DE ER­FE­NIS VAN DE GRO­TE OOR­LOG

De Standaard - - Vooraan - BART BRINCKMAN

Kort na mid­der­nacht ar­ri­veer­den twee trei­nen in een bos na­bij Com­pi­èg­ne. Na vier jaar van moord­da­di­ge ge­vech­ten waar­bij 19 mil­joen sol­da­ten en bur­gers het le­ven lie­ten, te­ken­den ver­te­gen­woor­di­gers van de Duit­se re­ge­ring een wa­pen­stil­stand. Het ge­don­der van de bom­bar­de­men­ten maak­te om elf uur plaats voor het ge­bei­er van kerk­klok­ken.

Dit week­end ein­digt een stoet van her­den­kings­eve­ne­men­ten. Vlaan­de­ren spaar­de kos­ten noch moei­te om on­der de noe­mer Flan­ders Fields de­ze cen­te­nai­re te ex­ploi­te­ren. Op de aan­pak kwam van­uit de hoek van his­to­ri­ci kri­tiek. De na­druk op het ver­blijfs­toe­ris­me stond het in­hou­de­lijk de­bat over het we­zen en de ge­vol­gen van de Gro­te Oor­log soms in de weg.

Nog steeds vra­gen we ons af waar­om mil­joe­nen sol­da­ten niet in op­stand kwa­men te­gen een lots­be­stem­ming als ka­non­nen­vlees. Al­vast drie im­pe­ria gin­gen ten on­der (Oos­ten­rijk­Honga­rije, Rus­land, Tur­kije), tal­lo­ze na­tie­sta­ten za­gen het le­vens­licht. Het open­de de weg voor het com­mu­nis­me en het fas­cis­me, met de Twee­de We­reld­oor­log tot ge­volg. De ar­bei­ders­be­we­ging brak door, net als het al­ge­meen stem­recht. De Ver­e­nig­de Sta­ten ver­sche­nen de­fi­ni­tief als we­reld­macht.

Pas na de Twee­de We­reld­oor­log be­gre­pen Eu­ro­pe­se lan­den dat er struc­tu­reel moest wor­den sa­men­ge­werkt, met ver­lies aan soe­ve­rei­ni­teit. Meer dan sym­bo­lisch slo­ten aarts­vij­an­den Frank­rijk en Duits­land rond staal en steen­kool – het hart van de wa­pen­in­du­strie – een ak­koord dat de ba­sis van de Eu­ro­pe­se Unie leg­de, een uniek vre­des­pro­ject. De gru­wel van de slag­vel­den – ‘nooit meer oor­log’ – voedt nog steeds de af­keer om met de wa­pens po­li­tie­ke dis­pu­ten te be­slech­ten.

Steeds meer Eu­ro­pe­a­nen stel­len van­daag dat pro­ject in vraag. Na­ti­o­na­lis­me en po­pu­lis­me plei­ten voor har­de gren­zen, met na­tie­sta­ten die hun vol­le be­voegd­he­den op­ei­sen. Het is twij­fel­ach­tig of de­ze be­we­gin­gen vre­de en voor­spoed ge­ne­re­ren. Maar het is fout om de oor­za­ken voor dat eu­ro­scep­ti­cis­me te mis­ken­nen. Ook tij­dens de Eer­ste We­reld­oor­log trok­ken mil­joe­nen ge­mo­ti­veer­de sol­da­ten on­der al­ge­meen ap­plaus naar het front.

Voor­al mi­gra­tie voedt de te­gen­be­we­ging. De po­si­ties ra­ken steeds meer ge­po­la­ri­seerd, op­nieuw wor­den er loop­gra­ven ge­dol­ven als voor­bo­de voor een uit­zicht­lo­ze stel­lin­gen­oor­log. Dat maakt het zo be­lang­rijk om het ge­sprek aan te gaan, waar­bij de twee kam­pen zich best hoe­den voor scheld­woor­den of mo­re­le su­pe­ri­o­ri­teit. Uit­ein­de­lijk moet er eens­ge­zind­heid groei­en over wie juist Eu­ro­pa bin­nen­mag, en wie niet. Dat im­pli­ceert het vast­leg­gen en het be­wa­ken van een Eu­ro­pe­se grens.

Steeds meer Eu­ro­pe­a­nen stel­len het vre­des­pro­ject in vraag

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.