GILDA DE BAL

Gazet van Antwerpen Kempen - - DOEN! - ILSE DEWEVER

eni­ge re­search al gauw dat de Eer­ste We­reld­oor­log van een an­der ka­li­ber is dan de Twee­de. Men­sen wa­ren ka­non­nen­vlees. De gru­wel grenst aan waan­zin.

Jui­chen jul­lie eve­ne­men­ten rond de her­den­king van WOI toe?

Gilda: Om­dat de oor­log al zo lang ge­le­den is en we er nog maar zo wei­nig van we­ten, zijn her­den­kings­mo­men­ten ze­ker zin­vol. De eer­ste ge­tui­gen heb­ben hun ver­ha­len in­mid­dels mee­ge­no­men in het graf.

Vic: We mo­gen de Eer­ste We­reld­oor­log niet weg­mof­fe­len, hij maakt deel uit van on­ze ge­schie­de­nis. En wij ver­ge­ten zo snel. Als je ziet hoe mas­saal de Brit­ten nog naar West-Vlaan­de­ren ko­men om hun voor­va­de­ren te eren, dat soort pa­tri­ot­tis­me leeft hier niet. Zelfs Au­stra­li­ërs en Ca­na­de­zen zak­ken naar Bel­gië af voor kerk­hof­be­zoek. Voor hen lijkt de Eer­ste We­reld­oor­log zelfs nog meer te be­te­ke­nen dan voor ons.

Tal­lo­ze Vlaam­se ar­ties­ten na­men de voor­bije vier jaar, net als jul­lie, deel aan de her­den­king van WOI. Een be­wus­te keu­ze?

Gilda: Over on­ze deel­na­me aan een her­den­kings­con­cert als dit heb­ben wij niet lang moe­ten na­den­ken. Als we nog steeds Sha­ke­spe­a­re spe­len, waar­om zou­den we hier­over on­ze stem dan niet la­ten ho­ren?

Vic: De Gro­te Bard heeft het ook over oor­log. Sha­ke­spe­a­re brengt gro­te ver­ha­len, en de ont­wik­ke­lin­gen tij­dens de Eer­ste We­reld­oor­log wa­ren dat ook. Als Sha­ke­spe­a­re een ver-van-mijn-bed-show is, die we tot in den treu­re blij­ven her­ha­len, waar­om dan geen ver­ha­len over een ge­schie­de­nis die de ón­ze is?

Zijn jul­lie zelf ge­schie­de­nis­fans?

Vic: Ze­ker wel, en dan voor­al van oor­logs­ge­schie­de­nis. Ik heb twee­maal het Flan­ders Fields Mu­se­um in Ie­per be­zocht, en de oor­logs­kerk­ho­ven in de West­hoek...

Gilda: ...en ik ben mee­ge­weest. Er be­staat nog re­la­tief veel beeld­ma­te­ri­aal over de Eer­ste We­reld­oor­log. Het is con­fron­te­rend om zien hoe Eu­ro­pa door macht en be­zits­drang als een kaar­ten­huis in­een stuik­te.

Vic: En dan die van­zelf­spre­kend­heid waar­mee ge­ne­raals van­uit een stra­te­gie per dag 20.000 men­sen de dood in­joe­gen! De Eer­ste We­reld­oor­log was geen be­we­gings­oor­log, de oor­logs­voe­ring ver­liep nog ar­cha­ïsch. Er werd man te­gen man ge­voch­ten. Daar­om was de slach­ting ook zo groot. Aan een men­sen­le­ven werd niet zwaar ge­tild.

Vic, jij was ooit zelf nog mi­li­cien. Helpt die er­va­ring om je in te le­ven in het le­ven van de sol­da­ten uit de Groote Oor­log?

Vic: Oei, de dienst­plicht had des­tijds niet veel om het lijf. Dat is niet te ver­ge­lij­ken met het werk en de kun­de van een be­roeps­mi­li­tair van­daag.

Gilda: Wer­den de sol­da­ten des­tijds ook voor­be­reid op de oor­log?

Vic: Plat­te­lands­jon­gens, die mas­saal wer­den op­ge­roe­pen om on­der de wa­pens te gaan, volg­den een ru­di­men­tai­re op­lei­ding van en­ke­le we­ken. Ze kre­gen een uni­form, een ge­weer en wer­den li­nea rec­ta naar het front ge­stuurd. De oor­log werd ook op­ge­he­meld door de over­heid. En pa­tri­ot­tis­me was veel ster­ker aan­we­zig dan nu. Sol­da­ten trok­ken zin­gend de trein op, zin­gend naar het front, en een dag la­ter was een aan­zien­lijk deel on­der hen al dood.

Gilda: Die oor­log was waan­zin, en de jon­gens ge­loof­den er­in.

Vic: De Eer­ste We­reld­oor­log leek voor veel gewone men­sen in eer­ste in­stan­tie een wel­ko­me op­los­sing. Uit ar­chief­beel­den blijkt hoe­veel ar­moe­de er des­tijds heerste. Rij­ken had­den cen­ten ge­noeg om te vluch­ten, maar sim­pe­le jon­gens trok­ken om te over­le­ven vaak het le­ger in. Er werd hen im­mers voor­ge­hou­den dat ze na een paar maan­den weer huis­waarts kon­den ke­ren, hoe­wel de oor­log uit­ein­de­lijk vier jaar heeft ge­duurd. Het wa­ren on­waar­schijn­lij­ke suk­ke­laars, die front­sol­da­ten. Ze kwa­men in een si­tu­a­tie te­recht die ze zich niet had­den kun­nen voor­stel­len.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.