Niets voor her­op­bouw

De Standaard - - Buitenland - Met pon­ten ste­ken be­wo­ners de Eu­fraat over.

Het ge­meen­te­be­stuur keer­de zelf pas te­rug in maart – vijf maan­den na­dat IS eind ok­to­ber 2017 uit Raqqa werd ver­dre­ven. Van­uit zijn kan­toor in het ou­de post­ge­bouw, dat nu dienst doet als ge­meen­te­huis, kijkt bur­ge­mees­ter Ahmed Ibra­him (29) el­ke dag uit over de ver­woes­ting van zijn stad.

‘Wij zit­ten nog al­tijd in een nood­si­tu­a­tie’, zegt Ibra­him. ‘De wa­ter­voor­zie­ning is nu wel voor twee der­de her­steld, maar voor elek­tri­ci­teit zijn wij nog al­tijd aan­ge­we­zen op nood­ge­ne­ra­to­ren. Om de elek­tri­ci­teit te her­stel­len is een mil­jard Sy­ri­sche pond no­dig (zo’n vier mil­joen eu­ro vol­gens de of­fi­ci­ë­le koers, red.). ‘Maar ik heb geen mil­jard pond.’

Een eer­ste, klei­ne stap

Raqqa is de laat­ste in een rij van ste­den in Sy­rië en Irak die de af­ge­lo­pen ja­ren ge­heel of ge­deel­te­lijk zijn ver­woest bij de strijd te­gen IS. Ra­ma­di, Fal­lu­jah, Ko­ba­ni, Mo­sul gin­gen Raqqa voor. Maar ner­gens is de ver­woes­ting zo groot als in Raqqa, waar de an­ti­IS­co­a­li­tie tus­sen ju­ni en ok­to­ber 2017 meer dan vier­dui­zend lucht­aan­ van de bom­bar­de­men­ten op Raqqa. val­len heeft uit­ge­voerd, bo­ven op 30.000 ron­des ar­til­le­rie­ge­schut. Het re­sul­taat: meer dan 12.000 ge­bou­wen in Raqqa zijn be­scha­digd en zo’n drie­dui­zend zijn he­le­maal in puin ge­scho­ten – sa­men 70 tot 80 pro­cent van al­le ge­bou­wen in de stad. Het puin in de stra­ten is voor het groot­ste deel op­ge­ruimd.

Vol­gens de meest re­cen­te cij­fers van het Ame­ri­kaan­se mi­nis­te­rie van De­fen­sie heeft de oor­log te­gen IS ge­mid­deld 13,6 mil­joen dol­lar per dag ge­kost, in to­taal 14,3 mil­jard dol­lar van au­gus­tus 2014 tot ju­ni 2017, net voor het of­fen­sief te­gen Raqqa be­gon dus.

Ter­wijl veel lan­den in de rij ston­den om te mo­gen mee­doen aan de lucht­aan­val­len te­gen IS, is er aan­zien­lijk min­der en­thou­si­as­me om te hel­pen bij de her­op­bouw van Raqqa. ‘In het be­gin was er niets’, zegt bur­ge­mees­ter Ibra­him. ‘Nu zijn er twee niet­gou­ver­ne­men­te­le or­ga­ni­sa­ties aan het werk in Raqqa. Het is een eer­ste stap, maar wel een heel klei­ne.’ Ibra­him is ook ge­frus­treerd dat de wei­ni­ge in­ter­na­ti­o­na­le hulp naar die ngo’s gaat in plaats van naar zijn ei­gen ge­meen­te­be­stuur. ‘De men­sen in

70 tot 80 pro­cent van al­le ge­bou­wen in de stad Raqqa is in puin ge­scho­ten of be­scha­digd

‘Als het le­ven van de be­wo­ners niet be­ter wordt, gaan ze zeg­gen dat het on­der IS be­ter was’ AHMED IBRA­HIM Bur­ge­mees­ter van Raqqa

Raqqa moe­ten wel zien dat hun ge­meen­te­be­stuur zijn werk doet’, zegt Ibra­him. ‘Want als ze hun le­vens niet be­ter zien wor­den, gaan ze zeg­gen dat het on­der IS be­ter was. Want on­der IS lag de stad nog niet in puin.’

Tv’s zon­der elek­tri­ci­teit

De te­rug­keer van de bur­ger­be­vol­king werd lan­ge tijd ont­moe­digd van­we­ge het ge­vaar van door IS ver­bor­gen ex­plo­sie­ven of an­der niet ont­ploft oor­logs­tuig. Van­daag schat de bur­ge­mees­ter dat zo’n 175.000 men­sen zijn te­rug­ge­keerd, op een to­ta­le voor­oor­log­se be­vol­king van een half mil­joen.

Een van hen is de 35­ja­ri­ge Mu­sab She­ban. Hij heeft een win­kel met was­ma­chi­nes, te­le­vi­sies en an­de­re elek­tri­sche ap­pa­ra­ten in een van de hand­vol win­kel­stra­ten van Raqqa waar de be­drij­vig­heid is te­rug­ge­keerd – van veel rol­lui­ken moet het IS­lo­go nog wor­den ver­wij­derd. She­ban vlucht­te vo­rig jaar naar het plat­te­land toen het Raqqa­of­fen­sief be­gon en is in maart dit jaar te­rug­ge­keerd. Het was geen mak­ke­lij­ke be­slis­sing, zegt hij.

‘We heb­ben er veel over ge­praat met on­ze ou­de bu­ren. We wil­den al­le­maal het le­ven te­rug­bren­gen naar de stad. Maar men­sen wa­ren bang om de stap al­leen te zet­ten. Dus heb­ben we af­ge­spro­ken dat we me­kaar zou­den hel­pen bij het op­knap­pen van on­ze za­ken. Eerst wa­ren we met z’n vij­ven, nu zijn de mees­te han­de­laars in de straat te­rug.’

Evi­dent is het niet voor She­ban. Voor de pro­duc­ten die hij ver­koopt, is elek­tri­ci­teit no­dig en lang niet ie­der­een heeft het geld voor aan­slui­ting op een buurt­ge­ne­ra­tor. Ook de vei­lig­heid is een pro­bleem. ‘Tij­dens de ra­ma­dan is hier in­ge­bro­ken. Ze zijn met de tv­scher­men aan de haal ge­gaan. Nu be­waar ik het groot­ste deel van mijn voor­raad bui­ten de stad.’

Ook She­ban be­na­drukt dat hij geen en­ke­le hulp heeft ge­kre­gen. ‘Wat u ziet, is het re­sul­taat van men­sen die zich­zelf en el­kaar heb­ben ge­hol­pen.’

Raqqa heeft de voor­bije ze­ven jaar vijf machts­wis­se­lin­gen mee­ge­maakt. Eerst was er het re­gime,

toen het Vrije Sy­ri­sche Le­ger, ge­volgd door Jab­hat al­Nus­ra (AlQae­da) en IS, en nu de SDF. Die laat­ste is of­fi­ci­eel een ge­meng­de Koer­disch­Ara­bi­sche strijd­macht, maar het is een pu­bliek ge­heim dat de Sy­ri­sche Koer­den van de YPG het voor het zeg­gen heb­ben bin­nen de SDF.

Dat zorgt voor span­nin­gen. Le­den van het ge­meen­te­be­stuur zijn ver­moord in on­op­ge­hel­der­de om­stan­dig­he­den. In ju­li wa­ren er be­to­gin­gen in Raqqa, waar­na en­ke­le da­gen een uit­gaans­ver­bod werd af­ge­kon­digd. Maar voor open­lij­ke kri­tiek op de nieu­we macht­heb­bers moet men bij in­wo­ners van Raqqa in bal­ling­schap zijn.

’Om IS te ver­slaan heb­ben jul­lie een he­le ge­meen­schap ver­nie­tigd en een nieu­we dic­ta­tuur in het za­del ge­hol­pen’, zegt een van hen, op voor­waar­de van ano­ni­mi­teit, van­uit Turkije. Hij zegt dat hij niets te­gen de Koer­den heeft, wel te­gen de YPG. Die be­schul­digt hij er­van dat zij sa­men­wer­ken met de­zelf­de soen­ni­ti­sche stam­men­lei­ders die met IS heb­ben ge­col­la­bo­reerd. En van cor­rup­tie: SDFsol­da­ten die door de Ame­ri­ka­nen zijn op­ge­leid om ex­plo­sie­ven op te rui­men, zou­den daar nu geld voor vra­gen.

‘Je kunt je af­vra­gen met welk recht de Koer­den de baas spe­len over Raqqa, waar zij voor de oor­log am­per 5 pro­cent van de be­vol­king uit­maak­ten’, zegt de activist. Maar het meest zorg­wek­kend is vol­gens hem dat er in de ne­gen maan­den sinds de over­win­ning op IS zo wei­nig is ge­daan aan de her­op­bouw.

‘Goed, de Ame­ri­ka­nen heb­ben be­slist dat de Koer­den Raqqa mo­gen be­stu­ren. Maar ver­vol­gens heb­ben zij hun niet de mid­de­len ge­ge­ven om dat be­hoor­lijk te doen. Wat voor zin heeft dat? Je drijft zo al­leen de span­nin­gen tus­sen de ver­schil­len­de be­vol­kings­groe­pen op.’

De activist geeft wel toe dat de men­sen in Raqqa zelf de po­li­tiek gron­dig beu zijn. ‘Zij wil­len ge­woon vre­de. Het maakt hen niet uit door wie zij be­stuurd wor­den. Zij voe­len zich door ie­der­een in de steek ge­la­ten.’

Elec­tro­win­ke­lier Mu­sab She­ban in Raqqa be­ves­tigt dat: ‘Wij wil­len elek­tri­ci­teit. En sta­bi­li­teit. De­ze oor­log is nu ze­ven jaar be­zig, het is ge­noeg ge­weest. Wij wil­len dat on­ze kin­de­ren te­rug naar school kun­nen.’

IS­bios­coop

Het Pa­ra­dijs­plein in het cen­trum van Raqqa is om­ringd door ge­heel of half ver­woes­te ge­bou­wen. De he­le om­ge­ving is be­dekt on­der een mo­no­to­ne laag stof. De oran­je gloed van een zand­storm geeft het ge­heel die dag een pos­tapo­ca­lyp­ti­sche aan­blik.

Maar in één hoek van het plein is er wel kleur: groe­ne, ro­de, blau­we en oran­je plas­tic stoe­len wach­ten op klan­ten op een fel­groen ga­zon dat met sprink­lers wordt be­sproeid. Ge­kleur­de lam­pen moe­ten het ge­heel een fees­te­lij­ke aan­blik ge­ven. Ali Ali (46) legt hier de laat­ste hand aan een open­lucht­ca­fé dat hij To­day heeft ge­noemd.

Ali vlucht­te in 2012 uit Raqqa;

‘De in­ter­na­ti­o­na­le ge­meen­schap heeft Raqqa plat­ge­bom­bar­deerd en nu doet ze niets om te hel­pen bij de her­op­bouw. Wij zijn te­rug­ge­keerd om­dat we geen an­de­re op­tie heb­ben’

FAISAL AB­BAS

Aan­ne­mer in Raqqa

‘Om IS te ver­slaan heb­ben jul­lie een he­le ge­meen­schap ver­nie­tigd en een nieu­we dic­ta­tuur in het za­del ge­hol­pen’

ANO­NIE­ME ACTIVIST

In bal­ling­schap in Turkije

dat er zijn gru­wel­pro­pa­gan­da toon­de.

© Ni­co­le Tung

Een ge­bed voor op­ge­gra­ven slacht­of­fers

© Ni­co­le Tung

Een ‘bios­coop’ van IS,

© Ni­co­le Tung

De brug­gen zijn op­ge­bla­zen.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.