Be­houdt N­VA de macht op rechts?

Bart De We­ver heeft al ont­zet­tend lang geen ver­kie­zing meer ver­lo­ren. Hij gooi­de zich de af­ge­lo­pen we­ken in een been­har­de strijd om de Ant­werp­se bur­ge­mees­ters­sjerp. ‘Het ein­de van zijn on­o­ver­win­ne­lijk­heid, dat is de in­zet.’

De Standaard - - Vooran - RUUD GOOS­SENS

‘Ik heb er mijn buik van vol.’ Ex­plo­sie­ve agen­da­pun­ten staan er niet meer op de­ze laat­ste ge­meen­te­raad voor de ver­kie­zin­gen, maar na een half­uur­tje slaat de vlam in de pan. Het is maan­dag­avond 24 sep­tem­ber. Peter Mer­tens (PVDA) en Joris Gie­bens (Groen) heb­ben Bart De We­ver en­ke­le vra­gen ge­steld over de ve­le man­da­ten van sche­pen Koen Ken­nis (N­VA). De op­po­si­tie vindt dat het stads­be­stuur nog al­tijd te wei­nig trans­pa­ran­tie ver­leent. Mer­tens en Gie­bens ha­len het grof ge­schut niet eens bo­ven, maar de bur­ge­mees­ter heeft het er he­le­maal mee ge­had.

‘Dit is een ra­ce to the bottom’, zegt De We­ver. ‘Het ni­veau waar­op u aan po­li­tiek doet, laat ik vol­le­dig voor uw re­ke­ning. Ik heb al vaak uit­ge­legd dat ik zelf aan Koen heb ge­vraagd om die man­da­ten op te ne­men: “Doe jij dat maar”. Ik heb daar zelfs een schuld­ge­voel over. We heb­ben zijn ver­lo­ning ook ge­pla­fon­neerd. Maar u cre­ëert des­on­danks een sfeer­tje waar­in het nooit ge­noeg zal zijn. Ik hoor ie­der­een te­gen­woor­dig treu­ren over het feit dat dit zo’n har­de cam­pag­ne ge­wor­den is. Maar ik weet heel goed waar het be­gon­nen is: bij de men­sen die net een vraag heb­ben ge­steld. Ik heb er mijn buik van vol.’

De tus­sen­komst van De We­ver is exem­pla­risch voor de sfeer van de af­ge­lo­pen ja­ren in de Ant­werp­se po­li­tiek. Het is een oor­logs­zo­ne ge­wor­den. De re­la­ties tus­sen de bur­ge­mees­ter en heel wat van zijn con­cur­ren­ten zijn com­pleet ver­zuurd. Een uur­tje la­ter krijgt ook Yas­mi­ne Kher­ba­che (SP.A) een bol­was­sing. Aan het ein­de van de zit­ting heeft De We­ver geen zin om zijn te­gen­stre­vers sim­pel­weg een goe­de uit­slag toe te wen­sen. Hij zegt, ove­ri­gens niet zon­der hu­mor: ‘Voor 14 ok­to­ber wens ik u al­les toe wat u mij toe­wenst’.

Ko­kend bloed

Zo loopt er een haast rech­te lijn van de start van De We­vers bur­ge­mees­ter­schap naar van­daag. Bart De We­ver heeft ach­ter­af wel­eens ge­zegd dat de ver­kie­zings­avond in 2012 ‘niet was wat het moest zijn’. De bur­ge­mees­ter ge­bruik­te zijn over­win­nings­speech in de Zui­der­kroon toen om de oor­log te ver­kla­ren aan toen­ma­lig PS­pre­mier Elio Di Ru­po en zei dat ‘’t Stad van ie­der­een is, maar van­avond toch voor­al van ons’. Er kwam veel kri­tiek op zijn mars naar het stadhuis. Te­ge­lijk was die avond erg nut­tig om zijn bur­ge­mees­ter­schap te be­grij­pen. Toen maak­te De We­ver dui­de­lijk dat hij va­nop het Schoon Ver­diep ook na­ti­o­na­le po­li­tiek zou blij­ven be­drij­ven. En toen stak hij even­min weg dat hij vol­uit de con­fron­ta­tie zou op­zoe­ken.

‘Ik her­in­ner me dat hij me kort na de ver­kie­zin­gen sa­men met Mie Bran­ders uit­no­dig­de voor een ge­sprek’, ver­telt Peter Mer­

tens, lijst­trek­ker van de PVDA. ‘De We­ver ver­tel­de dat er twee ma­nie­ren zijn om een stad te be­stu­ren. Hij wil­de het niet doen op “pre­si­den­ti­ë­le” wij­ze, niet zo­als Pa­trick Jans­sens dus. Hij kon­dig­de aan dat hij “con­flic­tu­eus” zou be­stu­ren, “zo­als in Oran­ge”. Ik zei: “Par­don?” Oran­ge is de Zuid­Fran­se stad waar het Front Na­ti­o­nal in de ja­ren ne­gen­tig aan de macht was. De We­ver zei dat hij na­tuur­lijk geen ex­treem­rechts be­leid wil­de voe­ren, maar dat je je niet op ie­der­een hoeft te rich­ten om een stad te be­stu­ren. “Het vol­staat als je 60 pro­cent van de men­sen te­vre­den­stelt.” En zo heeft hij het ook ge­daan.’

In een ach­ter­ka­mer­tje van het Ant­werp­se stadhuis ver­woord­de De We­ver het in die­zelf­de pe­ri­o­de, te­gen­over twee jour­na­lis­ten van De Stan­daard, net iets an­ders. Hij had zijn co­a­li­tie met CD&V en Open VLD net rond, hij stond op het punt om er­aan te be­gin­nen. En hij zei dat hij wel de­ge­lijk een be­leid zou voe­ren ‘waar ie­der­een be­ter van wordt’, maar dat hij zijn po­li­tie­ke over­tui­gin­gen na­tuur­lijk vol­uit zou la­ten mee­spe­len. Hij merk­te op dat zijn bloed, in te­gen­stel­ling tot dat van Jans­sens, ‘kookt van ide­o­lo­gie, mis­schien zelfs iets te veel’. ‘Ik zal mijn mond was­sen met zeep, echt waar. Maar ik ga niet bij el­ke be­slis­sing de goed­keu­ring vra­gen van La­noye: “En Tom, vind jij het ook goed?” Voor wie houdt men mij ei­gen­lijk, zeg?’

Dron­ken als een Zwit­ser

Voor De We­ver zat en zit er ook niets an­ders op. Hij is nog al­tijd na­ti­o­naal voor­zit­ter van de N­VA. In een lang in­ter­view met Hu­mo liet hij zich on­langs zelfs ont­val­len dat hij die rol mo­ge­lijk nog tien jaar lang blijft ver­vul­len, een uit­spraak die een beet­je tus­sen de plooi­en ver­dween. De We­ver is nog steeds on­ver­vang­baar aan de top van zijn par­tij. Dat be­te­kent dat hij het recht­se pro­fiel van de N­VA con­stant moet be­wa­ken. Dat lukt niet als je het bur­ge­mees­ter­schap in­vult als een ma­na­ger die bo­ven het ge­woel staat. Dat lukt al­leen als je van het ste­de­lijk be­leid een vi­si­te­kaart­je maakt voor de na­ti­o­na­le par­tij. Dat deed hij vol­uit. Het leid­de er­toe dat er de af­ge­lo­pen ja­ren vaak op het scherp van de snee ge­dis­cus­si­eerd werd in Ant­wer­pen, wel­licht nog het meest over het vei­lig­heids­be­leid.

Een maan­dag­na­mid­dag, drie we­ken ge­le­den. De We­ver is spe­ci­aal af­ge­zakt naar de po­li­tie­to­ren aan de Ou­daan om aan de zij­de van korps­chef Serge Muy­ters, de broer van N­VA­mi­nis­ter Phi­lip­pe Muy­ters, het Shield­pro­ject voor te stel­len. De slag­kracht van dat in­for­ma­tie­net­werk over ter­reur is be­perkt, maar het is een uit­ge­le­zen kans om zijn law and or­der­kant nog eens in de verf te zet­ten. De We­ver heeft graag dat het daar­over gaat in de­ze ver­kie­zings­strijd: zijn meest te duch­ten con­cur­rent (Wou­ter Van Be­sien van Groen) heeft er niets bij te win­nen. De bur­ge­mees­ter zegt dat ‘de vei­lig­heids­cul­tuur na de val van de Muur ver­waar­loosd werd’ en dat zijn be­stuur die trend in Ant­wer­pen keer­de. Muy­ters meldt dat de ter­reurdrei­ging ze­ker niet weg is: ‘We­ke­lijks ge­beurt er in Eu­ro­pa wel een aan­slag’. De twee he­ren kun­nen het uit­ste­kend met me­kaar vin­den.

De korps­chef kon de af­ge­lo­pen ja­ren niet kla­gen. Hij kreeg heel wat hoog­tech­no­lo­gi­sche snuf­jes, zo­als de be­ruch­te Be­arCat­spant­ser­wa­gens. Hij mocht snel­le­res­pons­teams uit­bou­wen bij de Ant­werp­se po­li­tie. Er wordt ook een bij­zon­der du­re po­li­tie­to­ren ge­bouwd in Ber­chem. Vol­gens nog­al wat men­sen komt de veel cen­tra­ler aan­ge­stuur­de po­li­tie­wer­king, met een gro­te­re aan­dacht voor re­pres­sie, uit de hoed van Muy­ters. Het stads­be­stuur ziet in de cri­mi­

‘Ik hoor ie­der­een treu­ren over het feit dat dit zo’n har­de cam­pag­ne ge­wor­den is. Maar ik weet heel goed waar het be­gon­nen is. En ik heb er mijn buik van vol’ BART DE WE­VER

‘In 2012 zei De We­ver dat je je niet op ie­der­een hoeft te rich­ten om een stad te be­stu­ren. “Het vol­staat als je 60 pro­cent van de men­sen te­vre­den­stelt”’

PETER MER­TENS Lijst­trek­ker PVDA

na­li­teits­cij­fers, die een flink stuk snel­ler ge­daald zijn dan in de rest van Vlaan­de­ren, het be­wijs van het suc­ces van die aan­pak. ‘We heb­ben zwaar in­ge­zet op vei­lig­heid’, zegt N­VA­sche­pen Lu­do Van Cam­pen­hout. ‘Dat heeft ge­werkt: de men­sen voe­len zich goed.’

De op­po­si­tie ziet dat an­ders. Ze wijst er­op dat de War on Drugs, na al­le ge­weld­da­di­ge af­re­ke­nin­gen in het drugs­mi­li­eu, op een mis­luk­king is uit­ge­draaid. Ze be­na­drukt dat de eer­ste­lijns­wer­king – met wan­de­len­de wijk­agen­ten – werd af­ge­bouwd, een stel­ling die de bur­ge­mees­ter be­twist. Ze he­kelt de ‘mi­li­ta­ri­se­ring’ van de Ant­werp­se po­li­tie.

‘In zijn vei­lig­heids­be­leid zag je heel sterk dat De We­ver met een elec­to­ra­le agen­da heeft be­stuurd’, zegt Wou­ter Van Be­sien. ‘Her­in­nert u zich die wa­gen die een paar jaar ge­le­den de Meir op­reed? Het was met­een dui­de­lijk dat die chauf­feur zo dron­ken als een Zwit­ser was. Het was een ba­naal in­ci­dent. Het par­ket raad­de De We­ver en

Muy­ters af om er een pers­con­fe­ren­tie over te ge­ven. En toch de­den ze het: ze wil­den per se de in­druk wek­ken dat de mi­li­tai­ren in de stad mo­ge­lijk een aan­slag had­den ver­ij­deld. Ze heb­ben toen de angst voor ter­reur aan­ge­wak­kerd. Dat was in mijn ogen zeer il­lu­stra­tief voor de af­ge­lo­pen zes jaar. Serge Muy­ters kreeg al­les wat hij vroeg. Er is véél geld naar de po­li­tie ge­gaan. De ge­zon­de span­ning die er hoort te zijn tus­sen een bur­ge­mees­ter en het po­li­tie­ap­pa­raat is he­le­maal ver­dwe­nen.’

Goed werk

Dat re­sul­teer­de vo­ri­ge week in een op­mer­ke­lijk schrij­ven van Muy­ters. Dat de korps­chef niet blij is met de uit­spra­ken van SP.A­lijst­trek­ker Jin­nih Beels over de ‘af­bouw’ van de wijk­teams, is niet on­be­grij­pe­lijk. Dat hij die on­vre­de over de ‘Pi­nok­kio’s’ in de Ant­werp­se po­li­tiek tien da­gen voor de ver­kie­zin­gen op pa­pier zet, in een brief aan zijn he­le korps, is on­ge­zien. Ook op­mer­ke­lijk is dat en­ke­le Ant­werp­se on­der­ne­mers de­ze week in en­ke­le kran­ten­ad­ver­ten­ties, on­der meer in De Stan­daard, hun steun voor het be­leid van De We­ver uit­spra­ken. Wie en­ke­le we­ken ge­le­den op het Vo­ka­de­bat met de Ant­werp­se lijst­trek­kers aan­we­zig was, was ech­ter niet ver­rast over zo­veel en­thou­si­as­me in de be­drijfs­we­reld.

Na­tuur­lijk zag Luc Lu­wel, de ge­de­le­geerd be­stuur­der van de Ant­werp­se Ka­mer van Koop­han­del die de spre­kers toen in­leid­de, nog din­gen die be­ter kun­nen. Maar zijn hoofd­bood­schap was toch dat de ploeg van De We­ver goed werk heeft ge­le­verd. ‘De deur van het stadhuis staat weer open voor on­der­ne­mers’, ver­tel­de hij een paar da­gen la­ter aan de te­le­foon. ‘Wan­neer mul­ti­na­ti­o­nals zo­als To­tal of BASF in­ves­te­ren in Ant­wer­pen, wor­den ze ont­van­gen en be­dankt op het Schoon Ver­diep. De bur­ge­mees­ter is de stad ook in­ten­sief gaan pro­mo­ten in het bui­ten­land. Jans­sens sloot zich veel meer af van het be­drijfs­le­ven. Dat mer­ken we ook als wij een event or­ga­ni­se­ren. Daar is de­ze bur­ge­mees­ter veel va­ker aan­we­zig. Hij staat open voor dia­loog.’

De We­ver blijft na het Vo­ka­de­bat nog ze­ker een uur na­kaar­ten. Dat doet hij niet over­al. Hij nam de voor­bije we­ken deel aan veel de­bat­ten, maar op een aan­tal plaat­sen bleef hij ook weg. De bur­ge­mees­ter ging niet spre­ken bij de Turk­se en de Ma­rok­kaan­se Ver­e­ni­gin­gen. Hij liet zich ook ver­van­gen voor een ge­sprek over gods­dienst­ vrij­heid, voor een eer­der links en al­loch­toon pu­bliek in het Zui­der­pers­huis. Daar moest Fons Ducha­teau de hon­neurs waar­ne­men. De sche­pen voor So­ci­a­le Za­ken ging, niet ge­heel on­be­grij­pe­lijk, ook het so­ci­aal be­leid ver­de­di­gen op een ho­ge­school­de­bat voor toe­kom­sti­ge so­ci­aal wer­kers en men­sen uit het mid­den­veld. Niet met­een een thuis­match voor het Ant­werp­se N­VAkop­stuk.

De lijn van Dal­rym­ple

Op so­ci­aal vlak ging het stads­be­stuur de laat­ste ja­ren im­mers vol­op voor de con­fron­ta­tie, met een tur­bo­ver­sie van Mo­ni­ca De Co­nin­cks ‘Voor wat, hoort wat’­be­leid. Voor­al het plan om de op­vang van dak­lo­zen aan het be­drijf G4S toe te ver­trou­wen, werk­te als een ro­de lap. Het draai­de ui­t­ein­de­lijk in de soep, maar daar­mee zijn de pri­vé­ini­ti­a­tie­ven niet van de baan. Het on­der­zoek naar het bui­ten­land­se ver­mo­gen van leef­lo­ners ver­trouw­de Ducha­teau ook toe aan Ne­der­land­se pri­vé­de­tec­ti­ves. Tij­dens het ho­ge­school­de­bat krijgt de sche­pen nog wel wat din­gen voor de voe­ten ge­wor­pen. Dat de kin­der­ar­moe­de in de stad zo sterk ge­ste­gen is, bij­voor­beeld. Of dat leef­lo­nen te­gen­woor­dig in Ant­wer­pen wel een ‘gunst’ lij­ken, in plaats van een ‘recht’.

De N­VA’er wijkt niet. Hij zegt dat de stad méér uit­geeft aan so­ci­aal be­leid dan in 2012, een stel­ling die ge­con­tes­teerd wordt door de op­po­si­tie. Hij waar­schuwt voor te veel ge­ne­ro­si­teit, om­dat er zo ‘nog meer kans­ar­men’ naar Ant­wer­pen drei­gen te ko­men. Meer so­ci­a­le wo­nin­gen, ook daar be­

‘De deur van het stadhuis staat weer open voor on­der­ne­mers. Als mul­ti­na­ti­o­nals zo­als To­tal of BASF in­ves­te­ren, wor­den ze ont­van­gen en be­dankt op het Schoon Ver­diep’

LUC LU­WEL

Ka­mer van Koop­han­del

dankt hij voor. Ducha­teau zegt dat hij de in­druk heeft dat voor­al lei­ding­ge­ven­den in de so­ci­a­le sec­tor zich, ‘uit ei­gen­be­lang’, ver­zet­ten te­gen pri­vé­ini­ti­a­tie­ven: ‘Maar we zul­len daar­mee voort­gaan’. Ducha­teau is geen po­li­ti­cus die zijn be­toog aan­past aan zijn pu­bliek. Hij schept er enig ge­noe­gen in om links de kast op te ja­gen. Zijn vak­do­mein biedt daar al­le kan­sen toe.

Marc Van Peel is niet zui­nig met zijn lof voor Bart De We­ver. De ha­ven­sche­pen prijst de dos­sier­ken­nis en de Brus­sel­se in­vloed van de bur­ge­mees­ter. Maar op so­ci­aal vlak slaan de N­VA’ers wel een beet­je door, vindt de CD&V’er. ‘Daar zit­ten ze toch wel héél sterk op de lijn van The­o­do­re Dal­rym­ple’, zegt Van Peel. ‘Als je een suk­ke­laar bent, dan is dat in de eer­ste plaats je ei­gen schuld. Ik ben er zelf, met ou­der wor­den, niet pro­gres­sie­ver op ge­wor­den, maar ik heb toch iets meer me­de­do­gen met de kwets­ba­ren. Als we dis­cus­sies had­den in het col­le­ge, dan gin­gen ze daar­over. Jans­sens was op dat vlak even­wich­ti­ger. Ver­gis u niet: de af­keer van De We­ver voor links is vis­ce­raal. Hij koes­tert echt vij­and­beel­den over de so­ci­a­lis­ti­sche ide­o­lo­gie. En het komt hem stra­te­gisch na­tuur­lijk ook goed uit om daar­mee uit te pak­ken: zo bindt hij zijn Vlaams Be­lang­flank aan zich.’

Van Cam­pen­hout be­grijpt niet dat men De We­ver, ‘een his­to­ri­sche bur­ge­mees­ter’, van ide­o­lo­gi­sche voor­in­ge­no­men­heid be­schul­digt. ‘Hij streeft net ver­bon­den­heid na’, zegt de N­VA­sche­pen. ‘Hij is géén wij­zij­fi­guur.’

Po­la­ri­se­ren­de saus

Woens­dag­na­mid­dag, 26 sep­tem­ber. Ter­wijl de zon bui­ten schijnt, zit­ten de Ant­ werp­se lijst­trek­kers in het Pa­leis, aan de Vo­gel­tjes­markt, te de­bat­te­ren voor een pu­bliek van een vijf­hon­derd­tal jon­ge­ren. Een meis­je uit Bor­ger­hout be­gint over de ra­cis­ti­sche op­mer­kin­gen waar­mee ze ge­re­geld ge­con­fron­teerd wordt: ‘Ik heb het ge­voel dat dat ook een ge­volg is van uw uit­spra­ken, bur­ge­mees­ter’. Ze ver­wijst naar wat De We­ver drie jaar ge­le­den over de Ma­rok­kaan­se Ber­bers ver­tel­de in Ter­Za­ke. Hij zei dat som­mi­ge be­vol­kings­groe­pen ra­cis­me al te snel als ex­cuus in­roe­pen: ‘Voor­al Ber­bers, dat zijn zeer ge­slo­ten ge­meen­schap­pen met een wan­trou­wen te­gen­over de over­heid’.

De We­ver krijgt de zaal over zich heen wan­neer hij zegt dat hij ‘nooit slech­te be­doe­lin­gen’ heeft ge­had. Hij wijst er­op dat de Ant­werp­se po­li­tie, sinds zijn aan­tre­den, veel meer al­loch­to­nen in dienst heeft ge­no­men. ‘Mis­schien ben ik af en toe te hard ge­weest’, zegt de bur­ge­mees­ter. ‘Dat wil ik wel toe­ge­ven. Maar ik heb nooit men­sen wil­len stig­ma­ti­se­ren. Ik twij­fel er niet aan dat ra­cis­me voor ve­len van jul­lie een re­a­li­teit is. Dat is on­aan­vaard­baar. Al­leen wil ik óók de an­de­re kant in het de­bat kun­nen bren­gen: ra­cis­me is vaak een fout ant­woord op een op­een­sta­pe­ling van ne­ga­tie­ve er­va­rin­gen. Zeg ik daar­mee dat het de schuld is van de nieuw­ko­mers? Nee. Is het nooit hun schuld? Ook niet. Veel men­sen zijn het beu om al­tijd met de vin­ger ge­we­zen te wor­den.’

Dat ge­voel wordt ge­re­tour­neerd door heel wat ‘nieuw­ko­mers’ in de stad: dat de bur­ge­mees­ter hen met de vin­ger wijst. Na een de­bat zegt Phi­lip­pe De Bac­ker dat pre­cies dat de re­den is waar­om hij De We­ver, een paar we­ken ge­le­den, ‘emo­ti­o­neel on­ge­schikt’ noem­de voor het bur­ge­mees­ter­schap.

‘Ik ben te­vre­den over het werk van dit col­le­ge, maar ik ben die po­la­ri­se­ren­de saus beu die De We­ver er tel­kens weer over uit­giet’, zegt de lijst­trek­ker van Open VLD. ‘Ik word er zo vaak op aan­ge­spro­ken. Waar­om wei­ger­de de bur­ge­mees­ter, na de rel­len op de Turn­hout­se­baan vo­rig jaar, bot­weg om met de wijk­be­wo­ners te gaan pra­ten? Waar­om moest hij per se op de ver­ant­woor­de­lijk­heid van de ou­ders van Maw­da wij­zen? Waar­om is het niet vol­doen­de dat nieuw­ko­mers zich aan de rechts­staat hou­den? Waar­om moe­ten ze nu ook nog on­ze

Leit­kul­tur over­ne­men? Als ik met Afri­kaan­se on­der­ne­mers in de­ze stad praat, zeg­gen ze mij: “Gaan we er ooit he­le­maal bij ho­ren?” We heb­ben dit pro­bleem al bij de start van het col­le­ge aan­ge­kaart. Het pro­bleem is: die uit­spra­ken zijn blij­ven ko­men.’

Nach­te­lij­ke ti­ra­de

Ne­gen da­gen ge­le­den, de VTM­nieuws­re­dac­tie. De We­ver komt de stu­dio uit­ge­sto­ven na een lang de­bat met de zes an­de­re Ant­werp­se kop­stuk­ken. Het is al na mid­der­nacht. Zijn col­le­ga­po­li­ti­ci schie­ten met­een naar hun wa­gen, maar de bur­ge­mees­ter neemt een blik­je Co­la Ze­ro en zet zich aan een ver­ga­der­ta­fel. Tij­dens de uit­zen­ding pak­te hij pre­sen­ta­tor Stef Wau­ters al aan over zijn ‘on­kie­se’ vra­gen. Nu loopt hij, een half­uur lang, leeg. De bur­ge­mees­ter is nij­dig. Hij maakt zich boos over de te­le­foon­tjes van jour­na­lis­ten die zijn woord­voer­der de af­ge­lo­pen we­ken kreeg over iets te smeu­ï­ge on­der­wer­pen. Hij zegt dat we in Vlaan­de­ren op ‘Ame­ri­kaan­se’ toe­stan­den af­ste­ve­nen. Hij past zijn po­li­tie­ke con­cur­ren­ten een kleed­je. Hij schiet op de tal­rij­ke ‘link­se’ me­dia die in som­mi­ge #MeToo­af­fai­res hun vriend­jes ont­zien. Het is géén vro­lij­ke ses­sie. Het is, al­vast in zijn hoofd, één te­gen al­len.

De We­ver klaagt ook over de ‘events’ die de­ze cam­pag­ne niet mee­zit­ten. Daar klopt iets van. De N­VA zet­te al­les op een stem­bus­gang die he­le­maal rond mi­gra­tie en iden­ti­teit zou gaan draai­en. Maan­den ge­le­den werd be­slist dat Theo Fran­c­ken, staats­se­cre­ta­ris voor Asiel, zijn nieu­we boek pre­cies twee we­ken voor de ver­kie­zin­gen zou pre­sen­te­ren. Tij­dens de maand au­gus­tus was het al trans­mi­gra­tie wat de klok sloeg. Maar in de maand sep­tem­ber be­gon het fout te lo­pen. De CD&V­bur­ge­mees­ters jaag­den Fran­c­ken en mi­nis­ter van Bin­nen­land­se Za­ken Jan Jam­bon op, om­dat de pro­ble­men op de snel­weg­par­kings maar niet op­ge­lost raak­ten. Ver­vol­gens bleek ook dat er 32 cri­mi­ne­len wa­ren vrij­ge­la­ten om plaats te ma­ken voor trans­mi­gran­ten.

‘Toen zijn de alarm­bel­len af­ge­gaan bij de N­VA’, zegt Bart Mad­dens, po­li­ti­co­loog aan de KU Leu­ven en erg ver­trouwd met het

‘Ver­gis u niet: de af­keer van De We­ver voor links is vis­ce­raal. Hij koes­tert echt vij­and­beel­den over de so­ci­a­lis­ti­sche ide­o­lo­gie’

MARC VAN PEEL

CD&V­ha­ven­sche­pen

Vlaams­na­ti­o­na­le huis. ‘Fran­c­ken heeft koorts­ach­tig ge­pro­beerd om de toe­stand on­der con­tro­le te krij­gen, on­der meer met een voor­stel om tran­sit­mi­gran­ten op een boot op te slui­ten. Maar de co­a­li­tie­part­ners heb­ben hem dat niet ge­gund. Daar­door be­gint het ver­haal van Vlaams Be­lang en Hen­drik Vuye over Fran­c­ken te plak­ken: “Theo tweet, maar hij kan het niet”. Dat is ge­vaar­lijk voor de par­tij. Voor­al om­dat een cam­pag­ne over the­ma’s als asiel­zoe­kers, iden­ti­teit en vei­lig­heid so­wie­so ri­si­co­vol is voor de N­VA. Ei­gen­lijk zijn dat de on­der­wer­pen van Vlaams Be­lang. Als po­li­ti­co­loog vind ik het span­nend om te zien hoe dat af­loopt. Nor­maal wint een par­tij als het zo vaak over haar ei­gen on­der­wer­pen gaat. Slaagt de N­VA er­in om die wet te bre­ken? Als je de pei­lin­gen mag ge­lo­ven, wordt het moei­lijk.’

Bij een kof­fie on­der de Ant­werp­se ka­the­draal is Ge­rolf An­ne­mans dan ook goed ge­luimd. ‘Als ik de­zer da­gen mark­ten doe, voel ik dat de N­VA­kie­zers ont­goo­cheld be­gin­nen te ra­ken’, zegt de lijst­du­wer van Vlaams Be­lang. ‘Ze be­gin­nen door te heb­ben dat Fran­c­ken een com­mu­ni­ca­tie­fe­no­meen is. Een ko­me­di­ant. Dat biedt per­spec­tie­ven voor ons. Ja­ren­lang haal­den wij en­kel nog de pers met on­ze in­ter­ne strub­be­lin­gen. Als ik werd ge­beld, ging het over Ma­rie­Ro­se Mo­rel en Frank Van­hec­ke. Nu voe­len we dat er weer meer ruim­te is voor ons ver­haal. Het stou­te jon­ge­tje is weer toe­ge­la­ten in de klas.’

Groe­ne bocht

Ook de dy­na­miek van de lo­ka­le ver­kie­zin­gen gooi­de het cam­pag­ne­plan van de N­VA over­hoop. Voor een bur­ge­mees­ter die te­ge­lijk ook zijn par­tij leidt, is een na­ti­o­naal cam­pag­ne­the­ma een lo­gi­sche keu­ze. Maar van­uit de Vlaam­se ste­den en ge­meen­ten kwa­men an­de­re on­der­wer­pen bo­ven­drij­ven. In Gent barst­te een schan­daal los over de ge­brek­ki­ge staat van de so­ci­a­le wo­nin­gen, een the­ma waar de PVDA wel­eens meer van zou kun­nen pro­fi­te­ren dan de N­VA. In Ant­wer­pen werd, ook door de be­kend­ma­king van de Cu­ri­eu­zeNeu­zen­re­sul­ta­ten, steeds meer ge­dis­cus­si­eerd over ge­zon­de lucht en mo­bi­li­teit.

Ca­fé Bac­ky­ard op de Ant­werp­se Gro­te Markt, af­ge­lo­pen maan­dag. De Ant­werp­se mo­bi­li­teits­sche­pen Koen Ken­nis heeft zich on­der een op­ge­han­gen koers­fiets ge­pos­teerd om zijn ‘Wan­del­plan’ voor de bin­nen­stad te pre­sen­te­ren. Tus­sen de Lei­en en de Kaai­en wil hij van bij­na al­le stra­ten ‘woon­er­ven’ ma­ken: au­to’s mo­gen er niet har­der dan 20 ki­lo­me­ter per uur rij­den. Er zit zelfs een ‘knip’ in zijn voor­stel­len: met de wa­gen raak je niet meer door de bin­nen­stad van de Bourla naar het Ei­land­je. De voor­stel­len van Ken­nis slui­ten he­le­maal aan bij de bood­schap die Bart De We­ver tij­dens de laat­ste tien da­gen van de cam­pag­ne uit­stuur­de: over mo­bi­li­teit en ge­zon­de lucht is er nau­we­lijks een ver­schil tus­sen zijn par­tij en de groe­nen.

Dat staat in schril con­trast met de cam­pag­ne die de N­VA zes jaar ge­le­den voer­de in Ant­wer­pen. Toen werd er ge­ha­merd op de be­reik­baar­heid van het cen­trum voor au­to’s. Het strookt ook niet he­le­maal met de prak­tijk van de af­ge­lo­pen ja­ren. De N­VA haal­de zich bij­voor­beeld de woe­de van nog­al wat Bor­ger­hou­te­na­ren op de hals door, bij het be­gin van de le­gis­la­tuur, te be­slis­sen dat au­to’s toch nog over het Moor­kensplein mo­gen bol­len. De Ant­werp­se op­po­si­tie ha­mert er ook op dat er geen en­ke­le nieu­we tram­ver­len­ging in de stei­gers werd ge­zet. Mis­schien il­lu­streert het groe­ne com­mu­ni­ca­tie­of­fen­sief van de N­VA voor­al dat de par­tij de af­ge­lo­pen ja­ren, maan­den en we­ken is op­ge­scho­ven.

‘Dat denk ik wel’, zegt Ma­nu Clae­ys. Hij streed met zijn ac­tie­groep stRa­ten­ge­ne­raal ja­ren­lang te­gen de Oos­ter­weel­plan­nen voor de uit­brei­ding van de Ant­werp­se Ring. Dat re­sul­teer­de, in het voor­jaar van 2017, in een Toe­komst­ver­bond waar­in ook de po­li­tie­ke we­reld zich ach­ter een over­kap­ping en duur­za­me­re mo­bi­li­teits­in­ten­ties schaar­de. Sinds­dien zit Clae­ys ge­re­geld met Ant­werp­se N­VA­kop­stuk­ken zo­als Koen Ken­nis rond de ta­fel. ‘Ook recht­se be­stu­ren kun­nen niet an­ders dan de au­to uit de ste­den te we­ren. Dat zie je bij­voor­beeld in een stad als Bor­deaux, waar Alain Jup­pé re­geert. Het is de tijd­geest: de groe­ne shift is on­ont­koom­baar. Ik weet dat dit col­le­ge het Toe­komst­ver­bond tij­dens de cam­pag­ne vaak ge­bruikt als vlucht­heu­vel in mo­bi­li­teits­de­bat­ten. Wel, ik heb er geen pro­bleem mee. Het mag al­le­maal wat vlug­ger voor­uit­gaan, en de par­keer­nor­men lig­gen nog steeds te hoog. Maar de N­VA heeft wel mee ge­zorgd voor de trans­for­ma­tie. Het is het goed recht van De We­ver om dat ook te zeg­gen.’

Link­se ge­vaar

Voor de toe­komst van De We­ver en zijn par­tij kan het be­lang van de ver­kie­zin­gen moei­lijk over­schat wor­den. Als de bur­ge­mees­ter een ste­vi­ge ne­der­laag lijdt of zijn sjerp ver­liest, luidt dat – met de woor­den van Wou­ter Van Be­sien – ‘het ein­de van zijn on­o­ver­win­ne­lijk­heid’ in. Maar ook wan­neer dat niet ge­beurt en De We­ver zijn ei­gen doel­stel­ling van 30 pro­cent haalt – een iets waar­schijn­lij­ker sce­na­rio – wacht hem niet nood­za­ke­lijk een ge­zond­heids­wan­de­ling. Bij­na even cru­ci­aal als de uit­slag van de N­VA wordt het be­houd van zijn cen­trum­recht­se meer­der­heid.

De co­a­li­tie van N­VA, CD&V en Open VLD be­schik­te de voor­bije ja­ren over 30 van de 55 ge­meen­te­raads­ze­tels in Ant­wer­pen. Er mo­gen dus slechts twee zit­jes ver­lo­ren gaan. Dat be­te­kent dat de chris­ten­de­mo­cra­ten, met hun ge­won­de kop­stuk Kris Pee­ters, rond de 10 pro­cent moe­ten ein­di­

‘Het zou iets snel­ler voor­uit mo­gen gaan, maar de N­VA heeft mee ge­zorgd voor de trans­for­ma­tie op het vlak van mo­bi­li­teit. Het is het goed recht van De We­ver om dat ook te zeg­gen’ MA­NU CLAE­YS stRa­ten­ge­ne­raal

gen en de Vlaams­na­ti­o­na­lis­ten een eind bo­ven de 30 pro­cent. Dat wordt niet van­zelf­spre­kend. En als het niet lukt, is De We­ver ge­doemd om weer met de so­ci­a­lis­ten of de groe­nen in zee te gaan. Met de link­sen dus, die hij zes jaar ge­le­den – ‘na ze­ven­tig jaar!’– ein­de­lijk uit het stadhuis had ver­jaagd.

‘Dat zou héél pro­ble­ma­tisch zijn’, be­ves­tigt N­VA­sche­pen Lu­do Van Cam­pen­hout. ‘Daar­om be­grij­pen we to­taal niet waar­om Open VLD en CD&V zich tij­dens de cam­pag­ne zo kri­tisch heb­ben uit­ge­la­ten over de co­a­li­tie. Het heeft mee ge­leid tot de­ze mod­der­cam­pag­ne, waar al­leen Vlaams Be­lang van ge­pro­fi­teerd heeft. Het dreigt een co­he­rent col­le­ge on­mo­ge­lijk te ma­ken. Wij met de groe­nen? Jon­gens, ik mag er echt niet aan den­ken. Ik geef toe dat het tot eni­ge ner­vo­si­teit leidt in on­ze ran­gen.’

Dat is be­grij­pe­lijk: een co­a­li­tie met Beels of Van Be­sien heeft im­mers ook ge­vol­gen die ver­der rei­ken dan Ant­wer­pen. Toen de N­VA in 2013 haar com­mu­nau­tai­re agen­da in het vries­vak stak, luk­te dat al­leen met de be­lof­te dat ze vol­uit – naar Ant­werps mo­del – voor een cen­trum­rechts be­leid zou gaan. Als links nu toch weer via het Schoon Ver­diep zou bin­nen­slui­pen, wordt het voor De We­ver on­mo­ge­lijk om vol te hou­den dat de N­VA geen klas­sie­ke machts­par­tij is ge­wor­den. Dan moet de con­ser­va­tie­ve ide­o­loog even de kast in om moei­lij­ke com­pro­mis­sen te ma­ken. Toen de bur­ge­mees­ter de­ze week be­gon te waar­schu­wen voor ‘on­be­stuur­baar­heid’ in Ant­wer­pen – een klas­siek CVPar­gu­ment – klonk hij al ver­ras­send staats­man­ne­rig.

La­te lief­des­ver­kla­ring

Een col­le­ge met links houdt gro­te ri­si­co’s in. Het dreigt de deur naar Vlaams Be­lang ver­der open te zet­ten. Het zou de cu­mul tus­sen het Schoon Ver­diep en het par­tij­voor­zit­ter­schap ook be­moei­lij­ken. Als het recht­se pro­ject in Ant­wer­pen in de kast moet, is het bur­ge­mees­ter­schap plots een stuk min­der in­te­res­sant als na­ti­o­naal vi­si­te­kaart­je. Dan dreigt het zelfs een kie­zel­tje in de schoen van de voor­zit­ter te wor­den. En nog iets: op Ant­werps ni­veau zal het niet mak­ke­lijk wor­den om een team te sme­den van al­le vij­an­den die De We­vers uit­ge­spro­ken be­stuurs­stijl de af­ge­lo­pen ja­ren heeft op­ge­le­verd.

Want de bur­ge­mees­ter, die ove­ri­gens niet met De Stan­daard wil­de spre­ken, heeft stil­aan wel wat vij­an­den. Ook bin­nen zijn hui­di­ge meer­der­heid. Dat leek hij woens­dag­avond, aan het eind van het slot­de­bat van ATV en Ga­zet van Ant­wer­pen in de Ro­ma, zelf te be­sef­fen. Toen hem werd ge­vraagd wie hij op de avond van de ver­kie­zin­gen eerst zou bel­len, wees hij met­een naar Phi­lip­pe De Bac­ker en Kris Pee­ters: ‘Dat is mijn dream­team’. Hij draai­de zich os­ten­ta­tief naar de man die hij de af­ge­lo­pen maan­den af­wis­se­lend als ‘huur­der’ en ‘trans­mi­grant’ om­schreef. De man die hij ver­wijt dat hij zich, tij­dens de cam­pag­ne, zo on­col­le­gi­aal heeft op­ge­steld te­gen­over zijn co­a­li­tie. ‘Ik denk dat Kris mij toch nog al­tijd graag ziet’, zei De We­ver. ‘Wij heb­ben sa­men al tal van re­ge­rin­gen ge­maakt. Wij gaan dat nu op­nieuw doen.’

Pee­ters lach­te. En hij zei zui­nig dat De We­ver als bur­ge­mees­ter ‘een en an­der’ heeft ge­re­a­li­seerd. Maar hij re­tour­neer­de de ges­te niet: ‘La­ten we nu eerst maar de uit­slag af­wach­ten’.

‘Wij met de groe­nen in co­a­li­tie? Jon­gens, ik mag er echt niet aan den­ken. Ik geef toe dat het tot eni­ge ner­vo­si­teit leidt in on­ze ran­gen’

LU­DO VAN CAM­PEN­HOUT

N­VA­sche­pen

© Gert Jo­chems

De bur­ge­mees­ter en zijn uit­da­ger Wou­ter Van Be­sien na een van de ve­le de­bat­ten.

© Se­bas­ti­an Steveniers

De We­ver op een de­bat in het Pa­leis: ‘Mis­schien ben ik af en toe te hard ge­weest’.

© Sebastien Steveniers

De We­ver op de Su­per­no­va­beurs in de Ant­werp­se ha­ven.

© Se­bas­ti­an Steveniers

Het de­bat liep een beet­je uit. De We­ver loopt met zijn woord­voer­der Johan Ver­mant naar de vol­gen­de af­spraak.

© Gert Jo­chems

Woens­dag­avond: een sel­fie voor het slot­de­bat van ATV en ‘Ga­zet van Ant­wer­pen’ in de Ro­ma.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.