Er­op of er­on­der voor Mi­chel I. Nog maar eens

Ten­zij pre­mier Char­les Mi­chel met een Hou­di­ni­truc nog een laat­ste kunst­je uit zijn hoed to­vert, wordt het lot van zijn re­ge­ring dit week­end be­ze­geld.

De Standaard - - Vooran - VAN DE PO­LI­TIE­KE RE­DAC­TIE

BRUS­SEL I We be­le­ven mo­ge­lijk de laat­ste uren van de re­ge­ringMi­chel I. Het eind­spel is in­ge­zet en de kans is klein dat Char­les Mi­chel nog een nieu­we Hou­di­ni­truc in de mouw heeft om het le­ven van zijn re­ge­ring te ver­len­gen. Noch­tans dacht ie­der­een don­der­dag­avond dat de pre­mier wat tijd had ge­kocht door ‘ten per­soon­lij­ke ti­tel’ naar Mar­rak­ech te gaan, om daar het stand­punt van het Bel­gi­sche par­le­ment te ver­kon­di­gen.

Een ste­vi­ge wis­sel­meer­der­heid droeg de re­ge­ring op om ui­ter­lijk in New York het VN­Mi­gra­tie­p­act goed te keu­ren. Zo be­land­de de cri­sis van de Ka­mer op­nieuw in het hart van de re­ge­ring, maar ie­der­een ging er­van uit dat het dos­sier op die ma­nier wel over de top in Mar­rak­ech was ge­tild en dat 19 de­cem­ber – de dag van de stem­ming in New York – als nieu­ we dead­line gold.

Vrij­dag­och­tend vroeg de N­VA de pre­mier even­wel met­een om een ex­tra mi­nis­ter­raad over het Glo­bal Com­pact for Mi­gra­ti­on bij­een te roe­pen. Het was de Vlaam­s­na­ti­o­na­lis­ten be­gin­nen te da­gen dat de trip van Mi­chel naar Mar­rak­ech toch niet zo on­schul­dig zou zijn en mo­ge­lijk ons land toch op de een of an­der ma­nier zou ‘bin­den’. Iets wat de par­tij tot el­ke prijs wil ver­mij­den. Maar zo­wat

al­le grond­wets­spe­ci­a­lis­ten zijn het er­over eens dat de pre­mier in Mar­rak­ech al­tijd op­treedt als lei­der van het land en de­ze re­ge­ring, en el­ke daad daar stelt in naam van zijn re­ge­ring. ‘Hij kan niet zo­maar een an­de­re jas aan­trek­ken’, zegt Hu­gues Du­mont, grond­wets­spe­ci­a­list aan de Brus­sel­se uni­ver­si­teit Saint­Louis.

Val­len­de do­mi­no­ste­nen

Wel­licht van­daag vindt de ul­tie­me mi­nis­ter­raad plaats. De pre­mier hield vrij­dag de he­le dag bi­la­te­ra­le ge­sprek­ken met zijn vi­ce­pre­miers. Zo­dra hij zicht heeft op al­le po­si­ties, roept hij de mi­nis­ter­raad bij el­kaar. Nie­mand wil de re­ge­ring la­ten val­len, maar te­ge­lijk heeft nie­mand ook maar enig zicht op hoe de re­ge­ring hier nog uit raakt.

De N­VA wijkt geen mil­li­me­ter van haar stand­punt en blijft er­bij dat Mi­chel het pact niet mag goed­keu­ren. ‘Aan­we­zig zijn in Mar­rak­ech mag’, zei N­VA­vi­ce­pre­mier Jan Jam­bon vrij­dag­mid­dag nog. ‘Maar aan­we­zig zijn en stil­zwij­gend toe­stem­men, dat mag niet.’ De par­tij be­gon vrij­dag­avond trou­wens nog een nieu­we cam­pag­ne om uit te leg­gen waar­om ze zich blijft ver­zet­ten te­gen het pact. Dit keer zon­der beeld­taal die aan de cam­pag­nes van Vlaams Be­lang doet den­ken, maar met een man­ne­tje dat een rist val­len­de do­mi­no­ste­nen te­gen­houdt. Staats­se­cre­ta­ris voor Asiel en Mi­gra­tie Theo Fran­c­ken no­digt zon­dag in zijn Lub­beek de bur­gers dan weer uit om uit te leg­gen waar­om zijn par­tij zo ge­kant is te­gen het pact. ‘Ner­gens knelt het in­ter­na­ti­o­na­le keurs­lijf har­der dan op het vlak van mi­gra­tie’, geeft Fran­c­ken op zijn Fa­ce­book­pa­gi­na al een schot voor de boeg. ‘Wij moe­ten ij­ve­ren voor een mi­gra­tie­om­wen­te­ling op Eu­ro­pees vlak, waar­bij de lid­sta­ten op­nieuw zelf over hun mi­gra­tie­be­leid kun­nen be­slis­sen.’

Niet met­een sig­na­len dat de par­tij zin­nens is om op haar stap­pen te­rug te ke­ren. ‘We be­sef­fen dat het moei­lijk is om uit te leg­gen dat de re­ge­ring over dit dos­sier zou val­len, maar het dos­sier is voor ons es­sen­ti­eel’, klinkt het bin­nen de par­tij. Aan de an­de­re kant is er bij de an­de­re meer­der­heids­par­tij­en – CD&V, Open VLD en MR – geen en­ke­le in­ten­tie om de N­VA veel te­ge­moet te ko­men. ‘Het eni­ge wat ze kun­nen krij­gen, is een in­ter­pre­ta­tie­ve no­ta bij het pact’, klinkt het daar. ‘Dat we­ten ze.’

Bui­gen of bar­sten

De N­VA heeft al meer­maals erg dui­de­lijk ge­maakt dat zo’n no­ta voor haar geen zo­den aan de dijk brengt, maar ze staat vol­le­dig ge­ï­so­leerd. De an­de­re re­ge­rings­par­tij­en zijn het er­over eens dat de con­sen­sus rond het be­krach­ti­gen van het VN­Mi­gra­tie­p­act al op 12 sep­tem­ber werd be­ko­men bin­nen het daar­toe be­stem­de re­ge­rings­or­gaan, de Coor­mul­ti. Dat is het over­leg­or­gaan waar­in de in­ter­na­ti­o­na­le stand­pun­ten van ons land wor­den be­paald en al­le be­trok­ken ka­bi­net­ten en ad­mi­ni­stra­ties hun stem kun­nen la­ten ho­ren. De be­slis­sing werd na­dien nog ‘ge­con­sa­creerd’ door de ver­kla­ring van pre­mier Mi­chel voor de Al­ge­me­ne Ver­ga­de­ring van de Ver­e­nig­de Na­ties op 27 sep­tem­ber en ver­vol­gens ge­com­mu­ni­ceerd aan al­le di­plo­ma­tie­ke pos­ten door vi­ce­pre­mier Di­dier Reyn­ders (MR) op 3 ok­to­ber. Al die tijd kwam er geen pro­test van bij N­VA. ‘Hoe je het ook draait of keert, het is de N­VA die wil te­rug­ko­men op af­spra­ken die we eer­der col­le­gi­aal ge­no­men heb­ben’, luidt het bij de an­de­re re­ge­rings­par­tij­en. ‘Daar be­staat geen draag­vlak voor. Het is dan aan hen om hun con­clu­sies te trek­ken.’

Zo­als be­kend aan­vaardt de N­VA de au­to­ri­teit van de Coor­mul­ti niet als eind­oor­deel in dit dos­sier. Maar ei­gen­lijk maakt die dis­cus­sie niet veel meer uit, nu het dos­sier op de re­ge­rings­ta­fel is be­land. ‘Het is een on­ge­schre­ven grond­wet­te­lij­ke re­gel dat geen en­ke­le re­ge­rings­par­tij een ve­to­recht heeft’, zegt Christian Behrendt, grond­wets­spe­ci­a­list aan de KU Leu­ven en de Uni­ver­si­té de Li­è­ge. ‘An­ders kan een re­ge­ring vol­le­dig ge­blok­keerd wor­den. De N­VA had ge­lijk dat de re­ge­ring tot een con­sen­sus moest pro­be­ren te ko­men over het pact. Er is een uit­ge­breid de­bat ge­weest, in het par­le­ment en tus­sen de mi­nis­ters. Maar dat heeft ken­ne­lijk geen con­sen­sus op­ge­le­verd. De zoek­tocht daar­naar kan niet eeu­wig du­ren. Op een be­paald mo­ment moet de par­tij die niet ak­koord gaat be­slis­sen of ze zich schikt, dan wel te­rug­trekt uit de re­ge­ring.’ Dit week­end wordt het dus wel­licht bui­gen of bar­sten.

‘Aan­we­zig zijn in Mar­rak­ech mag. Maar aan­we­zig zijn en stil­zwij­gend toe­stem­men, dat mag niet’

JAN JAM­BON

Vi­ce­pre­mier N­VA

‘Het is een on­ge­schre­ven grond­wet­te­lij­ke re­gel dat geen en­ke­le re­ge­rings­par­tij een ve­to­recht heeft’

CHRISTIAN BEHRENDT Grond­wets­spe­ci­a­list

De plek was Aga­dez, de prach­ti­ge ka­ra­vaan­stad in Ni­ger, het knoop­punt van de Sa­ha­ra. In het op­vang­huis van de In­ter­na­ti­o­na­le Or­ga­ni­sa­tie voor Mi­gra­tie (IOM) was het een ka­baal van­je­wel­ste. Om mij heen ver­dron­gen jon­ge jon­gens zich om te ver­ha­len over hun ge­bro­ken dro­men om Eu­ro­pa te be­rei­ken.

Een jon­gen van tien wacht­te keu­rig op zijn beurt. Hij kwam uit Gui­nee, een fa­len­de staat aan de west­kust van Afri­ka. In Al­ge­rije was hij op­ge­pakt door de po­li­tie en met tien­tal­len an­de­ren de grens naar Ni­ger over­ge­zet. Der­tig ki­lo­me­ter had­den ze door de woes­tijn ge­lo­pen, te­rug naar het zui­den, in de bran­den­de zon, tot ze wer­den ge­red aan de an­de­re kant van de grens. Nu werd hij door het IOM weer naar huis ge­stuurd, naar Gui­nee, maar hij wist niet waar­heen te gaan. Zijn va­der en moe­der wa­ren al lang ge­le­den over­le­den.

De een­zaam­heid van de jon­gen in al het ka­baal raak­te me. Maar meer nog het ge­brek aan ver­won­de­ring waar­mee ik zijn ver­haal aan­hoor­de. In de af­ge­lo­pen ja­ren ben ik murw ge­beukt door de ver­ha­len over het ge­weld dat mi­gran­ten op hun weg vin­den. Mis­han­deld in Al­ge­rije. Ver­han­deld in Li­bië. Maar er is een le­vens­groot ver­schil tus­sen de ver­ha­len nu en twee jaar ge­le­den. Het ver­keer is 180 gra­den om­ge­draaid. Door groot­scha­lig in­grij­pen on­der druk van Eu­ro­pa is het nu fi­le­rij­den op de te­rug­weg naar het zui­den.

Mijn Afrika­cor­res­pon­dent­schap is de af­ge­lo­pen ja­ren een mi­gra­tie­cor­res­pon­dent­schap ge­wor­den. Dat was mijn be­slis­sing. Ik wil­de be­werk­stel­li­gen dat in het de­bat over mi­gra­tie niet al­leen óver mi­gran­ten wordt ge­spro­ken maar ook mét mi­gran­ten. Een an­der per­spec­tief la­ten ho­ren, een an­de­re blik, het ge­luid van de men­sen om wie het echt gaat. Die am­bi­tie was mijn voor­naams­te re­den om de af­ge­lo­pen elf maan­den door de Sa­ha­ra te rei­zen voor een do­cu­men­tai­re­se­rie over de nieu­we zuid­grens van Eu­ro­pa.

Geen aid maar tra­de

Maar nu het werk is ge­daan, is er twij­fel over de vraag of ik niet on­be­doeld on­der­deel ge­wor­den ben van een groot jour­na­lis­tiek pro­bleem. ‘We ma­ken plaatjes bij VVD­praat­jes’, ver­zucht­te een col­le­ga laatst na al­weer een Nieuw­suur­uit­zen­ding waar­in we al­le kan­ten van mi­gra­tie van Afri­ka naar Eu­ro­pa be­spra­ken. We lie­ten in die uit­zen­ding de ver­ha­len ho­ren over het ge­weld te­gen mi­gran­ten. We lie­ten de cij­fers zien die be­wij­zen dat het aan­tal mi­gran­ten dat nu nog Eu­ro­pa haalt, geen frac­tie meer is van de piek uit 2015, het jaar waar­in mi­gra­tie de­fi­ni­tief tot het pro­bleem van het de­cen­ni­um werd ver­he­ven.

Maar zelfs al laat je zien dat de rou­tes naar het noor­den ge­blok­keerd zijn, bij de kij­ker blijft het beeld ach­ter van gro­te groe­pen jon­gens die naar Eu­ro­pa wil­len. Als­of mi­gra­tie

het eni­ge is wat Afri­ka­nen be­zig­houdt. Een con­ti­nent van 54 lan­den en 1,2 mil­jard in­wo­ners, van wie slechts 3 pro­cent bui­ten zijn ge­boor­te­land woont. Meer dan de helft van die groep mi­greer­de bo­ven­dien bin­nen het ei­gen con­ti­nent. 99 pro­cent van de Afri­ka­nen is dus met heel an­de­re din­gen be­zig dan met mi­gre­ren naar Eu­ro­pa.

On­danks die cij­fers blij­ven po­li­ti­ci spre­ken over ‘open gren­zen’, ‘mas­sa­mi­gra­tie’ en volgt de jour­na­lis­tiek braaf met re­por­ta­ges die de dis­cus­sies moe­ten il­lu­stre­ren. Die re­por­ta­ges voe­den nieuw re­stric­tief be­leid. Ik las hoe het Ne­der­land­se mi­nis­te­rie van Bui­ten­land­se Za­ken nieu­we am­bas­sa­de­kan­to­ren wil ope­nen in Bur­ki­na Fa­so en Ni­ger. Nog maar kort ge­le­den sloot dat­zelf­de mi­nis­te­rie over het he­le con­ti­nent tal van am­bas­sa­des we­gens be­zui­ni­gin­gen en een nieu­we fi­lo­so­fie: geen aid maar tra­de. Maar van­we­ge het de­bat in Ne­der­land ge­niet mi­gra­tie nu de hoog­ste pri­o­ri­teit.

Om­dat ik wil­de we­ten wel­ke cij­fers die in­ves­te­rin­gen recht­vaar­di­gen, surf­te ik naar de web­si­te van het Cen­traal Bu­reau voor Sta­tis­tiek. In 2017 kwa­men er vier mi­gran­ten uit

Bur­ki­na Fa­so naar Ne­der­land. Zes gin­gen in het­zelf­de jaar weer naar huis. Voor een sal­do van min twee wordt dus een nieu­we am­bas­sa­de op­ge­tuigd. Uit Ni­ger kwa­men vo­rig jaar tien mi­gran­ten naar Ne­der­land. En gin­gen er tien weer weg. Vol­gens de­zelf­de cij­fers van het CBS vormt mi­gra­tie uit Afri­ka on­der de Sa­ha­ra 8 pro­cent van het ge­heel. Meer dan 40 pro­cent van de mi­gran­ten naar Ne­der­land komt uit Eu­ro­pa.

Het mi­nis­te­rie van Bui­ten­land­se Za­ken zegt: Bur­ki­na Fa­so en Ni­ger zijn tran­sit­lan­den. We zijn daar om die tran­sit in het oog te hou­den. Maar al­le mi­gran­ten die door Bur­ki­na Fa­so rei­zen, ver­tel­len over het bui­ten­spo­ri­ge ge­weld en over af­per­sin­gen door de po­li­tie, op hun weg naar Ni­ger. Wat gaan de Ne­der­land­se am­bas­sa­de­wer­kers nog toe­voe­gen aan die aan­een­scha­ke­ling van ge­weld en ont­moe­di­ging die mi­gran­ten al ja­ren op hun rou­tes te­gen­ko­men?

Zwart gat

‘Mi­gra­tie is het nieu­we aids ge­wor­den’, zei mijn Duit­se col­le­ga van Der Spie­gel on­langs. Hij schrijft al der­tig jaar over het con­ti­nent. ‘Vijf­tien jaar ge­le­den schre­ven wij als

Met de he­te adem van de po­pu­lis­ten in hun nek her­ko­lo­ni­se­ren Eu­ro­pe­se re­ge­rin­gen de Sa­ha­ra

cor­res­pon­den­ten on­ze vin­gers stuk aan re­por­ta­ges over aids en hoe de dood over het con­ti­nent waar­de. Nu gaat het al­leen nog over mi­gra­tie en over­be­vol­king.’ Was in 2000 het pro­bleem nog dat heel het con­ti­nent op ster­ven lag, nu is het pro­bleem ken­ne­lijk dat er te veel Afri­ka­nen zijn, met am­bi­ties bo­ven­dien.

Net als met aids zuigt ook mi­gra­tie als een zwart gat al­le aan­dacht weg van an­de­re on­der­wer­pen die min­stens zo­veel be­lang­stel­ling ver­die­nen. Geld uit be­staan­de pot­jes voor ont­wik­ke­lings­hulp wordt nu aan de be­strij­ding van mi­gra­tie be­steed. Zelfs als er wei­nig meer te be­strij­den is. Aan de kust van Mau­ri­ta­nië vaar­de ik mee met de Spaan­se kust­wacht, die daar in 2005 neer­

Zelfs al laat je zien dat de rou­tes naar het noor­den ge­blok­keerd zijn, bij de kij­ker blijft het beeld ach­ter van gro­te groe­pen jon­gens die naar Eu­ro­pa wil­len

streek om de rou­te naar de (Spaan­se) Ca­na­ri­sche Ei­lan­den te blok­ke­ren. De Spaan­se com­man­dant van de gu­ar­dia ci­vil ver­tel­de dat hij sinds eind 2008 geen mi­grant meer voor de Mau­ri­taan­se kust heeft ge­zien. Toch va­ren al tien jaar lang Spaan­se pa­trouil­le­bo­ten uit en vlie­gen hun he­li­kop­ters over de At­lan­ti­sche Oce­aan. Ie­de­re dag.

Met de he­te adem van de po­pu­lis­ten in hun nek her­ko­lo­ni­se­ren Eu­ro­pe­se re­ge­rin­gen de Sa­ha­ra. Frank­rijk le­gert sol­da­ten van Ma­li tot Tsjaad. Ita­lië en Duits­land stu­ren sol­da­ten – en geen ont­wik­ke­lings­wer­kers – naar het arm­ste land ter we­reld, Ni­ger, om ‘ter­ro­ris­me, ge­or­ga­ni­seer­de mis­daad en il­le­ga­le mi­gra­tie’ te be­strij­den. De Eu­ro­pe­se Unie geeft 200 mil­joen dol­lar aan Soe­dan, dat de voor­ma­li­ge Jan­ja­weed­mi­li­ties, be­rucht we­gens schen­ding van de men­sen­rech­ten in Dar­foer, in­zet om mi­gran­ten te­gen te hou­den aan de grens met Li­bië.

Eu­ro­pa’s boe­me­rang

In Zuid­Afri­ka ver­scheen on­langs het boek Wes­tern em­pi­res, chris­ti­a­ni­ty and the ine­qua­li­ties bet­ween the

west and the rest. Daar­in laat de schrij­ver zien hoe de on­ge­lijk­heid tus­sen het in­ko­men van het Wes­ten en de rest van de we­reld van­af 1500 zo dra­ma­tisch steeg dat de 85 rijk­ste men­sen ter we­reld nu net zo­veel geld be­zit­ten als de helft van de we­reld­be­vol­king. Dat zijn 3,5 mil­jard men­sen. De wor­tels voor die as­tro­no­mi­sche on­ge­lijk­heid lig­gen vol­gens de au­teur in de ko­lo­ni­a­le ver­o­ve­ring die wes­ter­lin­gen van­af 1500 on­der­na­men. Per boot.

In­ter­con­ti­nen­ta­le ver­o­ve­ring vormt even­eens de mo­tor van de op­komst van nieu­we groot­mach­ten. Chi­na, In­dia, Sau­di­Ara­bië en Rus­land zijn ver­wik­keld in een nieu­we

scram­ble for Afri­ca. Afri­kaan­se vi­sa voor za­ken­men­sen uit die lan­den zijn geen en­kel pro­bleem. Zij vin­den geen Eu­ro­pe­se le­gers op hun weg, om ze te stop­pen.

Als in­ter­con­ti­nen­ta­le rei­zen de af­ge­lo­pen 500 jaar de sleu­tel wa­ren voor het suc­ces van lan­den, dan is de af­slui­ting van Afri­ka een be­wus­te keu­ze voor mis­luk­king van een con­ti­nent. Zie daar Eu­ro­pa’s drei­gen­de boe­me­rang. Er is een Zuid­Afri­kaan­se waar­heid: If the poor don’t eat, the rich don’t sleep.

© pho­to news

De pre­mier hield gis­te­ren de he­le dag bi­la­te­ra­le ge­sprek­ken met zijn vi­ce­pre­miers. Zo­dra hij zicht heeft op al­le po­si­ties, roept hij de door de N­VA ge­vraag­de ex­tra mi­nis­ter­raad bij el­kaar.

© afp

‘99 pro­cent van de Afri­ka­nen is met heel an­de­re din­gen be­zig dan met mi­gre­ren naar Eu­ro­pa.’

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.