Be­las­ting­ver­la­ging van 3,9 mil­jard op re­ge­rings­ta­fel

De Ho­ge Raad van Fi­nan­ci­ën wil in­ko­mens on­der het leef­loon niet meer be­las­ten. Over een ra­di­ca­le fis­ca­le her­te­ke­ning ra­ken de ex­perts het niet eens. Voer voor een vol­gen­de re­ge­ring.

De Standaard - - Vooran - VAN ON­ZE REDACTEURS DRIES DE SMET CHRISTOF VANSCHOUBR­OEK JAN­FRE­DE­RIK ABBELOOS

BRUS­SEL I Na ruim twee jaar stu­die­werk heeft de Ho­ge Raad van Fi­nan­ci­ën (HRF) zijn lang­ver­wach­te rap­port voor de fe­de­ra­le re­ge­ring bij­na klaar over de ver­de­re ver­la­ging van de be­las­ting­druk op ar­beid. De Stan­daard kon een voor­lo­pi­ge ver­sie van het eind­ver­slag in­kij­ken.

Zo­als on­ze reeks De ko­te­rij­en van de fis­cus (DS 8­11 fe­bru­a­ri) dui­de­lijk maak­te, is de per­so­nen­be­las­ting zeer com­plex, met al­ler­lei sluip­we­gen om min­der be­las­tin­gen te be­ta­len. ‘De ge­wo­ne be­las­ting­be­ta­ler heeft al­le ver­trou­wen in het sys­teem ver­lo­ren’, no­teert de Raad. ‘De roep naar een “recht­vaar­di­ge be­las­ting” is vrij al­ge­meen.’

De Raad, die be­staat uit fis­ca­le des­kun­di­gen, on­der­zocht daar­op een ‘trans­pa­ran­ter en een­vou­di­ger fis­caal sys­teem met min­der uit­zon­de­rin­gen, vrij­stel­lin­gen, af­trek­ken en be­las­ting­ver­min­de­rin­gen’. Het re­sul­taat is ze­ker geen blauw­druk voor een fis­ca­le her­vor­ming, hoog­stens een bouw­pak­ket. De Raad si­mu­leer­de maar liefst zes her­vor­min­gen, gaan­de van het wij­zi­gen van de be­staan­de be­las­ting­schij­ven tot drie ra­di­ca­le­re sys­teem­wij­zi­gin­gen: een du­al in­co­me tax (po­pu­lair bij CD&V), een vlak­taks (po­pu­lair bij li­be­ra­len) en het sa­men be­las­ten van al­le in­kom­sten uit ar­beid en ka­pi­taal (po­pu­lair op links). Bin­nen elk sce­na­rio wer­den be­las­ting­ver­la­gin­gen van 4,6, 9,3 en 11,6 mil­jard eu­ro ge­si­mu­leerd.

Op­val­lend: de HRF kan niet be­slui­ten welk sce­na­rio uit­ein­de­lijk als bes­te uit de bus komt. ‘Over geen en­kel van de­ze zes sce­na­rio’s kon een con­sen­sus wor­den be­reikt’, valt te le­zen in het rap­port. Dat kwam erg moei­zaam tot stand, met in­ter­ne strub­be­lin­gen over de­ze ide­o­lo­gisch be­la­den ma­te­rie.

Toch is er bin­nen de Raad wel een con­sen­sus rond een mi­ni­mum­bod. Hoe dan ook moet het be­las­ting­vrije mi­ni­mum per be­las­ting­plich­ti­ge wor­den op­ge­trok­ken tot het be­drag van het leef­loon voor een al­leen­staan­de. Op jaar­ba­sis stijgt de be­las­ting­vrije som per be­las­ting­plich­ti­ge zo van 8.860 naar 11.280 eu­ro. Goed voor een ge­mid­del­de kor­ting van 583 eu­ro en een bud­get­tai­re kost­prijs van 2,7 mil­jard eu­ro. Ook de bij­zon­de­re bij­dra­ge aan de so­ci­a­le ze­ker­heid (BBSZ), die nog door pre­mier Jean­Luc De­hae­ne werd in­ge­voerd, moet van de Raad ver­dwij­nen. Dat kost nog eens 1,2 mil­jard eu­ro. De twee maat­re­ge­len sa­men lei­den tot een ge­mid­del­de be­las­ting­kor­ting van 822 eu­ro. Al­leen al dit mi­ni­mum­bod re­a­li­se­ren kost zo 3,9 mil­jard eu­ro.

De Raad stelt een was­lijst aan maat­re­ge­len voor die kun­nen hel­pen om de bud­get­tai­re pil te ver­lich­ten. Daar­bij te ver­wach­ten voor­stel­len zo­als het schrap­pen van de ‘but­ler­kor­ting’ en al­le an­de­re fis­ca­le af­trek­ken die door min­der dan 1 pro­cent van de be­las­ting­plich­ten wor­den ge­bruikt. Dat brengt am­per geld op.

Ge­voe­li­ger lig­gen de fis­ca­le voor­deel­re­gimes voor bij­voor­beeld voet­bal­lers en au­teurs die vol­gens de Raad ‘niet lan­ger ver­ant­woord’ zijn – ze schrap­pen zou zo’n 250 mil­joen eu­ro op­le­ve­ren. Ook an­de­re voor­stel­len lig­gen po­li­tiek erg ge­voe­lig, zo­als het af­schaf­fen van het hu­we­lijks­quo­tient (628,5 mil­joen eu­ro), of het be­las­ten van het re­ë­le voor­deel van be­drijfs­wa­gens (1,4 mil­jard).

De hui­di­ge re­ge­ring in lo­pen­de za­ken kan zelf geen fis­ca­le her­vor­ming door­voe­ren. Maar het rap­port biedt veel stof voor mo­ge­lij­ke re­ge­rings­on­der­han­de­lin­gen.

‘De ge­wo­ne be­las­ting­be­ta­ler heeft al­le ver­trou­wen in het sys­teem ver­lo­ren’ HO­GE RAAD VAN FI­NAN­CI­ËN

Het rap­port dat een blauw­druk moest op­le­ve­ren voor een gro­te be­las­ting­her­vor­ming, mist el­ke rich­ting. Met meer dan twin­tig sce­na­rio’s om de per­so­nen­be­las­ting te her­vor­men en 180 maat­re­ge­len om ze te fi­nan­cie­ren durft de Ho­ge Raad van Fi­nan­ci­ën geen keu­zes te ma­ken. ‘Dit is een ge­mis­te kans.’

1. Tien des­kun­di­gen, tien ver­schil­len­de me­nin­gen

‘Hoe kan de per­so­nen­be­las­ting in al­le fa­cet­ten wor­den her­vormd zo­dat wer­ken meer loont.’ Dat was de hoofd­op­dracht die de Ho­ge Raad van Fi­nan­ci­ën (HRF), een ad­vies­or­gaan van de re­ge­ring, eind 2017 van toen­ma­lig mi­nis­ter van Fi­nan­ci­ën Johan Van Overt­veldt (N­VA) kreeg. Zijn op­vol­ger in de re­ge­ring in lo­pen­de za­ken, Alexan­der De Croo (Open VLD), voeg­de daar­aan toe dat de her­vor­ming van de per­so­nen­be­las­ting wat geld mag kos­ten. ‘Ge­zien on­ze nog steeds ho­ge be­las­ting­druk en hoog over­heids­be­slag moet een her­vor­ming van de be­las­tin­gen sa­men­gaan met een ver­la­ging van de be­las­ting­druk.’

Dat er niet op een eu­ro meer of min­der ge­ke­ken moet wor­den, geeft ruim­te om een blauw­druk af te le­ve­ren van de fis­ca­li­teit van de toe­komst, zou je den­ken. Maar ver­der dan eens­ge­zind­heid over een paar al­ge­me­ne prin­ci­pes kwa­men de ex­perts niet. Dat blijkt uit het voor­lo­pi­ge rap­port van meer dan 300 blad­zij­den dat De Stan­daard kon in­kij­ken. Ze zijn het er al­le­maal over eens dat in­ko­mens be­ne­den het leef­loon niet mo­gen wor­den be­last. ‘Ont­wik­kel een trans­pa­ran­ter en een­vou­di­ger fis­caal sys­teem met min­der uit­zon­de­rin­gen, vrij­stel­lin­gen, af­trek­ken en be­las­ting­ver­min­de­rin­gen’, is ook een aan­be­ve­ling die col­lec­tief wordt ge­dra­gen. ‘De ge­wo­ne be­las­ting­be­ta­ler (niet spe­ci­a­list) heeft al­le ver­trou­wen in het sys­teem ver­lo­ren’, stipt de HRF nog aan. De voor­bije de­cen­nia wer­den re­ge­ring na re­ge­ring nieu­we ko­te­rij­en aan het fis­ca­le huis aan­ge­bouwd (DS 8 tot 11 fe­bru­a­ri).

Maar over de weg om wer­ken meer te be­lo­nen, be­staat veel min­der eens­ge­zind­heid. De HRF be­cij­fer­de de ge­vol­gen van meer dan twin­tig ver­schil­len­de sce­na­rio’s zon­der echt een voor­keur uit te spre­ken. Hij ver­trekt van zes ba­sis­sce­na­rio’s en voor elk van die sce­na­rio’s wer­den be­re­ke­nin­gen ge­maakt bin­nen een bud­get­tai­re en­ve­lop­pe van 4,6 mil­jard eu­ro, 9,3 mil­jard eu­ro en 11,6 mil­jard eu­ro. Maar daar­naast maakt hij af en toe een uit­stap­je naar een ex­tra sce­na­rio. ‘Dit rap­port is één gro­te lij­dens­weg’, valt te ho­ren bij de HRF. ‘El­ke maat­re­gel wordt on­mid­del­lijk po­li­tiek ge­kleurd waar­door het on­mo­ge­lijk is om wat

rich­ting te ge­ven aan een mo­ge­lij­ke her­vor­ming. Dit is echt een ge­mis­te kans.’

2. Veel sce­na­rio’s, veel pro­ble­men

De top­ver­die­ners een ge­wel­dig ex­traatje ge­ven, of hen net plui­men? De ve­le sce­na­rio’s bie­den voor elk wat wils in het voor­lo­pi­ge rap­port.

Zo on­der­zoekt de Ho­ge Raad van Fi­nan­ci­ën de in­voe­ring van een – bij li­be­ra­len ge­lief­de – vlak­taks, waar­bij nog maar één ta­rief in de per­so­nen­be­las­ting over­blijft. Maar in dat sce­na­rio moet de arm­ste helft van de be­vol­king éx­tra be­las­tin­gen be­ta­len om een fik­se be­las­ting­ver­la­ging voor de top mo­ge­lijk te ma­ken. In het ‘bes­te’ sce­na­rio gaat de 10 pro­cent hoog­ste ver­die­ners er 17 pro­cent op voor­uit.

Een sce­na­rio van ‘vol­le­di­ge glo­ba­li­sa­tie’, aan de an­de­re kant van het spec­trum, maakt ook wei­nig kans. Daar­in zou­den voor de in­kom­sten uit ver­mo­gen voort­aan de­zelf­de ta­rie­ven gel­den als voor de in­kom­sten uit loon. Dat be­te­kent: ho­ge­re ta­rie­ven voor ver­mo­gens­in­kom­sten, en la­ge­re voor in­kom­sten uit ar­beid. Dat leidt tot een ster­ke her­ver­de­ling van rijk naar arm.

De ‘du­al in­co­me tax’ wil de ta­rie­ven voor ver­mo­gens­in­kom­sten even­eens har­mo­ni­se­ren. On­der meer CD&V is daar een voor­stan­der van. Maar de uit­wer­king die de Ho­ge Raad koos, strookt niet met­een met wat de chris­ten­de­mo­cra­ten voor ogen had­den. De Ho­ge Raad be­sloot om in dat sce­na­rio de be­las­tin­gen op di­vi­den­den sterk te ver­la­gen. Goed voor de rij­ken, maar daar­door er is geen ruim­te om ar­beid echt te sti­mu­le­ren.

Ook de vlak­taks – en haar klei­ne broer waar­bij nog twee ta­rie­ven over­blij­ven – scoort niet ge­wel­dig om men­sen meer te doen wer­ken.

Een sce­na­rio dat van de Ho­ge Raad goe­de pun­ten krijgt, en waar mo­ge­lijk zo­wel links als rechts mee kan le­ven, is het ver­al­ge­me­nen van de werk­bo­nus. Die kor­ting geldt van­daag en­kel voor de laag­ste lo­nen, wat leidt tot een pro­mo­tie­val. Klei­ne ver­die­ners hou­den van een loons­ver­ho­ging vaak te wei­nig over, wat hun am­bi­ties fnuikt. Door de werk­bo­nus te ver­al­ge­me­nen, wordt dat eu­vel ele­gant ver­hol­pen.

Maar ook hier duikt een pro­bleem op: het meest re­a­lis­ti­sche sce­na­rio slaat een gat van meer dan 9 mil­jard in de be­gro­ting – bo­ven op het gat van 12 mil­jard dat er van­daag al is.

3. Bye bye ‘but­ler­kor­ting’

De Ho­ge Raad van Fi­nan­ci­ën moest niet op een eu­ro meer of min­der kij­ken. De eni­ge maat­re­gel waar­over de HRF het eens is – het op­trek­ken van de be­las­ting­vrije som en de op­hef­fing van de bij­zon­de­re bij­dra­ge so­ci­a­le ze­ker­heid – kost al bij­na vier mil­jard eu­ro. Maar ook de HRF be­seft dat de bo­men niet tot in de he­mel groei­en. Om al­les bud­get­tair nog wat on­der con­tro­le te hou­den, geeft hij een op­som­ming van al­le mo­ge­lij­ke be­las­ting­maat­re­ge­len, gaan­de van al­le mo­ge­lij­ke wij­zin­gin­gen in btw­ta­rie­ven, over het af­schaf­fen van het sys­teem van for­fai­tai­re be­roeps­kos­ten – goed voor bij­na 6 mil­jard eu­ro – tot het be­las­ten van kin­der­geld, wat 1,86 mil­jard eu­ro zou kun­nen op­bren­gen. Een meer­waar­de­be­las­ting op aan­de­len zou te­gen een ta­rief van 10 pro­cent zo’n mil­jard eu­ro kun­nen op­bren­gen.

Het me­nu waar­uit kan wor­den ge­plukt, be­staat uit niet min­der dan 180 maat­re­ge­len. En ook hier ge­ven de ex­perts am­per rich­ting. Ze plei­ten er wel voor dat maat­re­ge­len die door min­der dan 1 pro­cent van de be­las­ting­plich­ti­gen wor­den ge­bruikt of min­der dan 10 mil­joen eu­ro kos­ten, wor­den op­ge­he­ven. Bye, bye ‘but­ler­kor­ting’ dus (DS 8 fe­bru­a­ri). Maar met de af­schaf­fing van dat soort maat­re­ge­len schiet je bud­get­tair na­tuur­lijk niet veel op. Ook de voor­deel­re­gimes zo­als dat voor de spor­ters of voor au­teurs­rech­ten mo­gen voor de HRF voor de bijl. Dat brengt al wat meer geld in het laatje. Van­daag wordt al 281 mil­joen eu­ro aan au­teurs­rech­ten aan­ge­ge­ven en dus fis­caal voor­de­lig be­han­deld. Nu de ge­wes­ten de woon­bo­nus voor de eer­ste wo­ning af­schaf­fen, vindt de HRF het ook niet lan­ger wen­se­lijk om de fe­de­ra­le be­las­ting­ver­min­de­ring voor de twee­de en vol­gen­de wo­nin­gen te hou­den. Hij vindt ook dat on­der­houds­uit­ke­rin­gen niet lan­ger fis­caal af­trek­baar moe­ten zijn.

4. Het ali­bi voor el­ke par­tij

Dé vraag is of dit rap­port ons één stap dich­ter bij een een­vou­di­ge­re, trans­pa­ran­te­re per­so­nen­be­las­ting brengt. Het ha­pert al bij de vast­stel­ling dat al­le sce­na­rio’s een pak geld kos­ten. De be­gro­ting ste­vent dit jaar af op een te­kort van 12 mil­jard eu­ro. Her­vor­men in tij­den van bud­get­tai­re krap­te is so­wie­so erg moei­lijk. PS­voor­zit­ter Paul Mag­net­te legt de schuld voor het gat in de be­gro­ting bij de taxs­hift van de re­ge­ring­Mi­chel. De Frans­ta­li­ge so­ci­a­lis­ten zien ex­tra mid­de­len so­wie­so lie­ver naar ho­ge­re mi­ni­mum­pen­si­oe­nen gaan.

Maar toch zal het rap­port gre­tig door al­le po­li­tie­ke par­tij­en wor­den ge­bruikt om aan cher­ry pic­king te doen. El­ke par­tij zal stuk­jes uit het rap­port ge­brui­ken als ali­bi om een fis­ca­le maat­re­gel te be­plei­ten of blok­ke­ren.

‘Dit rap­port is één gro­te lij­dens­weg. El­ke maat­re­gel wordt on­mid­del­lijk po­li­tiek ge­kleurd’ HO­GE RAAD VAN FI­NAN­CI­ËN

Het meest re­a­lis­ti­sche sce­na­rio slaat een gat van meer dan 9 mil­jard in de be­gro­ting

El­ke par­tij zal stuk­jes uit het rap­port ge­brui­ken als ali­bi om een fis­ca­le maat­re­gel te be­plei­ten of te blok­ke­ren

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.