HET RECHT OM LAS­TI­GE VRA­GEN TE STEL­LEN

De Standaard - - Opinie & Analyse - PE­TER VANDERMEERSCH

Toen ik, be­gin de­ze week, de vol­gen­de tekst las op de opi­nie­pa­gi­na’s van ‘mijn ei­gen’ NRC, waan­de ik me in de ja­ren ze­ven­tig van vo­ri­ge eeuw. Of mis­schien er­gens in een land in het zui­de­lijk half­rond dat zich net be­vrijd heeft van het juk van een dic­ta­tuur. Haal even diep adem en lees mee: ‘In een vrije, de­mo­cra­ti­sche sa­men­le­ving moet de vrij­heid van me­nings­ui­ting ver­de­digd wor­den te­gen in­ti­mi­da­tie. Dat geldt niet al­leen voor de meer­der­heid. In­di­vi­du­en die tot min­der­heids­groe­pen be­ho­ren, heb­ben even­veel recht op de vrij­heid.’ Wat ver­der: ‘Het on­ver­vreemd­ba­re grond­wet­te­lij­ke recht van spre­ken is niet ge­kop­peld aan ge­slacht, so­ci­a­le sta­tus of huids­kleur. De Grond­wet geldt voor el­ke Ne­der­lan­der.’ En ook: ‘Het vrije woord geldt ook voor zwar­te vrou­wen die las­ti­ge vra­gen stel­len.’ Het ma­ni­fest is on­der­te­kend door bij­na hon­derd Ne­der­land­se jour­na­lis­ten en co­lum­nis­ten.

Wat voor­al op­valt aan dat opi­nie­stuk: niks van wat erin wordt be­weerd, is ook maar in de verste ver­te een nieu­we ge­dach­te. Een ar­ge­lo­ze Vla­ming die het Ne­der­land­se opi­nie­land­schap bin­nen­wan­delt en dit stuk bij toe­val leest, kan heel erg goed be­slui­ten dat het een to­taal over­bo­di­ge bood­schap ver­de­digt. Het is een open deur, een bij­na tot op de draad ver­sle­ten cli­ché, een van­zelf­spre­kend­heid die ons met de pap­le­pel is in­ge­ge­ven. Blad­vul­ling voor een krant in een land als Ne­der­land.

En net daar­om is het zo’n schrij­nend stuk dat het op maan­dag 3 de­cem­ber 2018 wel de­ge­lijk op de opi­nie­pa­gi­na’s moest staan van een van ’s lands be­lang­rijk­ste kran­ten.

De on­mid­del­lij­ke aan­lei­ding was twee­vou­dig. En­ke­le da­gen eer­der had het dag­blad Trouw be­kend­ge­maakt dat de zwar­te co­lum­nis­te Se­a­da Nour­hus­sen stopt met haar co­lumn we­gens ra­cis­ti­sche, haat­dra­gen­de re­ac­ties. Vol­gens Trouw ‘be­per­ken vol­gens haar de ex­tre­me, ne­ga­tie­ve en soms ra­cis­ti­sche re­ac­ties op haar co­lumns de ruim­te om het de­bat op een vol­was­sen en ver­die­pen­de ma­nier te voe­ren’. Hoofd­re­dac­teur Cees van der Laan licht­te toe: ‘De druk was voor haar zo groot dat ze niet meer in staat was die co­lumn te schrij­ven.’ Nour­hus­sen zelf voeg­de er­aan toe dat ze te wei­nig be­wust­zijn er­voer van­uit de re­dac­tie van Trouw voor haar kwets­ba­re po­si­tie als zwar­te, vrou­we­lij­ke opi­nie­ma­ker.

Die­zelf­de week schreef NRC­co­lum­nis­te Clari­ce Gar­gard in on­ze krant over haar er­va­rin­gen als zwar­te, vrou­we­lij­ke opi­nie­ma­ker. Bij­na 8.000 re­ac­ties kreeg ze na­dat ze op Fa­ce­book haar steun had be­tuigd aan een an­ti­Zwar­te Piet­de­mon­stra­tie. De re­ac­ties va­ri­eer­den van het wel­be­ken­de ‘ga te­rug naar je ei­gen land’ tot ‘zwart­joe­kel’, ‘ooit word je door de ver­keer­de op straat in je kont ge­neukt’ en ‘AK­47 er­over heen ja­gen’. Be­grij­pe­lijk dat ook Gar­gard twij­fel­de of ze haar co­lumn wel wil blij­ven schrij­ven.

Uit­zon­de­rin­gen? In ju­li be­sloot La­myae Aha­rou­ay, een ge­ta­len­teer­de jon­ge vrou­we­lij­ke jour­na­lis­te aan wie ik in 2016 vroeg om een co­lumn te schrij­ven in on­ze krant, te stop­pen. Ze was ‘uit­ge­o­pi­ni­eerd’ vond ze zelf. (Ove­ri­gens een erg op­mer­ke­lij­ke vorm van zelf­ken­nis die bij veel wit­te co­lum­nis­ten van mid­del­ba­re leef­tijd min­der voor­komt.) Maar naar aan­lei­ding van haar af­scheid zet­te Aha­rou­ay, die met hoofd­doek op de fo­to bij haar co­lumn stond, wat re­ac­ties op een rij die ze in de loop van die 2,5 jaar had mo­gen ont­van­gen. ‘Weer een sten­nis­schop­per met Ma­rok­kaan­se ach­ter­grond die wit Ne­der­land wil on­der­druk­ken’, was een van de meer vrien­de­lij­ke om­schrij­vin­gen. ‘La­myae, mag die lip­pen­stift wel van pe­do Mo?’, vat be­ter de te­neur sa­men. Zelf kreeg ik wel­eens een op­zeg­ging van een abon­ne­ment om­dat de ‘co­lum­nis­te met hoofd­doek toont dat de krant ge­ïs­la­mi­seerd’ is. O ja: een le­zer schreef ook dat ‘uw por­tret mij stoort’ en dat ik dat ‘niet in over­een­stem­ming kan bren­gen met uw in­tel­li­gent pro­za’. Aha­rou­ay werkt in­tus­sen vast op on­ze po­li­tie­ke re­dac­tie.

Neen, het gaat niet om een ‘be­perkt aan­tal ex­tre­mis­ti­sche opi­nie­ma­kers, on­der­steund en be­stre­den door een be­perkt aan­tal re­ag­uur­ders en hoo­li­gans’, zo­als de so­ci­o­loog Her­man Vuijs­je de­ze week schreef. Het gaat om een om­vang­rij­ke groep men­sen die niet wil dat het nieu­we Ne­der­land een plaats in­neemt in de me­dia. Dat er, ik ci­teer een hoofd­re­dac­ti­o­neel com­men­taar van eer­der dit jaar, ‘meer stem­men re­le­vant zijn dan die van de mid­del­ba­re, wit­te man, die het in NRC door­gaans voor het zeg­gen had’, kun­nen zij klaar­blij­ke­lijk niet ve­len.

Nog dit: Clari­ce Gar­gard, die in­tus­sen aan­gif­te deed voor de doods­be­drei­gin­gen en haat­be­rich­ten, schreef dat die niet kwa­men van schreeu­wen­de hoo­li­gans, maar van ogen­schijn­lijk keu­ri­ge Ne­der­lan­ders die vro­lijk met hun ge­zin op de fo­to ston­den. Het ma­ni­fest op on­ze opi­nie­pa­gi­na’s, waar­mee ik dit stuk­je be­gon, ver­wees naar Mar­tin Lu­ther King, die ooit schreef dat hij niet zo­zeer de ra­cis­ti­sche en aarts­con­ser­va­tie­ve te­gen­stan­ders van de Ame­ri­kaan­se bur­ger­rech­ten­be­we­ging vrees­de. ‘Zij had­den hun le­lij­ke ge­zicht la­ten zien’, en hij wist waar­voor ze ston­den. ‘Nee, het wa­ren de men­sen, zo re­de­lijk en zo ge­ma­tigd, die voor­al geen ge­doe wil­den, die hem maan­den dat hij de zaak niet op de spits moest drij­ven.’ Ge­wo­ne men­sen, met hun hond en ge­zin op Fa­ce­book, die co­lum­nis­ten dood wen­sen door er AK­47’s over­heen te ja­gen.

Een om­vang­rij­ke groep men­sen wil niet dat het nieu­we Ne­der­land een plaats in­neemt in de me­dia

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.