר† יסן† זייַן¨ †איז† אַ†קל &ן† טע≠ פּעלע† אָס† מ0 גע &נט† צו† אַ† קל& ן† קינד† א ס≠ צומאַכן†זיך† אין†דעם† ען† דאָס†קינד† ה& בט†ש ן† אָן†צו† פֿאַרשט& ן†אין† אָס† דאָ†האַנדלט† זיךÆ

האָב† איך† אַ† גוטע† חבֿרטע† לאה¨ † אָס† שטאַמט† אָפּ† פֿון† אַ† קל& ן† שטעטעלעª † דאַכט† זיך† מיר¨ † גראַבאָ יץ¨ † ערגעץ† אין† פּ לןª † בייַ† אייַנגע≠ פֿונדע עטע† עלטערן¨ † באָבע* ז& דע† אָס† האָבן† געשעפּט†גר ס† נחת†פֿון† איר†ש &נק &ט† און†קינד≠ ה& טÆ †זי† איז†גע אַקסן† אַ†געראָטן† מ& דעלע¨ †אַז † אַז†ס 0האָט† איר†נישט† געפֿעלט†פֿון† ק& ן†פֿ גלמילך Æ

און† ען† זי† איז† צוגעקומען† צו† אַ† גע יסן† עלטער¨ †האָט† מען†איר† געק פֿט†אַ† ש& ן†נאָצניקל ¨† מיט†בל ע† בלימעלעך†און† ראָזע ע†הערצעלעך Ɔ דאָס†קינד† האָט†גאָרנישט† גע אָלט†אַראָפּשטייַגן† פֿונעם† טראָןÆ † אַזאַ† אוטשעכע† ©פֿר &ד ®† איז† דאָס† פֿאַר†איר† גע עןÆ †דער ייַל† איז†אונטערגעקומען† די† מלחמהÆ † די† משפּחה† האָט† אוספּעיעט† צו† אַנטל † פֿן† אַזש† ק& ן† אַזערבייַדזשאַן† און† דאָרט† געליטן† † געבראָטענ ע†צרות† פֿון† די† ש ערע† באַדינגונגעןÆ

נאָכן†חורבן† האָט†מען† זיך†אייַנגעפֿונדע עט† אין† די† די* פּי* טראַנזיט* לאַגערן¨ † און† פֿון† דאָרט† אין†גאָלדענעם† לאַנדÆ †זי† איז†מיט† מזל†אָנגעקומען† ק& ן† אַמעריקע¨ † מיט† אירע† עלטערןÆ † דער† ז& דע† איז† איר† אָפּגעשטאָרבן† אין† דייַטשלאַנד¨ † ש ן† נאָכן† קריגÆ † איז† זי† טאַקע† געבליבן† שטאַרק† פֿאַריתומט¨ † ייַל† זי† האָט† שטאַרק† ליב† געהאַט† דעם†ז &דן Æ

אָנגעקומען† אַהער† צו† זיבעצן¨ † האָט† זי† גע≠ פֿונען† אַרבעט¨ † אַרייַנגערעכנט† אַ† גאָר† געראָ≠ טענעם† † יונגער* מאַן¨ † עלכער† איז† מיט† דער† צייַט† גע אָרן† איר† מאַןÆ † ס0 איז† ז& † גוט† אַ עק¨ † מען† איז† נישט† נאָר†צו† זיך† געקומען¨ † נאָר† זיך† אַר פֿגעאַרבעט†Æ † באַזעצט† זיך† אין† דער† רייַכער† געגנט† פֿון† גר& ט* נעקª † זיך† דאָבי עט†צו† דער† געזעלשאַפֿט† פֿון† א פֿגעקומענע† גבֿירים* אַדיריםÆ †מיט† דער†צייַט ¨† אַפֿילו†אַמעריקאַניזירט ¨† כאָטש†ק &ן† מאָל†נישט† פֿאַרגעסן†פֿון† אַנען† ז& † שטאַמען†און ¨† דער†עיקר ¨† דאָס†ייִדישע† לשון†איז† ז& † געבליבן† אייַנגע אָרצלט† א פֿן† גומעןÆ † ג& † איך† אַז † מיט† לאהן† א ף† אַ† שפּאַציר† און† אָט† אָס† זי†דערצ &לט† מיר∫

”דאָרט† אין†גר &ט *נעק† האָב†איך† צובאַקומען† נאָענטע† באַקאַנטע† און† פֿרייַנד¨ † עלכע† האָבן† געפֿירט† אַ† לוקסוס* לעבן¨ † מיט† דינסטן† און† שאָפֿערןÆ † מיר† זייַנען† אַלע† מאָל† פֿאַרבעט ן†צו† ז& ערע† מסיבות† און† א פֿנאַמעס¨ † וּ† מ0 האָט† דיסקוטירט†’ אָל* סטריט¨ ’†‘סטאַקס‘† און†’באָנדס‘† און†—†די† בערזעÆ

”די† חבֿרה† ייַבער† פּאָסמאַקע ען† זיך† ען† דער†שמועס† ג& ט†אַריבער† צו†די† קל& נע†ג† עשעפֿטן ¨† בייַם† אייַנק פֿן† די† לעצטע† מאָדע* קל& †דונג ¨† צ ישן†’נימאַן *מאַרקוס‘† און†’בערגדאָרף *גודמאַן ¨†‘ פֿאַרכליניעט†גע אָרן† פֿון†די† ילדע† מציאות†אין† ’לאָרד† און†ט &לאָרס‘† און†’בלומינגד &לס Æ‘

”די† טעמע† האָט† אַ† סך† מאָל† געמאַכט† הקפֿות†אַרום† דעם†בעסטן† רעסטאָראַן†אין† מאַנ≠ העטן¨ † וּ† מ0 קען† באַקומען† די† פֿרישסטע¨ † די† ערשטקלאַסיקסטע†’סושי Ɔ‘ אין† א& ן† רעסטאָראַן† האָט† מען† בכלל† נישט† געקאָנט† אָנקומעןÆ † דאָס† איז† געבליבן† ביזן† הייַנטיקן† טאָג† אַ† מיסטעריעÆ † דער†רעסטאָראַן† ה& סט†’ר &אָס‘† און†געפֿינט† זיך† ד קא† אין† האַרלעם¨ † וּ† די† טישן† זייַנען† רע≠ זער ירט† ביזן† יאָר† ∞≥∞≤ ¨† ייַל† דאָרט† אַהין† קומען† עסן† די† קלינטאָנס† און† בלומבערג¨ † הערי† בעלאַפֿאָנטי†און† אָפּראַÆ

”א ב† דאָס†האָט† זיך†געענדיקט† מיט†אַ† גענעץ¨ † ג& ט†די† דיסקוסיע†אַריבער† צו†אַריסטאָקראַטישע† טעמעס† י† די† ’מעטראָפּאָליטאַן *אָפּערע ‘¨ † וּ† מ0 שטעלט†דעם† סעזאָן†’דער† שערער†פֿון† סע יל¨ †‘ ’לאַ† טראַ יאַטאַ‘†און†’ מאַדאַם†באַטערפֿלייַ Æ‘

”אין† ’לינקאָלן *צענטער‘† יגט† זיך† די† בינע† מיט† טשייַקאָ סקיס† באַלעט† ’ש אַנען *אָזערע‘† ©Lake Swan†® ¨† און† אין†’קאַרנעגי *האָל‘† דיר†יגירט† מיט† דעם† אָרקעסטער† זובין† מעטהאַÆ † יעדער† פֿון† ז& † צאָלט† אַ† יערלעכן† אָפּצאָל† אין† ’מע טראָפּאָ≠† ליטאַן* אָפּערע‘†פֿאַר† אַ†לאָזשע† אַ†ש ערע† פּותּיקיÆ

”און† ייַטער† ג& ט†די† דיסקוסיע†אַריבער† צו† ה כשטאַפּלערישע† ענינים¨ † י∫† ער† האָט† זיך† אייַנגעהאַנדלט† אַ† נייַעם† לימוזין† מיט† אַ† שאָפֿער¨ † אַ† קעכין† פֿון† פּ לן¨ † אַ† משרת† פֿון† ג אַטעמאַלאַ† און†אַ† גערטנער†פֿון† אַלבאַניע¨ †און† ייַטער† ג& ט† דער†שמועס† אַריבער†צו† דערציִונג¨ †דער† עיקר¨ †אין† עלכער† פּרי אַטער†’סקול‘† שיקט† מען† די† קינ≠ דער† ען†ז &† עלן† א פֿ אַקסןÆ †און† אַז † י†אַלע† ז& ערע† קינדער† זייַנען† גאונים¨ † & סט† מען† ש ן† אין† עלכן† אוני ערסיטעט† מ0 עט† ז& † שיקןÆ † ס0 איז†אַן† א ס אַל†צ ישן†’ האַ אַרד‘†און†’ פּרינס≠ טאָןÆ †‘כאָטש† די†קינדער† זייַנען†נאָך† אין†קי† נדער* גאָרטן¨ † יל† מען† ש ן† אַז† ז& † זאָלן† א ס† אַקסן† דאָקט רים¨ †אַד אָקאַטן† אָדער†פֿינאַנציסטן Æ

”און† איך†שט ן°† אָס† זאָגט†איר† נישט†דערצו† י† ייִדן†לעבן† הייַנט†אין† אַמעריקעø †איך† מ& ן¨ †אַז† ס0 איז†נאָך† ק& ן†מאָל† נישט†גע ען† אין†אונדזער† געשיכטעª †איך† מ& ן¨ †אין† ק& ן†שום† תּקופֿה¨ †אַזאַ† רחבֿות¨ † ען† ייִדן† זאָלן† האָבן† אַזאַ† ש לטאָג ¨† אַזאַ† לוקסוסÆ † ייִדישק& ט¨ † שמידישק& ט¨ † עמען† ג& ט†עס† אָןÆ †זאָלן† די†פֿרומאַקעס† אונטערהאַלטן† אונדזער† אמונהÆ † נאָך† אַלעמען† דאָס† איז† דאָך† ז& ער†עובֿדה Æ“

אַל& ן†געהערט† די†חבֿרה† צו†אַ† רעפֿאָרמירטן† טעמפּל†אין† די†העמפּטאָנס Ɔ ז& †האַלטן† א ס†ז &ער† טעמפּל† כּיד* המלךÆ † פֿאַראַן† דאָרט† אַפֿילו† א ס≠ געקריצטע†בראָנזענע† שילדן†מיט† ז& ערע†נעמען† אָס† הענגען† אַראָפּ† פֿון† די† שאַנדאַליערןÆ † ז& † ברענגען† אַראָפּ† די† בעסטע† ישׂראלדיקע† זינגער† און†חזנים† פּסח* צייַט¨ †צו† פֿאַר ייַלן†דעם† עולםÆ † אָס† מיר†חמץ ø† ער† מיר†יציאת * מצריםø †העיקר ¨† לאָמיר†לעבן† אַ†גוטן† טאָגÆ †די† אַריסטאָקראַטישע† געזעלשאַפֿט† נט† ס0 רובֿ† א ף† אימעניעס† ©estates ®¨ † וּ†מ 0פֿאָרט† אָפּ†אַ† האַלבן†קילאָמעטער† ביז† מ0 קומט† צו† צו† דער† ש על† פֿון† דער† קאַ≠ מעני † צע¨ † און† אַז† מ0 כאַפּט† אַ† שפּאַ ציר† אינעם† קעניגלעכן†גאָרטן ¨† קומט†מען† צו†צו† אַ†טייַך† מיט† אַ† אַסערפֿאַל¨ †מיט† אַ†פּאָר† שיפֿעלעךÆ †דערנעבן† געפֿינט† זיך† אַ† קל& ן† הייַזעלע¨ † וּ† מ0 טוט† זיך† איבער† ען†דער† באָדקאָסטיום†איז† נאַסÆ †דאָרט† איז†א ך† פֿאַראַן†אַן† אייַזקאַסטן¨ †אַן† א& עלע† און† אַ†סקלאַד† מיט†פֿלעשער† ייַן Æ

האָט† זיך† אַז † געמאַכט¨ † אַז† א& נער† פֿון† די† מיליאָנערן† האָט† זיך† אייַנגעק פֿט† אַ† יאַכטע¨ † אַ† צושÆ † אָס† ה& סט† אַ† יאַכטעø †° מיט† אַלע† פּי≠ טשע †קעס Ɔ גר ס† און† באַק עם¨ † מיט† אַ† פּאָר† שלאָפֿצימערן¨ † אַן† א פֿנאַם* צימער† מיט† אַ† ה פֿן† אַש צימערן¨ † באַגילדעטע† אַנעס† און† באַ≠ זילבערטע† טעלעפֿאָנען† און† די† יאַכטע† אַ† נאָמען† געגעבן†”פּרינצעס† אַלערי“† א פֿן† ייַבס†נאָמען Æ

האָט† מען† מייַן† חבֿרטע† לאהן† פֿאַרבעטן† צו† אַזאַ† חנוכּת* היאַכטע¨ † אַ† קבלת* פּנים†צום† נייַעם¨ † קריסטלעכן†יאָר Ɔ האָט†מען† זיך†א סגעפּוצט† אין† עסיק† און† אין† האָניקª † נאָך† אַלעמען¨ † האָט† מען† דאָך† געדאַרפֿט† מאַכן† אַן† אייַנדרוקÆ † די† דאַמעס† האָבן† פֿאַרבלישטשעט† די† לופֿט† מיט† ז& ערע† בריליאַנטן†און† בראַנזאָלעטן†נישט† נאָר†א ף† די† פֿינגער† און† אַרום† דעם† האַלדז¨ † נאָר† א ך† מיט† ז& ערע†בריליאַנטענע† בראָשקעס¨ †בריליאַנטענע† בראַסלעטן† א ף† די† פֿוס* געלענקן† און† ברי≠ ליאַנטענע†ז &גערלעך Ɔ אַבי†ס 0בלישטשעט Æ

לאה† דערצ& לט† מיר¨ † אַז† זי† איז† געבליבן† פֿאַ†רבליפֿט† און† שטאַרק† באַאייַנדרוקט† פֿונעם† גר סן†פֿאַרנעם Ɔ אַז נס†האָט† מען†אַמאָל† געזען† אין†די† אַלטע†פֿילמען† פֿון†די† צ אַנציקער†יאָרן ¨† וּ† אַלע† אַקטריסעס† האָבן† גער& כערט† דורך† אַ† טרובקע¨ † געשפּילט† די† ראָלע† פֿון† אַן† א פֿגע≠ בלאָזענער† דאַמע† מיט† אַ† הינטעלע† אָס† האָט† געה& סן†פֿרעדי Æ

מיט†א &ן† אָרט ¨† מייַן†לאה† האָט†זיך† באַק עם† געמאַכט†צ ישן† דער†ה כער† געזעלשאַפֿט ¨† מיט† די†ה כע† אָפּצאַסן¨ †ה כע† הוטן†און† פּוסטע†ר &ד Ɔ זי† איז† אַרומגעגאַנגען† איבער† דער† יאַכטע† און† זיך†געפֿילט† י† אַ†מחותּנתטע† א ף†אַ† פֿרעמדער† חתונהÆ † די† באַדינער† האָבן† באַדינט† מיט† טאַצן† ”שמאָרגעסבאָרד ¨†“פֿולע† שאַמפּאַניע* גלעזערÆ † אַנדערע† ידער† האָבן† אָנגעבאָטן† ”סושי“† און† פֿאַלאַפֿעל¨ †כינעזישע† קרעפּלעך†און† יאַפּאַנעזישע† ”ספּרינג *ראָלס Ɔ“דער† עולם† האָט† זיך† באַק עם† געמאַכט† א ף† די† סאַמעטענע† קאַנאַפּעס† און† פּרובירט† אָנשטעלן† אַ† שמ& כל† א ף† ז& ערע† פּלאַסטישע†פּנימער ¨† אָס† האָבן†געענדלט† א& נס† צום†אַנדערן Æ

לאה† האָט† באַשלאָס ן†צו† באַטראַכטן† די† א פֿנאַם* סאַלע†פֿון† דער†יאַכטע Ɔ מיט†אַ† מאָל†האָט† זי† דערזען† איר† נאָצניקÆ † דאָס† זעלבע† טעפּעלע† † מיט† די† זעלבע† בל ע† בלימעלעך† און† ראָזע ע† הערצעלעךÆ †אין† נאָצניק†האָט† געשטעקט†אַ† בוקעט† טרוקענע†זונר זן† און†באַשייַנט† די†שׂימחה Æ

לאה†איז† שיעור†נישט† אומגעפֿאַלןÆ †קען† עס מעגלעך†זייַן ¨† אַז†איר† נאָצניק†פֿון† פּ לן†זאָל† אַזש אָנשפּאַרן† אַהער† און† זיך† באַק עם† מאַכן† א ף אַ† יאַכטעø † ס0 איז† דאָך† נישט† מעגלעך¨ † אַז† דער נאָצניק† האָט† זיך† געקענט† ראַטע ען† פֿון† אַזאַ שרעקלעכער† מלחמה¨ † האָט† זי† געטראַכט¨ † בעת זי†מיט† דער†גאַנצער† משפּחה†האָבן† געסטענקעט אין† אַזערבייַדזשאַן¨ † ש ן† אָפּגערעדט† פֿון† די אומגעקומענעÆÆÆ †און† א ב†דער† נאָצניק†האָט† זיך יאָ† געראַטע עט¨ † י† איז† עס† אָנגעקומען† אַזש אַהערø † און† זיך† באַוויזן† א ף† דער† יאַכטע† פֿון איר†פֿרייַנדינע ø

זי†האָט† דערטאַפּט†די† יאַכטעניצע¨ †זי† אַ עק≠ געשלעפּט† אין† אַ† זייַט† און† ק ם† געקענט† כאַפּן דעם†אָטעם∫

”טייַערינקע ¨†“האָט† זי† געפּרעפּלט† י† אַ באַנומענע¨ † ” י† איז† צו† דיר† אָנגעקומען† מייַן נאָצניקø “

”מייַן† אַזע† רופֿסטו† גאָר† אַ† נאָצניק ø† זייַ יסן ¨† אַז† איך† מיט† מייַן† חבֿרה† פֿרייַנדינעס בלאָנדזשען†אַרום† אין†די† קל& נע†פֿאָרשטעטעלעך א סער† ניו* יאָרקÆ † דאָרט† קען† מען† געפֿינען† אַ עלט† מיט†אַנטיק *געשעפֿטן Ɔ אין†א &נעם† פֿון†די געשעפֿטלעך†האָב† איך†דערשנאַפּט† דאָס†ש &נע אַזעלע† אָס† דו†רופֿסט† נאָצניקÆ †עס† האָט†מיר געקאָסט†אַ† מאַיאָנטעק†דאָס† אַנטיקל¨ †הונדערטער און† הונדערטער† דאָלאַר† האָב† איך† א סגעגעבן דער ףÆ “

לאה† האָט† געשט נטÆ † שטעלט† אייַך† פֿאָר ¨ איר†נאָצניק† געפֿינט†זיך† א ף†דער† רחבֿותדיקער יאַכטע¨ †און† אירע†געדאַנקען† זייַנען†געפֿל גן† פֿייַל פֿון† ב גןÆ † ניעזשעלי† האָט† מען† עס† פֿאַרק פֿט אין†פּ לן† י† אַן†אַנטיק ¨† און†די† אַנטיק* הענדלער האָבן† אַפֿילו† נישט† געהאַט† ק& ן† אַנונג¨ † אַז† דאָס איז†נישט† מער† י†אַ† נאָצניקÆ †און† דאָס†אַמאָליקע ¨ קינדישע†טעפּעלע† האָט†געפֿונען† אַ†מקום *מיקלט בייַ†אַ† רייַכן†ייִדן† א ף†דער† יאַכטעÆ

טראַכט† איך† בייַ† זיך¨ † אַז† דאָס† נאָצניקל† גיט ש ן† אַן† אָנצוהערעניש† א ף† דער† הייַנטיקער געזעלשאַפֿטÆ † דער† נאָ צניק† שטעלט† מיט† זיך פֿאָר† אַן† אמתן† מאָנומענט† פֿונעם† חוזקÆ † אָבער דאָס† נאָצניקל† טראַכט† בייַ† זיך∫†” אָס† & סן† די מיליאָנערן†מיט† אָס† איך†שמעק ø“

Newspapers in Yiddish

Newspapers from USA

© PressReader. All rights reserved.