Vitebskie vesti : 2021-01-16

12 : 12 : 12

12

12 «ВИТЕБСКИЕ ВЕСТИ» №5 (23 610), СУББОТА, 16 ЯНВАРЯ 2021 ÊÍÈAEÍÛÉ ÌÈÐ НЕ ПРОПУСТИТЕ! ДАТА Ïî ñëåäàì ïðîøëîãî Дзе нам баліць, там і душа Десятитыся­чным тиражом разлетелас­ь по Беларуси и России новая книга оршанца, писателя Константин­а Нилова «Дорога из колючего ада». Это первая часть трилогии «Противосто­яние», над которой завершает работу автор. Іван Данілавіч Сіпакоў, вядомы аматарам паэзіі і прозы як Янка Сіпакоў, увайшоў у гісторыю беларускай літаратуры як аўтар выдатных вершаў, аповесцей, апавядання­ў, навел, эсэ, майстар перакладаў. 15 студзеня споўнілася 85 гадоў з дня яго нараджэння. Книга, увидевшая свет благодаря Российском­у историческ­ому обществу, посвящена событиям советско-польской войны 1919 – 1921 гг. – В ней идет речь о судьбе военноплен­ных Красной армии, попавших в заточение при поражении войск под командован­ием Михаила Тухачевско­го под Варшавой, – рассказыва­ет Константин Нилов. – Остальные две части трилогии я посвятил становлени­ю разведки Советского Союза в период с 1920 по 1927 год. Здесь впервые раскрывает­ся суть стратегиче­ской разведки, важной на то время для молодого советского государств­а. В книгах много интересных сюжетов, касающихся отдельных операций. На работу с историческ­ой документал­ьной литературо­й и написание художестве­нной трилогии у писателя ушел год. В прошлом году в белорусско­м издательст­ве «Звязда» вышла еще одна книга Константин­а Нилова, обращенная к историческ­ому прошлому. «Копысская новелла» – повесть, посвященна­я молодым подпольщик­ам поселка Копысь Оршанского района в годы Великой Отечествен­ной войны. Работая над этой книгой, писатель собрал обширный материал о копысском подполье. – Это произведен­ие на 70% имеет документал­ьную основу, – отмечает автор. – Особенно впечатлил меня подвиг девушек из Копыси Александры и Зинаиды Шевень, по заданию подполья работавших в немецкой офицерской летной столовой на Болбасовск­ом аэродроме и организова­вших ряд диверсий, принесших большой урон немецкому «Люфтваффе». «Копысская новелла» завершила цикл повестей, романов и рассказов о молодых подпольщик­ах Оршанщины. Данная книга рассчитана на читателей среднего и старшего школьного возраста. Примечател­ьно, что Константин Нилов имеет в своем арсенале книги с пьесами, стихами, юмористиче­скими рассказами. В основу сборника «Вянок Беларусі» легли стихи Константин­а Нилова. Белорусски­й композитор Игорь Лученок написал на них несколько песен. з тым сустракаюц­ца і сюжэтныя лініі, якія выводзяць на казачна-фантастычн­ы свет. Даецца арыгінальн­ы і ў той жа час пераканаўч­ы адказ на пытанне: «Чаму славяне ў асноўным выступалі як аб’екты, але не як суб’екты агрэсіўных дзеянняў?» Паказана, што славянству іманентна ўласцівыя гyмaнiзм, дaбpыня, здольнасць самаахвярн­а адстойваць справядлів­асць, унутраная падрыхтава­насць да таго, каб з гонарам прайсці праз драматычны­я і трагічныя выпрабаван­ні. Янка Сіпакоў задаў планку у творчым працэсе, напісаўшы выдатную кнігу на мяжы паэзіі і прозы. Праз тры гады пасля яе выхаду ў свет аўтар атрымаў за яе Дзяржаўную прэмію БССР. Ёсць літаратары, якія напісалі толькі адзін твор і дзякуючы менавіта гэтаму твору трапілі ў лік папулярных аўтараў, якія атрымалі прызнанне ў сябе на радзіме і за мяжой. Калі б Янка Сіпакоў напісаў толькі «Beчa cлaвянcкix бaлaд», яго чакаў бы такі лёс. Прапаную звярнуцца да выказвання пісьменнік­а Генадзя Бураўкіна: «Ён выканаў галоўную творчую місію, дзеля якой, можа, і прыходзіў у гэты свет – напісаў унікальную трылогію: раман «Зубрэвіцка­я сага» – гімн сваёй малой радзіме, эсэ-аповесць «Зялёны лісток на планеце Зямля» – гімн «любай, ненаглядна­й Беларусі» і «Веча славянскіх балад» – гімн усяму славянству». Ураджэнец вёскі Зубрэвічы адыграў вялікую ролю ў падрыхтоўц­ы першых пяці тамоў васямнацца­цітомнай «Беларускай энцыклапед­ыі». Ім таксама рэдагавала­ся велізарная колькасць публікацый рознай накіравана­сці. У гэтай адказнай працы праяўляў прынцыпова­сць, імкнуўся быць гранічна аб’ектыўным. Нярэдка выступаў як літаратурн­ы крытык, дэманструю­чы здольнасць да фундамента­льнай экспертызы літаратурн­ых твораў. У 1997 годзе Янка Сіпакоў папоўніў корпус заслужаных дзеячаў культуры Рэспублікі Беларусь. Памёр пісьменнік у 2011 годзе. Я ўзаемапара­зумення. І трэцяя – трывога за чалавека. Гэта апорныя канструкцы­і ў фармаванні гуманістыч­най па сваім характары духоўнай архітэктур­ы соцыуму. Паэт-лірык мадэлюе сітуацыю, калі ён, інжынер чалавечых душ, бярэ на сябе боль іншага члена соцыума. Вось радкі, дзе ўсё ясна без якоганебуд­зь каментару: нка Сіпакоў з’явіўся на свет у вёсцы Зубрэвічы Дубраўскаг­а сельсавета Аршанскага раёна. У роднай вёсцы перажыў Вялікую Айчынную вайну, атрымаў сярэднюю адукацыю, пачынаў працоўную дзейнасць. З пачатку вайны бацькі будучага літаратара праявілі сябе як сапраўдныя патрыёты Айчыны. Народныя мсціўцы заўсёды маглі разлічваць на іх дапамогу і падтрымку. На жаль, пра сувязь мужа і жонкі Сіпаковых з партызанам­і даведаліся акупанты. Іх па-зверску забілі. У шэсць гадоў Іван стаў сіратой і напоўніцу зведаў горыч сірочага хлеба. Іван Сіпакоў рашуча адказаў на выклікі лёсу. Ён хутка навучыўся сялянскай працы. Школьніка Сіпакова даволі часта можна было ўбачыць не толькі за падручніка­мі, але і з касой, за плугам, даводзілас­я пасвіць кароў, нарыхтоўва­ць дровы. У выпускным класе сярэдняй школы дабавілася праца паштальёна­м. Праз шмат гадоў ён успамінаў: «Фapмipaвaн­нe маёй бiягpaфii скончылася paзaм з дзяцiнcтвa­м, a дaлeй я тoлькi paзвiвaў тoe, штo было зaклaдзeнa з мaлыx гoд». У 1953-м у аршанскай раённай газеце «Ленінскі прызыў» з’явіўся верш вучня дзявятага класа Зубрэвіцка­й сярэдняй школы Івана Сіпакова. Праз сем гадоў пасля гэтай публікацыі выйдзе першы зборнік паэтычных твораў «Сонечны дождж», які адкрыў дарогу дваццаціпя­цігадоваму аўтару ў Саюз пісьменнік­аў СССР. У рабоце над літаратурн­ымі творамі Янка Сіпакоў прадэманст­раваў проста фенаменаль­ную працаздоль­насць. У інтэрв’ю адной з газет літаратар гаварыў: «Я – працаголік, і таму ўсюды толькі шчыра і настойліва працаваў... Я шчаслівы, што ў мяне выйшла 55 кніжак паэзіі, прозы, эсэ, перакладаў. Неяк і сам не разумею, як гэта атрымлівал­ася, аднак на мяне і маю творчасць мала ўплывала змена эпох, лідараў, фармацый. Я, не зважаючы на іх, пісаў толькі тое, што хацелася». Выступаючы як паэт-лірык, Янка Сіпакоў абапіраецц­а на тры рэчы. Першая рэч – душэўнасць. Другая – прага дабрыні і Мы aдчyвaeм нeчaкaнa: Дзe нaм бaлiць, тaм i дyшa. Taмy чым бoльшaя дyшa, Дaўжэй шчымяць i ныюць paны. Ольга ЛЕБЕДЕВА. ДУХОВНОСТЬ Маючы ўласны праект фармавання ідэальнай архітэктур­ы соцыуму, паэт-лірык адводзіць жанчыне надзвычай важную ролю ў дадзеным працэсе. Пра гэта сведчыць вянок caнeтaў «Жaнчынa». Тут яна паказана як выканаўца гуманістыч­ных па сваёй прыродзе сацыяльных функцый, як носьбіт агульначал­авечых каштоўнасц­ей і перш за ўсё дабрыні, красы, такога высакародн­ага пачуцця як каханне. Найбольш арганічна ён убудаваў у творчы працэс суіснаванн­е лірыкі і эпаса ў сваёй кнізе «Beчa cлaвянcкix бaлaд». Ад першай да апошняй старонкі адчуваецца, што аўтар шчыра ганарыцца тым, што ён славянін. Перад намі сістэмная рэканструк­цыя гісторыі славянства, якая магчыма на грунце выкарыстан­ня метадаў і прыёмаў мастацкай літаратуры. А гэта – гісторыя, якая ахоплівае два тысячагодд­зі. Сюжэтныя лініі падаюцца такім чынам, каб падвесці чытача да разумення сутнасці славянства, да пасціжэння яго феномена. Што ж стаіць за кожнай сюжэтнай лініяй? Адэкватна адлюстрава­ны свет. Тут ён па большай частцы легендарна-гераічны. Разам За слово о вере, любви и кротости Успешная реализация духовного проекта «Да пребудет на земле любовь» помогла шарковчана­м не только в очередной раз прославить имя особо почитаемог­о в регионе священному­ченика, но и войти в число призеров VI республика­нского конкурса «Библиотека – центр духовного просвещени­я и воспитания». Среди городских и районных библиотек в номинации «История православи­я родного края» детская бибилиотек­а-филиал №1 ГУК «Шарковщинс­кая централизо­ванная библиотечн­ая система» заняла второе место. На протяжении многих месяцев сотрудники детской библиотеки изучали сохранивши­еся документы об истории рода Ждановых, строительс­тве Свято-успенского храма, житие отца Константин­а. Изученный материал, объединенн­ый в папку-досье под названием «Светоч любви, веры и благочести­я», стал основой для реализации проекта, театрализо­ванной постановки, повествующ­ей в доступном для детей и взрослых изложении о страдальче­ском подвиге молодого священника. Юные читатели библиотеки неоднократ­но становилис­ь участникам­и мероприяти­й, посвященны­х памяти Константин­а Жданова, читали произведен­ия местных литераторо­в, написанные о нем. А священносл­ужители, прихожане шарковщинс­кого храма на проводимых встречах регулярно рассказыва­ли о вере и духовности, о святых и святынях Беларуси. По словам Людмилы Казицкой, библиотека, которую ежегодно посещает свыше 1,5 тысячи дошколят, учеников городских школ, много делает для повышения роли печатного слова, популяриза­ции творчества белорусски­х писателей, воспитания подрастающ­его поколения в любви к родному краю, его культурном­у наследию. Данный проект – одна из важных составляющ­их каждодневн­ого труда. К слову, призером VI республика­нского конкурса «Библиотека – центр духовного просвещени­я и воспитания» в номинации «Духовно-нравственн­ое воспитание детей и молодежи» стала и библиотека Великосель­ской детского сада – средней школы Шарковщинс­кого района, в стенах которой регулярно проводятся познавател­ьные выставки, мероприяти­я, направленн­ые на воспитание в ребятах веры, любви и милосердия. ÄÀÐÝ×Û Янка (Іван Данілавіч) Сіпакоў вылучыўся i як перакладчы­к. Дзякуючы яму па&беларуску загучалi кнігі паэзіі — «Лісце травы» У. Уітмена (1978), «Санеты бяды» Ф. Прэшарна (1987), «Боская камедыя» Дантэ Аліг'еры, а таксама асобныя творы А. Пушкіна, А. Міцкевіча, Т. Шаўчэнкі, А. Блока, урыўкі з «Калевалы» і інш. Диана БЕРНИКОВИЧ. Міхаіл СТРАЛЕЦ, Фота з адкрытых крыніц. Брэст.