С крозь заслону ча­су

Пе­цяр­бург­ская га­зе­та «но­вое вре­мя» аб праб­ле­мах развіц­ця Паў­ноч­на-за­ход­ня­га краю Расій­с­кай ім­пе­рыі ў сяр­эд­зіне ХіХ cта­годдзя

Belaruskaya Dumka - - ФІЛАЛОГІЯ -

Імя Ада­ма Кір­ко­ра добра вя­до­мае ў жур­налі­сты­цы сяр­эд­зі­ны ХІХ cта­годдзя. Ён быў вы­даў­цом і рэ­дак­та­рам аль­ма­на­хаў «Radegast» (1843), «Pamiętniki Umysłowe» (1845–1846), «Teka Wileńska» (1857–1858), «Na dziś» (1872), «Teka Krakowska» (1884), га­зет «Kurjer Wileński» (1860–1865) і «Но­вое вре­мя» (1868–1917). Апош­няе вы­данне зай­мае ў гэтым пе­раліку асаб­лі­вае мес­ца. На ста­рон­ках рус­ка­моў­най га­зе­ты А. Кір­кор паўстае пуб­лі­цы­стам, які са­ма­ад­да­на пра­ца­ваў на ка­ры­с­ць сва­ёй Ба­ць­каўш­чы­ны, не зва­жа­ю­чы на кры­ты­ку і па­гро­зы апа­нен­таў з роз­ных палітыч­ных ла­ге­раў, іг­на­ру­ю­чы на­ват ве­ра­год­на­сць улас­на­га фі­нан­са­ва­га бан­круцтва.

Па­вод­ле мер­ка­ван­ня літа­ра­ту­раз­наў­ца і. За­пруд­ска­га, у ві­лен­скі і вар­шаўскі пе­ры­я­ды вы­данні А. Кір­ко­ра ўжо «мелі рэ­гія­наль­ны літоўска-бе­ла­рус­кі ха­рак­тар, тэ­ма­тыч­на бы­лі звя­за­ны з гра­мад­скі­мі і куль­тур­ны­мі праб­ле­ма­мі мяс­цо­ва­га жыц­ця, абуд­жалі ў чы­та­чоў па­чуц­цё пат­ры­я­тыз­му і ў пэў­най сту­пе­ні на­кіроў­валі развіц­цё літа­ра­ту­ры ў краі. Пі­шучы па­поль­ску і па-рус­ку (па ня­п­эў­ных звест­ках, і па-бе­ла­рус­ку), ён лічыў ся­бе лі­цві­нам, у ад­ной з пуб­ліка­цый на­зваў ся­бе „не пры­род­жа­ным па­ля­кам, а бе­ла­ру­сам“» [1].

У ад­па­вед­на­сці з вы­со­кім ста­ту­сам сталіч­на­га вы­дан­ня рэ­дак­та­ры-вы­даў­цы А. Кір­кор і М. Юма­таў імкнулі­ся ўсе­ба­ко­ва ад­люстроў­ва­ць на ста­рон­ках «Но­во­го вре­ме­ни» не толь­кі ўнут­ра­нае жыц­цё Расій­с­кай ім­пе­рыі, але і між­на­род­ныя пад­зеі. Га­зе­та вы­ход­зі­ла ў Санкт-Пе­цяр­бур­гу на пра­ця­гу амаль пя­ці дзе­ся­ці­годдзяў, і ме­навіта наву­коў­цу і літа­ра­та­ру А. Кір­ко­ру і М. Юма­та­ву вы­па­ла ро­ля пер­ша­пра­ход­цаў у асвят­лен­ні вост­рых праб­лем за­ход­ніх расій­скіх гу­бер­няў. Ат­ры­маў­шы 21 ка­ст­рыч­ніка 1867 го­да даз­вол, яны па­чалі вы­пус­ка­ць га­зе­ту з 2 студ­зе­ня 1868 го­да. Вы­данне лі­бе­раль­на­га на­прам­ку, якое ме­ла пра­гра­му палітыч­най і літа­ра­тур­най га­зе­ты, вы­ход­зі­ла 5 разоў на тыд­зень на ча­ты­рох ста­рон­ках, а з 1 студ­зе­ня 1871 го­да – штод­зён­на.

Асоб­ныя расій­скія аўта­ры сён­ня схі­ля­юц­ца да дум­кі, што А. Кір­кор за­сна­ваў га­зе­ту для пад­т­рым­кі па­ля­каў, якія за­зналі га­нен­ні пас­ля паўстан­ня 1863–1864 га­доў. Яго, зра­зу­ме­ла, не маг­ло не хва­ля­ва­ць скла­да­нае ста­но­віш­ча Польш­чы ў дру­гой па­ло­ве ХіХ ста­годдзя. Але не менш тур­ба­валі і праб­ле­мы развіц­ця бе­ла­рус­ка-літоўска­га і ўкраін­ска­га рэ­гіё­наў. Так, на­прыклад, у

Пётр дАРА­ШЧОНАК, канды­дат філа­ла­гіч­ных навук, да­ц­энт

Newspapers in Russian

Newspapers from Belarus

© PressReader. All rights reserved.