‘Ka­bi­la zal de Con­go­le­zen de mond niet snoe­ren’

Schrij­ver Bart De­myt­te­nae­re was een van de wei­ni­ge wes­ter­se waar­ne­mers die tij­dens de om­stre­den en ge­weld­da­di­ge ver­kie­zin­gen in Oost­Con­go was.

De Standaard - - Buitenland -

BUKAVU I Ter­wijl na­ge­noeg al­le Eu­ro­pe­a­nen het land ver­la­ten, steek ik op dins­dag 18 de­cem­ber de Con­go­le­se grens over. Vzw Mijn Con­go be­staat een jaar en de lo­ka­le pro­jec­ten die we on­der­steu­nen, vra­gen om een be­zoek. Mijn reis was al maan­den van te­vo­ren ge­pland. Ik moest en zou naar Con­go gaan. Een land op de rand van een bur­ger­oor­log, maar ook mijn va­der­land. Mijn vrien­den wacht­ten me op in het Rwan­de­se grens­stad­je Cy­an­gu­gu. Een maand lang ston­den zij in voor mijn vei­lig­heid. Ik ge­noot het gro­te voor­recht om de ver­kie­zings­strijd in mijn ge­boor­te­land te vol­gen, net als de tal­rij­ke po­gin­gen tot het boy­cot­ten én frau­de­ren van de uit­sla­gen.

Hu­ma­ni­tai­re re­de­nen

Het heeft me bij­zon­der veel moei­te ge­kost om de wan­trou­wi­ge me­de­wer­kers van de Con­go­le­se am­bas­sa­de in Brus­sel te over­tui­gen van mijn goe­de be­doe­lin­gen. Tot drie keer toe word ik wan­de­len ge­stuurd. ‘Kins­ha­sa n’a pas en­co­re dé­cidé. Il faut re­ve­nir la se­mai­ne pro­chai­ne.’ Een no­ta­ri­eel be­krach­tig­de uit­no­di­ging van mon­seig­neur Ma­roy, de aarts­bis­schop van Bukavu, geeft uit­ein­de­lijk de door­slag. Ik mag om ‘drin­gen­de hu­ma­ni­tai­re re­de­nen’ mijn va­der­land bin­nen.

De sfeer in Bukavu is com­pleet an­ders dan een jaar ge­le­den, het al­ge­me­ne ver­val van de stad ook. Met af­fi­ches vol­ge­plak­te lan­taarn­pa­len, fly­e­ren­de le­den van di­ver­se po­li­tie­ke par­tij­en, du­re reu­zen­pos­ters met de beel­te­nis­sen van de rijk­ste kan­di­da­ten, kleur­rij­ke cam­pag­ne­bus­jes met druk­doen­de aan­han­gers die via kra­ken­de me­ga­foons hun wer­ven­de bood­schap­pen door de stad schreeu­wen. Heel wat jon­ge ‘taxi­mo­teurs’ dra­gen een T­shirt met daar­op de streng ogen­de beel­te­nis van een po­li­ti­cus. Nie­mand maakt zich druk om de fo­t­oprint. De jon­ge­lui zijn al blij met een gra­tis T­shirt. Bo­ven­dien lijkt het wel als­of ie­der­een zijn keu­ze al heeft ge­maakt. Vier vin­gers in de lucht! Lijst num­mer vier. Mar­tin Fayu­lu ver­te­gen­woor­digt de hoop van Zuid­Ki­vu en van heel wat an­de­re Con­go­le­se pro­vin­cies.

Ka­bi­la to­ka!

In de le­ven­di­ge wijk Pan­zi be­ko­gelt een groep­je stu­den­ten de au­to van de ge­ha­te oud­gou­ver­neur van de pro­vin­cie Zuid­Ki­vu met dik­ke kei­en. De vol­gen­de da­gen wor­den al­le ka­ra­va­nen van de meer­der­heids­par­tij­en door zwaar be­wa­pen­de mi­li­tai­re es­cor­tes be­ge­leid. De span­ning in de bin­nen­stad neemt toe. Ik praat met taxi­chauf­feurs, jon­ge moe­ders, leer­ krach­ten, pries­ters en zelfs met po­li­tie­agen­ten. Dic­ta­tor Ka­bi­la heeft het land vol­le­dig ge­ru­ï­neerd, maar hij is er niet in ge­slaagd de mond van de Con­go­le­zen te snoe­ren. Ie­der­een spreekt open en bloot over de ver­kie­zin­gen. Leu­zen als ‘Ka­bi­la, to­ka!’ (Trap het af, Ka­bi­la!) en ‘Sha­dari, le chat dans le riz!’ (Sha­dari, val­se kat in het rijst­veld!) sie­ren som­mi­ge mu­ren.

De be­slis­sing van de CENI – de zo­ge­naamd ‘on­af­han­ke­lij­ke’ ver­kie­zings­com­mis­sie – om de stem­bus­slag met een week uit te stel­len, strooit ex­tra zout in de open won­den. Mi­li­tai­ren rij­den met vracht­wa­gens de stad in en be­zet­ten al­le stra­te­gi­sche plaat­sen. Tij­dens vreed­za­me ma­ni­fes­ta­ties in on­der an­de­re Kins­ha­sa, Ka­le­mie en Ki­sanga­ni val­len tien­tal­len on­schul­di­ge slacht­of­fers. Ter­rein­ wa­gens van de VN­vre­des­macht Mo­nus­co toe­ren door Bukavu. Ze doen waar ze goed in zijn: ob­ser­ve­ren en rap­por­te­ren. Meer laat hun man­daat niet toe. Ik heb be­grip voor de te­rech­te frus­tra­tie van de Con­go­le­se be­vol­king en deel de me­ning van pro­fes­sor De­nis Muk­we­ge, kers­vers No­bel­prijs­win­naar voor de vre­de. ‘Het man­daat van de VN moet drin­gend wor­den uit­ge­breid,’ al­dus Muk­we­ge. ‘De laf­fe hou­ding van de wes­ter­se staats­hoof­den jaagt Con­go vol­le­dig in de ver­nie­ling. Ik klaag hen aan we­gens schul­dig ver­zuim.’

Reyn­ders Oy­ee!

Ik ben de eni­ge ‘mu­zun­gu’ in de stad, wat de mees­te Con­go­le­zen bij­zon­der waar­de­ren. De wei­ni­ge blan­ken die in Bukavu werk­zaam zijn, kij­ken de kat uit de boom in de vei­li­ge en rus­ti­ge ho­tels van Ki­ga­li, Gi­sen­yi en Bujum­bu­ra. De Con­go­le­zen blij­ven ver­weesd ach­ter, zon­der de ho­ge ri­si­co­pre­mie die in de ri­an­te lo­nen van de wes­ter­se hulp­ver­le­ners is in­be­gre­pen.

Over­al vra­gen men­sen me naar mijn me­ning. Hun po­li­tie­ke en­ga­ge­ment en de al­ge­me­ne ken­nis van de Bel­gi­sche po­li­tiek ver­ras­sen me in ho­ge ma­te. Sinds hij vijf maan­den ge­le­den nog de lof­trom­pet luid­de over zijn goe­de vriend en col­le­ga Jo­seph Ka­bi­la, wordt de

Van de 36 be­loof­de stem­com­pu­ters in de wijk Pan­zi zijn er slechts vier (VIER!) aan­ge­ko­men. Twee exem­pla­ren blij­ken niet te wer­ken

naam Char­les Mi­chel met een ze­ker mis­prij­zen uit­ge­spro­ken. Zijn par­tij­ge­noot Di­dier Reyn­ders ge­niet mo­men­teel een groot aan­zien in Con­go. Tij­dens een re­cen­te uit­zen­ding van de in­vloed­rij­ke Fran­se Afri­ka­zen­der TV5 stel­de Reyn­ders de Con­go­le­se be­vol­king ge­rust. ‘Wij hou­den al­leen re­ke­ning met de wer­ke­lij­ke ver­kie­zings­uit­slag en niet met de ge­ma­ni­pu­leer­de ver­sie.’ Ap­plaus voor Reyn­ders van Bu­nia tot in Mata­di. Reyn­ders Oy­ee!

Op kerst­avond ben ik het klei­ne wit­te stip­je in een dei­nen­de zwar­te men­sen­zee. Aarts­bis­schop Ma­roy roept al­le Con­go­le­zen op om vreed­zaam hun stem te la­ten ho­ren. Hij richt zich per­soon­lijk tot de aan­we­zi­ge kan­di­da­ten. Streng kijkt hij hen beur­te­lings recht in de ogen. ‘Fijn dat jul­lie van­avond het feest van de vre­de ko­men vie­ren. Fijn dat jul­lie blijk­baar ook een ge­we­ten heb­ben. Ik hoop jul­lie hier na de ver­kie­zin­gen te­rug te zien. Met een zui­ver ge­we­ten!’ Meer dan drie­dui­zend men­sen ve­ren en­thou­si­ast recht en trak­te­ren hun pas­to­ra­le her­der op een da­ve­rend ap­plaus.

Op woens­dag 26 de­cem­ber deelt Kins­ha­sa droog­weg mee dat de in­wo­ners van de noord­oos­te­lij­ke ste­den Bu­nia, Be­ni en Butem­bo van de ver­kie­zin­gen wor­den uit­ge­slo­ten. Om vei­lig­heids­re­de­nen. Zij

© Ben­ja­min Kam­ba­le

Een ver­kie­zings­af­fi­che in Bukavu van Ka­bi­la’s kan­di­daat Sha­dary.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.