Van au­to­mar­ke­teers valt veel te le­ren

Op­roe­pen tot een an­de­re le­vens­stijl is ta­boe. Be­hal­ve als de re­cla­me­we­reld het doet, zegt Kris Pee­ters. ‘Au­to­mar­ke­teers kun­nen van lood goud ma­ken, ter­wijl on­ze be­leids­ver­ant­woor­de­lij­ken met lood in de schoe­nen blij­ven zit­ten.’

De Standaard - - Op Scherp -

In de aan­loop naar het Au­to­sa­lon is de pu­bli­ci­teit voor au­to’s al­om­te­ gen­woor­dig. Op de ra­dio, op te­le­vi­ sie, in de bios­coop, in kran­ten en tijd­schrif­ten en in on­ze elek­tro­ni­ sche en fy­sie­ke brie­ven­bus. Er is geen ont­ ko­men aan. Dat is geen ramp, want er valt veel uit te le­ren.

Mit­su­bis­hi laat ons we­ten dat zijn nieuw­ste mo­del ‘ge­bouwd is voor Bel­gi­sche we­gen’. Dat maakt be­nieuwd. Maakt die au­to zich smal­ler wan­neer er maar één per­soon in zit, zo­dat de af­stand tot de fiet­sers op het moord­strook­je gro­ter wordt? Of is de au­to uit­zon­der­lijk mi­li­eu­ vrien­de­lijk, waar­door de lucht­kwa­li­teits­ nor­men in on­ze ste­den ein­de­lijk bin­nen be­reik ko­men? Geen van bei­de. Mit­su­bis­ hi steekt de draak met de slech­te staat van on­ze we­gen. On­schul­di­ge hu­mor? Eer­der wran­ge. Het mo­del waar­over het gaat, is een SUV. In ver­ge­lij­king met an­de­re wa­ gen­ty­pes staat dat sy­no­niem voor ‘on­vei­li­ ger voor an­de­re weg­ge­brui­kers’, ‘slech­ter voor de lucht­kwa­li­teit’ en – o iro­nie – ‘sle­ ti­ger’ voor de Bel­gi­sche weg­in­fra­s­truc­ tuur. Of hoe de schul­di­ge de aan­kla­ger wordt.

De au­to­sec­tor heeft een lan­ge tra­di­tie van on­ge­ge­neerd ver­ant­woor­de­lijk­he­den om­ke­ren. Op mi­cro­ni­veau is de pol­len­fil­ter daar­van het tref­fend­ste voor­beeld: die ‘be­schermt’ de in­zit­ten­den van de zwa­vel­ di­oxi­de, stik­stof­oxi­den, roet­ en fijn­stof­ deel­tjes uit­sto­ten­de au­to’s te­gen de na­ tuur. Op ma­cro­ni­veau is er de klaag­zang van de au­to­mo­biel­in­du­strie dat steeds meer ste­den ei­gen nor­men vast­stel­len bij de in­stel­ling van hun la­ge­emis­sie­zo­ne. Een te­rug­keer naar de mid­del­eeu­wen, waar­van de bra­ve au­to­mo­bi­lis­ten het slacht­of­fer wor­den! Wat de au­to­sec­tor er wij­se­lijk bij ver­geet te ver­tel­len, is dat dit zijn schuld is. Ach­ter de scher­men zet hij hon­der­den lob­by­is­ten in om Eu­ro­pa er­ van te weer­hou­den stren­ge nor­men op te leg­gen. Op de büh­ne pruilt hij wan­neer de ste­den van lie­ver­lee de ga­ten dan maar zelf op­vul­len.

Au­di is geen volks­wa­gen

In een ra­dio­spot vraagt Au­di of we al een loft in de stad en een ap­par­te­ment aan zee heb­ben. Is het ant­woord ‘ja’, dan is het tijd voor een nieu­we Au­di A4. Dat het doel­pu­bliek daar­mee be­perkt wordt tot een klei­ne min­der­heid, is geen pro­ bleem. Een Au­di is geen volks­wa­gen. Hij be­staat bij de gra­tie van een sche­ve ver­de­ ling van de rijk­dom.

Zich daar vra­gen bij stel­len, geldt als een ui­ting van ja­loe­zie en dus wa­gen de mees­ten zich er niet aan. Bij­ge­volg er­ge­ ren we ons niet aan pu­bli­ci­teit die men­ sen uit­no­digt hun aan­zien­lij­ke eco­lo­gi­ sche voet­af­druk nog te ver­gro­ten en wel aan jon­ge­ren die tij­dens de school­uren op straat ko­men om daar wat aan te doen. Of hoe de kla­gers in geen tijd de aan­ge­klaag­den wor­den.

Als het de­bat over het te voe­ren kli­maat­be­leid dan toch eens in­hou­de­lijk wordt, ver­dwijnt het on­der­scheid tus­sen de ver­schil­len­de doel­pu­blie­ken als sneeuw voor de zon. Plots wor­den men­sen ‘ge­lijk’. Mer­ce­des­klan­ten, Da­ci­a­rij­ders en zelfs men­sen die niet eens over een au­to be­schik­ken: één pot nat. Dan gaat het over ‘de’ men­sen die hun ge­drag en hun le­vens­stijl moe­ten aan­pas­sen. Als­ of ie­der­een even­veel au­to’s be­zit. Als­of ie­der­een even vaak met de au­to rijdt. Als­of er geen men­sen zijn die hun air­mi­les op­sta­pe­len en an­de­ren die zel­den of nooit vlie­gen.

Daar­door ont­staat er een front van ha­ves en ha­ven­ots dat ab­strac­tie maakt van de re­ë­le ver­ant­woor­de­lijk­he­den en dus ook van de ver­be­ter­mar­ges. Zo wordt on­zicht­baar dat er gro­te kli­maat­win­sten zijn te boe­ken zon­der dat er veel ge­raakt moet wor­den aan de ‘ge­mid­del­de’ le­vens­stan­daard. Zo schuift de bling­bling­eli­te de ha­ven­ots naar vo­ren als de slacht­of­fers van el­ke po­ging tot kli­maat­maat­re­gel. Fei­te­lij­ke ver­ant­woor­de­lijk­heid en schuld van de bo­ven­ge­mid­deld be­mid­del­den ver­mom­men zich daar­mee in vir­tu­e­le so­ li­da­ri­teit met de ar­men. In Ne­der­land mond­de dat on­langs uit in een ge­or­kes­ treer­de cam­pag­ne van de bou­le­vard­krant De Te­le­graaf te­gen het Kli­maat­ak­koord dat daar over meer­der­heids­ en op­po­si­tie­gren­zen heen werd ge­slo­ten. De te­neur: de ge­wo­ne man wordt de du­pe van een gro­te kli­maats­a­men­zwe­ring.

Het werd een in­stant­suc­ces. Li­be­ra­len van de VVD en chris­ten­de­mo­cra­ten van het CDA sloe­gen aan het twij­fe­len en ko­men te­rug op ge­maak­te af­spra­ken. Of hoe schaam­te­loos po­pu­lis­me in re­a­li­teit de scha­de­lijk­ste vorm van eli­ta­ris­me kan zijn.

To­ta­li­tai­re re­cla­me­we­reld

De hoog­ste tijd dus dat het kli­maat­de­bat niet lan­ger wordt ge­voerd als­of het los staat van so­ci­a­le recht­vaar­dig­heid, een eer­lij­ke ver­de­ling van las­ten en lus­ten en dus van so­ci­aal en fis­caal be­leid.

Maar wacht eens even. In de fei­ten zijn ze wél al ver­vloch­ten, al­leen in de om­ge­keer­de zin als zou moe­ten: via pre­mies en voor­de­len voor zo­wel de pro­duc­tie als de aan­koop en het ge­bruik van elek­tri­sche au­to’s komt de over­heid te­ge­moet aan de­ge­nen die het én het minst no­dig heb­ben én de groot­ste ver­ant­woor­de­lijk­heid dra­gen. Maar daar­over wordt ze­dig ge­zwe­gen. Mi­li­eu­be­leid wordt zo een her­ver­de­lings­in­stru­ment van arm naar rijk.

Die roy­a­le voor­de­len weer­hou­den de be­gun­stig­den er niet van om die­zelf­de

Ha­ves en ha­ven­ots vor­men in­eens front: raak niet aan de au­to

over­heid te ver­ket­te­ren. Een sen­si­bi­li­se­ren­de over­heid heet be­moei­zuch­tig en pa­ter­na­lis­tisch te zijn. De lui­de roep om de pro­ble­men bij hun naam te mo­gen noe­men, ver­stomt als het gaat om het kli­maat. Op­roe­pen tot een an­de­re le­vens­stijl is ta­boe. ‘Al­leen to­ta­li­tai­re re­gimes pro­be­ren de le­vens­stijl van hun in­ge­ze­te­nen te ver­an­de­ren’, las ik op Twit­ter. Als dat klopt, is er geen re­gime dat meer to­ta­li­tair is dan de re­cla­me­we­reld. Die dic­teert ons on­af­ge­bro­ken wel­ke li­fe­sty­le we dit sei­zoen weer tot de on­ze moe­ten ma­ken.

Blijk­baar han­te­ren we twee maat­sta­ven. Eén voor de we­reld van de re­cla­me, één voor de over­heid. Wie er­over na­denkt, kan dat al­leen maar ver­ont­rus­tend vin­den. We ac­cep­te­ren de groot­ste leu­gens van pu­bli­ci­teit die is op­ge­zet door op winst (en al­léén op winst) ge­fo­cus­te en uit­slui­tend door on­ge­dul­di­ge aan­deel­hou­ders ge­con­tro­leer­de mul­ti­na­ti­o­nals. We to­le­re­ren niets van een de­mo­cra­tisch ver­ko­zen over­heid die zich da­ge­lijks moet ver­ant­woor­den in het par­le­ment en in de me­dia. Au­to­mar­ke­teers kun­nen van lood

De Opel GT Ex­pe­ri­men­tal staat op de voor­pa­gi­na van de Opel­bro­chu­re. Het is de au­to van de toe­komst.

Hij zal nooit wor­den ge­pro­du­ceerd, laat staan ver­kocht

goud ma­ken, ter­wijl on­ze be­leids­ver­ant­ woor­de­lij­ken met lood in de schoe­nen blij­ven zit­ten.

Angst als bind­mid­del

Zijn de mar­ke­ting­jon­gens (m/v) van de au­to­in­du­strie su­pe­ri­eur aan die van de over­heid en de be­leids­ver­ant­woor­de­lij­ ken of is er meer aan de hand? Het twee­ de, lijkt me. Er is niet al­leen een pro­bleem met de ver­pak­king, maar ook met de in­ houd.

Laat ik er een re­cen­te bro­chu­re van Opel bij­ne­men. Op de glos­sy voor­pa­gi­na: de Opel GT Ex­pe­ri­men­tal. Een mo­del dat nooit zal wor­den ge­pro­du­ceerd, laat staan ver­kocht. Toch zet de au­to­fa­bri­kant de wa­gen in de spot­lights. Waar­om? Om­ dat hij im­pli­ciet al­les com­pen­seert waar­ in de hui­di­ge Opels te­kort­schie­ten. De­ze au­to van de toe­komst be­looft niet ver­vui­ lend te zijn en ab­so­luut vei­lig, ter­wijl er niets op com­fort of pres­ta­ties moet wor­ den in­ge­boet. Met an­de­re woor­den: de­ze au­to doet dro­men.

Ver­ge­lijk nu die bood­schap met die van over­he­den en po­li­ti­ci. Is er spra­ke van een droom? Van een po­si­tief, wer­vend toe­komst­per­spec­tief ? Veel meer dan over dro­men en ide­a­len re­a­li­se­ren, gaat het over nacht­mer­ries ver­mij­den: niet ‘over­spoeld’ wor­den door vluch­te­lin­gen, niet ‘ge­ïs­la­mi­seerd’ wor­den, niet ver­drin­ken door de stij­ging van de zee­wa­ter­spie­gel. Angst is het bind­mid­del. Het hoog­ste waar­op we mo­gen ho­pen, is dat we kun­nen be­hou­den wat we heb­ben. De ver­ha­len die nog het dichtst bij een droom ko­men, si­tu­e­ren zich in een (fic­tief) ver­le­den en zijn dus in we­zen re­ac­ti­o­nair. De mo­ge­lijk­heid van een toe­komst met meer le­vens­kwa­li­teit (meer ge­zond­heid, min­der ar­moe­de, meer mo­bi­li­teit …), meer de­mo­cra­ti­sche en meer men­sen­rech­ten lijkt on­denk­baar te zijn ge­wor­den.

Het ver­schil tus­sen de au­to­mar­ke­teers en de be­leids­ver­ant­woor­de­lij­ken? Voor de eer­sten ligt het pa­ra­dijs nog voor ons, voor de an­de­ren ligt het ach­ter ons.

Kris Pee­ters is lec­tor ver­keers­kun­de aan PXL, Has­selt, en lec­tor lo­gis­tiek in Cres­cen­do, Mechelen.

© Jim­my Kets

De au­to­in­du­strie ver­koopt een droom: het pa­ra­dijs moet nog ko­men.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.