CUÖËN SAÁCH 5 DAÅNG KYÁTÛÅ

The Thao & Van Hoa - - VÙN HOÁA TRONG NÛÚÁC - TS NGUYÏÎN VIÏÅT - GIAÁM ÀÖËC TRUNG TÊM TIÏÌN SÛÃ ÀÖNG NAM AÁ

Thêåt laâ möåt cêu chuyïån thuá võ. Vaâo nhûäng thúâi khùæc cuöëi cuâng hûúáng àïën “Ngaây Têån thïë” theo lõch cöí cuãa ngûúâi Maya, nhoám biïn têåp vaâ in êën cuöën saách Di saãn Vùn hoáa Chùm do nhaâ nghiïn cûáu kiïm nhiïëp aãnh gia Nguyïîn Vùn Kûå àûáng àêìu vêîn nöî lûåc, kiïn trò cho ra mùæt cöng trònh lêìn àêìu tiïn àûúåc in bùçng 5 daång kyá tûå khaác nhau (Viïåt latin, Chùm cöí, Chùm latin, Anh vaâ Phaáp).

1. Roä raâng nhoám biïn têåp àaä khöng tin vaâo “Ngaây Têån thïë” nhû möåt kïët thuác cuãa nhên loaåi, maâ traái laåi, àoá chñnh laâ sûå múã àêìu cho möåt thúâi “Khai thïë” múái, vaâ cöng trònh saách Di saãn Vùn hoáa Chùm cuãa caác anh chñnh laâ möåt moán quaâ cho thúâi naây.

Maái toác àiïím baåc trïn chiïëc lûng bùæt àêìu coâng xuöëng cuãa tuöíi “thêët thêåp”, vúái daáng veã tûúi tùæn nhû möåt Nicolaus (tïn cuãa Öng giaâ Noel), taác giaã Nguyïîn Vùn Kûå mang àïën cho töi 2 cuöën Di saãn vùn hoáa Chùm coân tûúi thúm muâi giêëy mûåc.

Töi hoãi anh: “Sao laåi laâ hai cuöën”?, anh traã lúâi yá nhõ, hoám hónh: “Möåt àïí öng duâng, möåt tùång Baão taâng thêìy”. Anh vêîn goåi giaáo sû Phaåm Huy Thöng bùçng “thêìy” vaâ khöng bao giúâ quïn, möîi khi coá saách múái, anh àïìu mang caã baãn thaão lêîn saách àïën “dêng thêìy”. Àoá laâ caách noái hoám hónh vaâ khiïm töën cuãa anh vïì Baão taâng Phaåm Huy Thöng cuãa Trung têm Tiïìn sûã Àöng Nam AÁ (Baão taâng coá möåt phoâng trûng baây vïì nhûäng buát tñch cuãa giaáo sû Phaåm Huy Thöng vaâ nhûäng baãn thaão cuãa möåt söë anh chõ em àaä tûâng cöng taác trong lônh vûåc Khaão cöí hoåc vaâ Khoa hoåc Xaä höåi Nhên vùn nûúác ta trong thúâi kyâ giaáo sû laänh àaåo Viïån Khaão cöí hoåc vaâ UÃy ban Khoa hoåc Xaä höåi, nay laâ Viïån Khoa hoåc Xaä höåi vaâ Nhên vùn Quöëc gia).

Nguyïîn Vùn Kûå , ngûúâi xûá Thanh. Anh sinh ra úã möåt laâng khoa baãng thuöåc huyïån Hoùçng Hoáa. Tuy vêåy, trong cuöåc àúâi, khi yïu mïën caái gò vaâ khi laâm möåt viïåc gò, Nguyïîn Vùn Kûå àïìu tònh nghôa ài àïën “cuâng” chûá khöng bao giúâ chó ài àïën “coâng” röìi quay trúã laåi. Anh tham gia Àöåi Khaão cöí hoåc Viïåt Nam àêìu tiïn tûâ nùm 1959. Anh yïu mïën khaão cöí vaâ ham mï nhiïëp aãnh. Anh àaä theo hoåc hïët cêëp cûã nhên cuãa ngaânh naây àöìng thúâi trúã thaânh möåt nhaâ nhiïëp aãnh súã hûäu kho tû liïåu aãnh di tñch khaão cöí hoåc Viïåt Nam vaâo loaåi lúán nhêët nhò trïn thïë giúái naây.

Rúâi cûúng võ Vuå trûúãng Vuå Húåp taác Quöëc tïë cuãa Viïån Khoa hoåc Xaä höåi vaâ Nhên vùn Quöëc gia, anh nghó hûu cho àïën nay àaä troân 12 nùm. Vúái vöën kiïën thûác chung röång vïì lõch sûã vaâ tònh yïu daânh cho di saãn vêåt chêët, tûâ nhûäng nùm 80-90 cuãa thïë kyã trûúác, Anh àaä cuâng cöång sûå cho ra mùæt nhiïìu cöng trònh saách coá giaá trõ nhû Àiïu khùæc Chùm, Àònh Viïåt Nam, Chuâa Viïåt Nam (xuêët baãn túái lêìn thûá 4). Àùåc biïåt, trong thêåp niïn gêìn àêy nhêët, anh àaä xuêët baãn möåt chuöîi cöng trònh saách vïì vùn hoáa Chùm vaâ Têy Nguyïn.

Àoåc nhûäng doâng têm huyïët cuãa anh coá thïí nhêån thêëy loâng trên troång vö búâ cuãa anh àöëi vúái Di saãn Chùm - Têy Nguyïn cuäng nhû àöëi vúái nhûäng àöìng nghiïåp vaâ bêåc thêìy cuãa mònh. Roä raâng nhúâ àûác tñnh chõu khoá tòm toâi, hoåc hoãi, anh àaä tiïëp thu vaâ ghi nhêån àûúåc tûâ nhûäng chuyïën àiïìn daä cuâng caác giaáo sû Phaåm Huy Thöng, Haâ Vùn Têën, Tûâ Chi, Trêìn Quöëc Vûúång, Cao Xuên Phöí, Diïåp Àònh Hoa, Nguyïîn Vùn Huy... vaâ àùåc biïåt laâ giaáo sû Condominas rêët nhiïìu kiïën thûác böí ñch vaâ haâng ngaân bûác hònh coá giaá trõ khoa hoåc, nghïå thuêåt cao. Àoá cuäng chñnh laâ vöën liïëng cuöåc àúâi maâ anh àaä daânh àûúåc, àïí khi bùæt àêìu tûâ tuöíi nguä tuêìn anh daânh thúâi gian raãnh röîi nhêm nhi “nhaã” ra nhûäng “súåi tú vaâng”.

Nhûäng “súåi tú vaâng” àêìu tiïn àaä àûúåc anh chùm chuát kïët nöëi cuâng nhoám taác giaã cuãa Viïån Khaão cöí hoåc trong cöng trònh Àiïu khùæc Chùm, vaâ trong nhûäng nùm gêìn àêy, anh vaâ cöång sûå àaä liïn tuåc cho ra àúâi nhûäng cöng trònh saách lúán chuyïn àïì Chùm - Têy Nguyïn, nhû: Du khaão vùn hoáa Chùm, Nhaâ Möì Têy Nguyïn, Nhaâ Röng Têy Nguyïn, Di saãn vùn hoáa Chùm... 2.

Mùåc duâ anh luön khiïm töën tûå nhêån mònh chó laâ möåt nhaâ nghiïn cûáu “nghiïåp dû”, nhûng nïëu thûã laâm caái viïåc kï khai àêìu cöng trònh saách àaä xuêët baãn thò Nguyïîn Vùn Kûå àûáng vaâo haâng àêìu caác taác giaã xuêët thên tûâ Viïån Khaão cöí hoåc Viïåt Nam.

Cuöën Di saãn vùn hoáa Chùm lêìn naây coá thïí coi nhû àöåt phaá cuãa Nguyïîn Vùn Kûå trong lônh vûåc sûu têìm vaâ xuêët baãn. Thêåt hiïëm coá cöng trònh giúái thiïåu di saãn naâo àaåt àûúåc tñnh hïå thöëng vaâ àöå tin cêåy cao nhû cuöën saách naây.

Vaâ àiïím àöåt phaá chñnh laâ úã chöî taác giaã àaä maånh daån àêìu tû cöng sûác àïí cuâng caác cöång sûå cho ra àúâi cuöën saách vúái böën ngön ngûä (Viïåt, Chùm, Anh, Phaáp) vaâ 5 hïå kyá tûå. Nhû têm sûå cuãa taác giaã, anh muöën daânh saách naây cho àöìng baâo Chùm nûäa, chûá khöng phaãi chó nhùçm vaâo ngûúâi àoåc phöí thöng hay khaách quöëc tïë. Anh àaä goáp phêìn hiïåu quaã nhêët vaâo viïåc tön vinh vaâ baão töìn di saãn Chùm úã chöî, nhúâ cuöën saách coá tiïëng Chùm latin vaâ chûä Chùm cöí, chñnh anh àaä àûa caác hiïíu biïët àiïìn daä khoa hoåc cuäng nhû caác giaá trõ tuyïåt haão cuãa nïìn vùn hoáa Chùm qua hònh aãnh túái caác thïë hïå àöìng baâo Chùm úã caác laâng Chùm xa xöi nhêët.

Nhiïìu nhaâ nghiïn cûáu vùn hoáa àïìu àaä nhêån thêëy: Caách baão töìn di saãn töët nhêët chñnh laâ tûâ hêåu duïå trûåc tiïëp cuãa caác chuã nhên di saãn; nhúâ sûå hiïíu biïët vaâ loâng trên troång daânh cho tiïn töí. Cuöën Di saãn vùn hoáa Chùm vúái phêìn lúâi bùçng caã chûä Chùm cöí lêîn phiïn êm Chùm latin àaä laâm thïm àûúåc möåt viïåc khoá khùn vaâ cao quyá àoá.

Di saãn Vùn hoáa Chùm (NXB Thïë giúái, 168 trang, giaá 288 ngaân àöìng. Coá thïí àùåt mua taåi: Nhoám biïn têåp saách, ÀT. 0903265331; email: nguyenvanku@gmail.com vaâ taåi caác hiïåu saách trïn toaân quöëc

Taác giaã Nguyïîn Vùn Kûå vaâ Caã sû ngûúâi Chùm - Thaáp Pö Klöng Garai lïî höåi Katï 2003

Newspapers in Vietnamese

Newspapers from Viet Nam

© PressReader. All rights reserved.