Báo in giữa kỷ nguyên “số”

Tin Tuc - - THÏË GIÚÁI SÛÅ KIÏÅN - THU HẰNG

Sự kiện tạp chí tin tức Newsweek mang tính biểu tượng của Mỹ thông báo ngừng xuất bản báo giấy có bề dày lịch sử 80 năm kể từ ngày 1/1/2013 để chuyển sang định dạng số là một hồi chuông báo động mạnh mẽ đối với số phận hẩm hiu, thậm chí một “cái chết” đã được báo trước của báo giấy trong thời đại kỹ thuật số. Tương lai nào cho truyền thông in ấn? Đó là câu hỏi mà làng báo in với bề dày lịch sử hơn 500 năm đang vật lộn tìm kiếm lời giải đáp.

Nh c nh n báo gi y

Ra đời từ giữa thế kỷ 15 và đã trải qua hàng trăm năm thống trị nền truyền thông thế giới, nhưng báo in cuối cùng cũng đi vào thời kỳ thoái trào trước sự bùng nổ của các loại hình báo chí điện tử.

Doanh thu quảng cáo của báo chí Mỹ đã giảm 25 quý liên tiếp - hậu quả của tình trạng lượng phát hành giảm - đã đẩy nhiều tòa báo vào cảnh điêu đứng. Cuối tháng 10/2012, tạp chí quen thuộc của Mỹ, Newsweek, tuyên bố ngừng bản in. Từ năm 2013, tạp chí này sẽ chuyển hẳn sang bản điện tử với tên gọi mới Newsweek Global và để đọc được tin tức trên tờ báo online này, độc giả sẽ phải trả tiền.

Ra mắt năm 1933, Newsweek từng được xem là một trong những cái tên đáng gờm nhất làng báo Mỹ. Cùng với đối thủ Time, tuần báo này được xem là một trong hai nguồn thông tin và phân tích tốt nhất trước kỷ nguyên Internet. Tuy nhiên, báo điện tử bùng nổ đã khiến doanh thu của Newsweek sụt giảm trầm trọng. Theo những người điều hành, việc tiếp tục giữ báo in sẽ làm họ thua lỗ khoảng 40 triệu USD mỗi năm. Vì vậy, các nhà lãnh đạo Newsweek cho rằng chuyển sang bản online cũng là xu hướng tất yếu trong kỷ nguyên Internet.

Trong khi đó, cổ phiếu của New York Times, tờ báo uy tín nhất nước Mỹ, cũng đã giảm từ 50 USD xuống còn vỏn vẹn 6 USD/cổ phiếu. Đầu tháng 12/2012 New York Times tuyên bố sẽ cắt giảm thêm hàng chục nhân sự phòng tin tức sau đợt sa thải 100 nhân viên hồi năm 2008.

New York Times và Newsweek không phải là những trường hợp hiếm hoi chịu ảnh hưởng tiêu cực từ ngành quảng cáo thế giới. Tạp chí chuyên về phong cách sống Condé Nast (Mỹ) hồi tháng 10/2012 đã phải cho nghỉ việc 60 nhân viên, sau khi chia tay với 180 người khác năm 2008, với lý do là “kinh tế Mỹ quá khắc nghiệt”.

Bên kia bờ Đại Tây Dương, tình hình cũng không khá hơn. France-Soir, một tờ báo hàng đầu của Pháp, đã phải đình bản báo in vào tháng 12/2011. Đến mùa hè năm nay, bản điện tử của tờ này cũng ngừng xuất bản sau khi công ty phá sản. Đầu năm 2012, nhật báo tài chính La Tribune cũng dừng bản in và chuyển sang báo điện tử.

Tại Đức, nơi trong nhiều năm được cho là miễn dịch trước những khó khăn mà báo in

Từ năm 1967, Marshall McLuhan - giáo sư người Canađa nổi tiếng với các học thuyết về truyền thông và văn hóa - đã thu hút sự chú ý của nền công nghiệp truyền thông - marketing với học thuyết “The Medium is the Massage” (Phương tiện truyền thông chính là thông điệp). Theo McLuhan, dạng phương tiện truyền thông được sử dụng để truyền tải thông điệp cũng quan trọng như chính bản thân thông điệp, và mỗi loại phương tiện truyền thông lại có sức ảnh hưởng riêng đối với người tiếp nhận. Trong cuốn sách, McLuhan đã khẳng định rằng, công nghệ điện tử đang định hình lại sự phụ thuộc lẫn nhau trong xã hội, mặc dù mãi tới 20 năm sau đó, World Wide Web (mạng Internet) mới được phổ cập.

Dự đoán của McLuhan về tương lai của truyền thông điện tử đã hoàn toàn chính xác. Ngày nay, không ai có thể tranh cãi về việc truyền thông điện tử đang định hình lại cuộc sống cá nhân và cả xã hội. Trong thập kỷ đầu tiên của Internet thương mại hóa (thập niên 1990 và đầu những năm 2000), nhiều người đã cảnh báo về sự đi xuống của báo giấy. Nhưng chỉ đến khi độc giả ngày càng ưa chuộng các thiết bị điện tử cầm tay, thứ mang cả thế giới đến trước mắt họ, thì thế giới mới thực sự nhận ra “sự khởi đầu quá trình kết thúc” với phát minh của Gutenberg (Johannes Guttenberg được cho là người đầu tiên phát minh ra báo giấy vào năm 1436).

Các độc giả “số” ngày nay không còn ưa chuộng báo giấy nữa, thay vào đó, họ lướt web để đọc tin tức, các chuyên mục, xem ảnh, quảng cáo. Thói quen đặt một tờ báo trên bàn ăn sáng mỗi ngày đã dần bị xóa bỏ. Độc giả hiện nay cũng không còn coi báo giấy là phương tiện tra cứu cũng như thương mại nữa. Họ vào eBay hoặc Amazon để tìm kiếm hàng hóa cần mua, đọc tin tức phim ảnh trên các website phim và xem danh sách bất động sản từ các website bất động sản… Nói một cách khác, những hành vi quen thuộc của người tiêu dùng đối với báo giấy trong hàng thế kỷ qua đang thay đổi nhanh chóng khi họ tiếp cận với những lợi thế áp đảo của truyền thông trực tuyến.

Lợi thế hiển nhiên của truyền thông “số” là nội dung của nó không bị giới hạn trong khuôn khổ như báo in và quan trọng là có thể được cập nhật liên tục trong thời gian cực ngắn.

Một lợi thế khác của truyền thông trực truyến là tính cơ động, thông qua công cụ truyền tải là các thiết bị điện tử cầm tay ngày càng thông minh, khiến cho “báo chí” luôn ở ngay trong túi độc giả. Thêm vào đó, truyền thông trực tuyến đang ngày càng trở nên mở. Các blogger và những người bình thường cũng có thể phát tán tin tức nóng hổi qua các mạng xã hội ngay trước khi báo giấy có thể làm điều đó.

T ng lai nào cho truy n thông in n?

Trùm truyền thông Rupert Murdoch từng đưa ra lời cảnh báo khá nặng nề: Trong vòng 10 năm tới có thể sẽ không còn tờ báo in nào tồn tại do cạnh tranh khốc liệt từ Internet. Tuy vậy, nhiều chuyên gia vẫn cho rằng, sự lớn mạnh của truyền thông trực tuyến không có nghĩa là đòn khai tử cho báo giấy. Ở một khía cạnh nào đó, báo giấy vẫn không thể bị thay thế với những nhiệm vụ nhất định.

Truyền thông báo giấy có những sức mạnh rõ rệt, trong đó quan trọng nhất là khả năng phản ánh và phân tích sâu về mỗi sự kiện, hiện tượng xảy ra trong đời sống xã hội. Đọc báo in, độc giả có thể nhìn nhận hiện tượng, vấn đề theo chiều sâu chứ không chỉ là tiếp nhận thông tin ồ ạt và nhanh chóng như trên truyền thông trực tuyến.

Nhận thức thương hiệu cũng là một sức mạnh của báo giấy. Tên tuổi của nhiều tờ báo đã ăn sâu vào tiềm thức của độc giả đến mức trở thành thói quen không thể thiếu. Nhờ điều này có rất nhiều người am hiểu và thường xuyên tiếp xúc với công nghệ vẫn thích đọc một tờ báo hay tạp chí in hơn là đọc trực tuyến bởi "tính thân thiện" của báo giấy, khi họ có thể chạm vào, có thể cầm được.

Thêm vào đó, lịch sử tồn tại trên 500 năm của ngành truyền thông in ấn đại chúng cũng đã tạo cho người đọc những thói quen và quan niệm khó có thể bỏ được. Tuy nhiên, trước sự phát triển mạnh mẽ của Internet và truyền thông điện tử, sự tồn tại của báo chí in ấn trong tương lai vẫn là câu hỏi còn bỏ ngỏ.

Nhiều chuyên gia cho rằng, thật khó để đưa ra bất cứ tiên đoán nào về tương lai của báo giấy, tuy nhiên rất có thể ngành này cần tự điều chỉnh lại mô hình kinh doanh cũng như nội dung truyền tải. Không có cách nào để truyền thông in ấn có thể đạt được tốc độ cập nhật thông tin của truyền thông trực tuyến. Chính vì vậy, báo in cần tìm ra một mô hình mới để có thể trụ vững và thu hút bạn đọc trong tương lai. Mô hình này có thể là tập trung vào những phân tích chuyên sâu về các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, đời sống…. Đó là những phân tích không cần phải quá gấp gáp về thời gian, nhưng lại có tính hiệu quả cao trong việc giúp bạn đọc định hình quan điểm nhìn nhận về vấn đề, sự kiện.

Một điều không ai có thể phủ nhận là báo điện tử đang là xu thế phát triển thống trị ngành công nghiệp báo chí thế giới. Trong xu thế đó, việc giải cứu và gìn giữ báo giấy - loại hình truyền thông mang nhiều đặc tính truyền thống không gì có thể thay thế - thực sự là thách thức nặng nề không chỉ với từng tòa báo mà còn với các nhà hoạch định chính sách của các quốc gia trên khắp thế giới.

Tuần báo danh tiếng Newsweek sẽ ngừng in bản giấy kể từ năm 2013.

Thời báo danh tiếng nhất nước Mỹ cũng rơi vào cảnh khó khăn.

Newspapers in Vietnamese

Newspapers from Viet Nam

© PressReader. All rights reserved.