Ве­ка­пом­нае

не патр­эб­на нія­ка­му ча­су вай­на!

7 dney - - ОСВОБОЖДЕНИЕ БЕЛАРУСИ: КАК ЭТО БЫЛО - Аляк­сандра СеЎРУкОВА, за­гад­чы­ца на­та­ры­яль­най кан­то­рай Глы­боц­ка­га ра­ё­на Ві­цеб­скай на­та­ры­яль­най ак­ру­гі, Ана­толь СеЎРУкОЎ, стар­шы са­вет­нік юс­ты­цыі ў ад­стаў­цы

Чым боль­шы ўз­рост у гіста­рыч­ных дат, тым боль­шая ад­лег­лас­ць аддзя­ляе нас ад пад­зей, якія сталі лё­са­вы­зна­чаль­ны­мі для краі­ны і для кож­на­га жы­ха­ра. Але коль­кі ча­су не прай­шло б, па­мя­ць не стар­эе і не сціра­ец­ца, як і боль у сэр­цы. У сям і Ана­то­ля Міка­ла­еві­ча і Аляк­сан­дры Кузь­мініч­ны Сеўру­ко­вых не толь­кі ад­на на дваіх юры­дыч­ная аду­ка­цыя, але і гіста­рыч­ная па­мя­ць пра ба­ць­коў-пе­ра­мож­цаў Вя­лі­кай Ай­чын­най вай­ны.

Мой ба­ць­ка Кузь­ма Якаўлевіч Пі­ва­вар­э­віч – кар­эн­ны па­ля­шук: на­рад­зіў­ся ў вёс­цы Аль­ша­ны Столін­ска­га ра­ё­на Бр­эсц­кай воб­лас­ці ў 1922 год­зе. Ця­пер гэта агра­га­ра­док, дзе пра­жы­вае ка­ля вась­мі ты­сяч ча­ла­век, а та­ды бы­ла звы­чай­ная вёс­ка з драў­ля­ны­мі ха­та­мі без уся­ля­кіх вы­год, з зя­мель­ны­мі над­зе­ла­мі, на якіх мае зем­ля­кі шчы­ра­валі, не па­кла­да­ю­чы рук.

Мой муж Ана­толь Міка­ла­евіч Сеўрукоў пра­ца­ваў пра­ку­ро­рам, ста­яў на ахо­ве ін­тар­э­с­аў Бе­ла­русі і яе гра­мад­зян. Заслу­жа­ны ра­бот­нік пра­ва­а­хоў­най сіст­эмы ця­пер на за­слу­жа­ным ад­па­чын­ку. Кла­пат­лі­вы муж і ба­ць­ка шмат га­доў на­сіў у ду­шы ра­ну – чу­жо­га дзяд­зь­ку на­зы­ваў ба­ць­кам і ні­чо­га не ве­даў пра лёс род­на­га.

На­пяр­э­дад­ні 70-га­до­ва­га юбілея вы­зва­лен­ня Бе­ла­русі ад ня­мец­ка-фа­шы­сц­кіх за­хопнікаў Ана­толь Сеўрукоў, які вёў шмат­га­до­вую по­шу­ка­вую пра­цу, ат­ры­маў з На­цы­я­наль­на­га ар­хі­ва Рэс­пуб­лікі Бе­ла­русь ко­піі да­ку­мен­таў, дзе бы­лі та­кія каш­тоў­ныя звест­кі пра яго род­на­га ба­ць­ку.

Кузь­му бы­ло 19, калі па­ча­ла­ся вай­на. Ра­зам з ад­на­вяс­коў­ца­мі хло­пец «стаў пад руж­жо» – быў ад­чай­ны і сме­лы, не ду­маў, што мож­на за­гі­ну­ць: тр­э­ба бы­ло аба­ра­ня­ць Рад­зі­му – аба­ра­няў. Слу­жыў Кузь­ма Якаўлевіч у ар­ты­ле­рый­скіх вой­сках, спрыт­на ўпраў­ляў­ся з гаўбі­цай, якую пяш­чот­на на­зы­ваў «сяброў­кай».

Яна да­па­ма­га­ла сал­да­там вы­зва­ля­ць ад ня­мец­кай на­ва­лы

– Мой ба­ць­ка Міка­лай Паўлавіч Сеўрукоў ро­дам з вё­скі Услан­ка Аба­ян­ска­га ра­ё­на Кур­скай воб­лас­ці Расіі, на­рад­зіў­ся ў 1913 год­зе. У 1935–1937 га­дах слу­жыў у 7-м ка­ва­ле­рый­скім пал­ку НКУС у Ір­куц­ку. Там жа скон­чыў пал­ка­вую шко­лу ма­лод­шых ка­ман­дзіраў і ат­ры­маў званне стар­шы­ны. У 1939-м быў зноў ма­білі­за­ва­ны ў Чы­рво­ную Ар­мію, удзель­ні­чаў у вы­зва­лен­ні За­ход­няй Бе­ла­русі, а да­клад­ней – Док­шыц­ка­га ра­ё­на: вё­скі Бе­разі­но, дзе я на­рад­зіў­ся неза­доў­га пас­ля за­кан­ч­эн­ня вай­ны, вё­скі Ускром'е, дзе прай­шло маё дзя­цін­ства, Док­шыц, ад­куль мяне пры­звалі на тэр­мі­но­вую служ­бу, – рас­каз­вае Ана­толь Міка­ла­евіч. – Пе­рад са­май вай­ной ба­ць­ка скон­чыў кур­сы аўта­трак­тар­ных ме­ханікаў, пра­ца­ваў на Услан­с­кай МТС бры­гад­зірам трак­тар­най бры­га­ды. Яго шлях сал­да­та Вя­лі­кай Ай­чын­най па­чаў­ся 9 чэрве­ня 1941 го­да. Удзель­ні­чаў у ба­ях на Сма­лен­скім на­кірун­ку, быў ка­ман­дзірам узво­да кон­най раз­вед­кі пры пал­ку. Пад Вязь­май тра­піў у ак­ру­ж­энне, 13 ка­ст­рыч­ніка 1941-га апы­нуў­ся ў ла­ге­ры ва­ен­на­па­лон­ных у Ма­лад­зеч­на. У са­кавіку 1942 го­да ўцёк ад­туль і ўсту­піў ў пар­ты­зан­скую бры­га­ду « Жа­ляз­няк». Быў ра­да­вым, ка­ман­да­ваў узво­дам і ро­тай. За муж­на­сць і ге­раізм узна­га­род­жа­ны ме­да­лём «Пар­ты­за­ну Ай­чын­най вай­ны І сту­пе­ні», ме­да­лём «За ад­ва­гу», ор­д­энам Чы­рво­най Зор­кі.

Ся­род ар­хіў­ных да­ку­мен­таў бы­ла ха­рак­та­ры­сты­ка-ад­зна­ка Бе­ла­русь, Польш­чу, Гер­манію... 2 мая 1945 го­да на под­сту­пах да Бер­лі­на ішлі цяж­кія кро­ва­праліт­ныя баі. Ня­мец­кі сна­рад тра­піў у гаўбіч­ны раз­лік, у склад­зе яко­га быў па­ля­шук Кузь­ма Пі­ва­вар­э­віч. Сал­дат ат­ры­маў цяж­кае ра­ненне і су­стр­эў доў­га­ча­ка­ную вест­ку аб Пе­ра­мо­зе на шпіталь­ным лож­ку. Бог даў, вы­лечы­ў­ся – і ге­ро­ем, у гім­на­сцёр­цы, упры­го­жа­най ар­д­эна­мі і ме­да­ля­мі, вяр­нуў­ся ў род­ныя Аль­ша­ны. ба­явых дзе­ян­няў май­го ба­ць­кі, ка­ман­дзі­ра 5-га атра­да бры­га­ды « Жа­ляз­няк», якую пад­пі­салі ў 1944-м Ге­роі Са­вец­ка­га Са­ю­за ка­ман­дзір бры­га­ды пал­коўнік І. П. Ціт­коў і ка­мі­сар гэтай бры­га­ды С. С. Ман­ко­віч: «Асаб­лі­ва пра­явіў ся­бе пры раз­гро­ме ня­мец­кіх гар­ні­зо­наў у Бя­гом­лі, Док­шы­цах, Па­раф'яна­ва і Дал­гі­на­ва.

У ба­ях за да­ро­гу Зем­бін – Мс­ціж ро­та Міка­лая Сеўрукова зніш­чы­ла больш за 40 нем­цаў, з за­са­ды на да­ро­зе Ду­бо­вікі – Ба­я­ры – дзве гру­за­выя ма­шы­ны, за­білі 26 сал­дат і афі­ц­эраў пра­ціўніка, узя­лі каш­тоў­ныя да­ку­мен­ты. У чэрвені 1942 го­да Міка­лай Паўлавіч па­дар­ваў эша­лон з гру­зам, зніш­чыў 16 ва­го­наў. У баі – сме­лы, у скла­да­ных аб­ставі­нах – зна­ход­лі­вы, ма­раль­на вы­тры­ма­ны, дыс­цып­лі­на­ва­ны і патра­ба­валь­ны. Ён – узор для сваіх сал­дат і мо­жа бы­ць па­моч­ні­кам ка­ман­дзі­ра ба­та­льё­на»...

А вось вы­трым­ка з узна­га­род­на­га лі­ста да ор­д­эна Чы­рво­най Зор­кі: «Вызна­чы­ў­ся пры штур­ме ня­мец­кіх гар­ні­зо­наў Док­шыц­ка-Бя­гомль­скай зо­ны. Зніш­чыў 11 гіт­ле­раў­цаў. Ка­ман­ду­ю­чы ро­тай пры пра­ры­ве лініі ак­ру­ж­эн­ня ў чэрвені 1944 го­да зніш­чыў 6 аг­ня­вых кро­пак пра­ціўніка, 20 во­ра­гаў, вы­веў ро­ту з ма­лы­мі стра­та­мі»...

– Па волі лё­су, – ка­жа Ана­толь Міка­ла­евіч, – я ішоў да­ро­га­мі ба­ць­кі. Так, пас­ля за­кан­ч­эн­ня сель­ска­га­спа­дар­ча­га тэхні­ку­ма ў 1969 год­зе пра­ца­ваў вет­фель­ша­рам, аб­слу­гоў­ваў вё­скі Жа­мойск

Тут ажаніў­ся, на­рад­зілі­ся пя­цё­ра дзя­цей. Сы­ны вы­вучы­лі­ся – хто на бу­даўніка, хто на вет­э­ры­нар­на­га ўра­ча. Унук, яко­га ў го­нар дзе­да на­звалі Кузь­мой, так­са­ма стаў вет­э­ры­на­рам.

У ка­бі­не­це гісто­рыі Аль­шан­с­кай СШ №1 Столін­ска­га ра­ё­на вісі­ць парт­р­эт май­го ба­ць­кі. Для школь­нікаў – ён ге­рой вай­ны і сал­дат Пе­ра­мо­гі, для нас, дзя­цей, про­ста та­та, шчы­ры і руплі­вы бе­ла­рус, які стаў свед­кам і ўд­зель­ні­кам вя­лікіх гіста­рыч­ных пад­зей. Ба­ць­кі ўжо ня­ма, але Дзень Пе­ра­мо­гі для нас быў і за­ста­ец­ца са­мым да­ра­гім і свет­лым свя­там. і Крас­нікі Бяр­эз­скаўска­га сель­са­ве­та Док­шыц­ка­га ра­ё­на, а ня­даў­на да­ве­даў­ся, што пас­ля вы­зва­лен­ня Бе­ла­русі мой ба­ць­ка жыў і пра­ца­ваў у гэтых жа вёс­ках. Кур­сан­там Да­нец­ка­га вы­ш­эй­ша­га ва­ен­на-палітыч­на­га вучы­ліш­ча быў у ка­ман­дзіроў­цы ў Дне­пра­пятроўску, а пе­рад пры­зы­вам на тэр­мі­но­вую служ­бу у Чы­рво­ную Ар­мію там пра­ца­ваў ра­бочым на за­вод­зе «Ка­мінт­эрн» мой ба­ць­ка. У 1981 год­зе пра­язд­жаў Кур­скую воб­лас­ць – ад­туль некалі ад­праў­ляў­ся на фронт та­та. У 1939-м ён вы­зва­ляў За­ход­нюю Бе­ла­русь, а я на пра­ця­гу 27 га­доў слу­жыў за­ко­ну і на­ро­ду ў за­ход­ніх, Пастаўскім і Глы­боц­кім, ра­ё­нах...

Усе мы, жы­ха­ры Бе­ла­русі, з удзяч­на­сцю ўс­па­мі­на­ем муж­ных пар­ты­зан, пад­польш­чы­каў, фран­тавікоў, пра­ца­ўнікоў ты­ла, усіх, хто вы­ста­яў у су­ро­выя га­ды ва­ен­на­га лі­ха­лец­ця і здаб­ыў Пе­ра­мо­гу. Веч­ная ім па­мя­ць і спа­чын!

Ады­ход­зі­ць у мі­ну­лае вай­на, Ды ў сэр­цы за­ста­ец­ца ра­на. Ледзь пат­ры­во­жыш – па­лы­хае зноў яна, Як по­лы­мя па­тух­ла­га вул­ка­на.

Дач­ка сал­да­та Пе­ра­мо­гі... Краі­ны ма­ёй абеліскі Бліш­ча­ць, быц­цам зор­кі ў ць­ме...

Ён вы­зва­ляў Бе­ла­русь. Тра­пе­чац­ца веч­ны агень­чык, Як сэр­цы па­лег­лых сал­дат...

Newspapers in Russian

Newspapers from Belarus

© PressReader. All rights reserved.