‘Los het op!’

De Standaard - - Opinie & Analyse -

‘De staat moet een ein­de ma­ken aan de angst van de men­sen, hij moet ver­zoe­nend op­tre­den. Dat is een van de eer­ste din­gen die je als rech­ten­stu­dent te ho­ren krijgt. Te­gen­woor­dig zie je net het om­ge­keer­de ge­beu­ren’, ful­mi­neert Fran­çoi­se Tul­kens, voor­ma­lig Bel­gisch rech­ter aan het Eu­ro­pees Hof voor de Rech­ten van de Mens en groot spe­ci­a­list in de ma­te­rie.

Wat de rech­ter hier van­uit haar ju­ri­di­sche ach­ter­grond zegt, heb­ben ‘be­ken­de men­sen’ de voor­bije week recht­streeks in het ge­zicht van de po­li­tie­ke we­reld ge­schreeuwd. Ter at­ten­tie van al­len die me­nen dat wat in het noor­den van het land leeft en ge­beurt sys­te­ma­tisch te­gen­over­ge­steld is aan wat in het zui­den leeft en ge­beurt: de be­ken­de men­sen in kwes­tie zijn een Waal en een Vla­ming. Voor wie er nog aan zou twij­fe­len, zij be­wij­zen eens te meer dat het land niet lan­ger door com­mu­nau­tai­re twist­ap­pels en door de taal­grens wordt ver­deeld, maar door de breuk­lijn die zo­wel Eu­ro­pa als de Ver­e­nig­de Sta­ten in te­gen­ge­stel­de kam­pen laat uit­een­val­len: tus­sen de­mo­cra­tie en de tan­dem po­pu­lis­me/ex­tre­mis­me, tus­sen mul­ti­la­te­ra­lis­me en soe­ve­rei­nis­me, tus­sen be­lie­vers en non­be­lie­vers van de kli­maat­op­war­ming.

Le­naerts en Lan­ners

Vlaan­de­ren zat woens­dag­avond tij­dens Van Gils & gas­ten aan het scherm ge­kluis­terd toen Tom Le­naerts Pe­ter De Roover en Kri­s­tof Cal­vo op­eens duch­tig de man­tel uit­veeg­de: ‘Maar man­ne­kes, wacht even, zijn jul­lie niet be­schaamd? Waar zijn jul­lie mee be­zig? Los het op! Ik snap dat po­li­tiek een spel is. Maar het mag geen cir­cus wor­den.’ Zijn spon­ta­ne uit­bar­sting heeft een Frans­ta­lig equi­va­lent. Ook ac­teur en re­gis­seur Bou­li Lan­ners heeft de­ze week zijn hart ge­lucht. Hij deed dat in een vi­deo die de kijk­cij­fers liet knal­len. Je ziet hoe hij na het Bel­gi­sche njet op de kli­maat­top in Ka­to­wi­ce over de Eu­ro­pe­se ener­gie­doel­stel­lin­gen zijn woe­de bot­viert: ‘Je hoeft niet op te kij­ken als ook wij in Brus­sel de Wet­straat ko­men op­bre­ken om je een flink pak ram­mel te ge­ven. Het be­gint stil­aan on­ze klo­ten uit te han­gen! Ge­sno­pen?’ Om niet be­ticht te wor­den van re­bel­lie en aan­sto­ken tot ge­weld sloeg hij daar­na een iet­wat zach­te­re toon aan.

Bei­de uit­bar­stin­gen ge­ven lucht aan de on­macht van bur­gers, die voort­du­rend ge­con­fron­teerd wor­den met ‘dat gaat nu een­maal niet’ en met ‘dat kun­nen we niet ma­ken’. De woe­de om­dat ze te wei­nig ef­fi­ci­ën­te op­los­sin­gen aan­ge­reikt krij­gen voor al­le­daag­se pro­ble­men, de verwarring om­dat po­li­ti­ci dood­leuk dur­ven te be­ken­nen dat ze on­be­kwaam zijn om de staat te be­stu­ren, het ge­voel van on­macht als ze ge­con­fron­teerd wor­den met be­leids­lie­den die niet lan­ger de ta­ken ver­vul­len – of die zelfs ver­knal­len – waar­voor ze niet­te­min hun stem heb­ben ge­vraagd. De bit­ter­heid die ze proe­ven na het zo­veel­ste po­li­tie­ke ver­raad, na de zo­veel­ste woord­breuk of wat daar­voor door­gaat.

‘Dat gaat nu een­maal niet’? Be­gin de­ze week kreeg dat ge­stal­te in de fron­ta­le bot­sing tus­sen de 75.000 BÉATRICE DELVAUX

Is se­ni­or wri­ter bij Le Soir en co­lum­nis­te bij de­ze krant. In ‘Ta­bleaux Delvaux’ schil­dert ze maan­de­lijks op groot can­vas ta­fe­re­len die haar be­roe­ren en ver­ont­rus­ten. de­mon­stran­ten die voor het kli­maat be­toog­den ener­zijds en an­der­zijds het pro­ac­tie­ve Bel­gi­sche njet te­gen de Eu­ro­pe­se kli­maat­doel­stel­lin­gen. En dat ter­wijl de im­pact van zo’n njet ook op fy­siek vlak steeds dui­de­lij­ker wordt, bij­voor­beeld in het mo­bi­li­teits­pro­bleem, waar­door niet al­leen de mees­te Bel­gi­sche ste­den, maar ook wij als in­di­vi­du­e­le per­so­nen ver­stikt drei­gen te wor­den.

Zoek het zelf uit

Nog zo’n pat­stel­ling vormt het mi­gra­tie­be­leid, waar men blijft ste­ken in een ka­ri­ka­tu­raal de­bat over open of ge­slo­ten gren­zen en in­tus­sen on­af­ge­bro­ken zwaait met het doem­beeld van een in­va­sie. De bur­ger kan zich voor hulp niet eens tot Eu­ro­pa rich­ten, want ook de Eu­ro­pe­se Unie blijft mach­te­loos, ver­deeld, ver­lamd ach­ter, een ka­ri­ka­tuur van zich­zelf.

Verwarring? Die is er au­to­ma­tisch, als ver­ko­zen mi­nis­ters spon­taan het bijl­tje er­bij neer­leg­gen, de schuld op an­de­ren af­wen­te­len en open­lijk ver­kon­di­gen dat ze niet in staat zijn te re­ge­ren: door­lo­pen ie­der­een, de show is af­ge­lo­pen. Zo ver­klaar­de mi­nis­ter van Mo­bi­li­teit Fran­çois Bel­lot (MR) een paar maan­den ge­le­den in een in­ter­view met Le Soir dat hij het mo­bi­li­teits­dos­sier in het al­ge­meen en de spe­ci­fie­ke dos­siers van het Ge­wes­te­lijk Ex­pres­Net (GEN), de NMBS en het ver­keers­re­gle­ment niet kon op­los­sen zo­lang de grond­wet­te­lij­ke ver­ de­ling van de be­voegd­he­den elk fe­de­raal op­tre­den on­mo­ge­lijk maak­te.

De­ze week was het­zelf­de lied­je te ho­ren bij mi­nis­ter van Ener­gie, Leef­mi­li­eu en Duur­za­me Ont­wik­ke­ling Ma­rie Chris­ti­ne Mar­g­hem (MR): het fe­de­ra­le ni­veau kan on­mo­ge­lijk tot voor­uit­gang lei­den in een Bel­gië waar de re­gio’s zo­veel in de pap te brok­ken heb­ben, zon­der dat ze daar­voor eni­ge ver­ant­woor­ding hoe­ven af te leg­gen bij een of an­de­re ho­ger in­stan­tie. Of met an­de­re woor­den: bes­te bur­ger, zoek het zelf maar uit. Dat is nog moei­lij­ker te aan­vaar­den als je weet dat be­paal­de par­tij­en eerst nieu­we be­voegd­he­den heb­ben op­ge­ëist, dat ze daar­na heb­ben vast­ge­steld dat die tot mis­luk­ken wa­ren ge­doemd, dat ze ver­vol­gens be­slui­ten wil­den door­druk­ken, maar in­za­gen dat ze die al­leen zou­den kun­nen op­leg­gen als be­paal­de on­der­de­len van de po­li­tie­ke be­sluit­voe­ring ge­her­fe­de­ra­li­seerd wor­den. Of in men­sen­taal: wie zou nu een fe­de­ra­le ‘kli­maat­wet’ steu­nen, die hoog­stens als een doek­je voor het bloe­den kan die­nen of ge­bruikt zal wor­den om een to­ta­le im­pas­se te ver­mij­den? Een al­ter­na­tie­ve par­le­men­tai­re meer­der­heid, waar de pre­mier ‘ten per­soon­lij­ken ti­tel’ om heeft ge­be­deld?

De ge­na­de­slag

Het ge­voel van on­macht? De bur­ger heeft het recht zich be­paal­de za­ken af te vra­gen. Wie ver­te­gen­woor­digt wie? Hoe kan het dat een mi­nis­ter naast de bur­ger in een be­to­ging loopt die werd ge­or­ga­ni­seerd om haar ener­gie­be­leid aan te kla­gen? Dat een pre­mier die van plan is in Mar­rak­ech te zeg­gen dat zijn land een in­ter­na­ti­o­na­le tekst over mi­gra­tie on­der­schrijft, dat ten per­soon­lij­ken ti­tel doet en niet in naam van Bel­gië? Of dat een so­ci­a­lis­ti­sche lijst­trek­ster voor de Eu­ro­pe­se ver­kie­zin­gen nu al aan­kon­digt dat ze haar zit­je niet zal op­ei­sen? Als ou­ders sys­te­ma­tisch hun ver­ant­woor­de­lijk­heid blij­ven ont­lo­pen in een ge­zin, kan dat kin­de­ren veel stress be­zor­gen en kan dat hen on­ze­ker ma­ken. Het­zelf­de geldt voor de bur­gers van dit land.

Hoeft het bij­ge­volg te ver­ba­zen dat de ‘men­sen’ hun toe­vlucht ne­men tot hen die sim­pe­le op­los­sin­gen voor­stel­len? Of die hun de kans bie­den hun woe­de te ui­ten?

In al­le eer­lijk­heid: Bel­gi­sche po­li­ti­ci heb­ben het niet mak­ke­lijk. ‘Ik weet niet of een pre­mier, van wel­ke strek­king ook, in Bel­gië met zijn erg spe­ci­fie­ke grond­wet­te­lij­ke ka­der über­haupt nog er­gens in kan sla­gen’, sms’te een be­lang­rijk Frans­ta­li­ge be­drijfs­lei­der me af­ge­lo­pen week.

Maar de ge­na­de­slag komt al­weer van Fran­çoi­se Tul­kens, in een uit­haal die kan tel­len: ‘Het he­den­daag­se Bel­gië zou de Uni­ver­se­le Ver­kla­ring van de Rech­ten van de Mens niet eens meer on­der­te­ke­nen.’ Als er zelfs over on­ze fun­da­men­te­le waar­den geen con­sen­sus meer be­staat, is het hoog tijd dat er op­nieuw dap­pe­re man­nen en vrou­wen op het to­neel ver­schij­nen. De bur­gers die be­to­gen en be­ken­de men­sen die zich boos ma­ken zijn klok­ken­lui­ders. Het is echt vijf voor twaalf.

De bur­ger kan zich voor hulp niet eens tot Eu­ro­pa rich­ten, want ook de EU blijft mach­te­loos, ver­deeld en ver­lamd ach­ter, een ka­ri­ka­tuur van zich­zelf

© blg

75.000 de­mon­stran­ten be­toog­den voor het kli­maat, toch zei Bel­gië ‘nee’ te­gen de Eu­ro­pe­se kli­maat­doel­stel­lin­gen.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.