Nieu­we aan­wij­zin­gen dat Belg ach­ter moord op VN-baas zat

Vriend van ver­dach­te pi­loot zegt in nieu­we do­cu dat hij aan­slag uit 1961 be­kend heeft

Gazet van Antwerpen Kempen - - BINNENLAND - JO­NAS MAYEUR

De Belg Jan Van Ris­seg­hem komt op­nieuw in beeld als de pi­loot van het ge­vechts­vlieg­tuig dat meer dan vijf­tig jaar ge­le­den de dood van een VN-topman ver­oor­zaak­te. Hij was al lan­ger ver­dacht, maar in de nieu­we do­cu­men­tai­re Cold Ca­se Ham­marsk­jöld wordt be­weerd dat hij de aan­val vier jaar la­ter be­ken­de aan een vriend. Zijn ali­bi, een log­boek met al zijn vluch­ten in, zou ver­valst zijn.

Dag Ham­marsk­jöld, de Zweed­se se­cre­ta­ris-ge­ne­raal van de Ver­e­nig­de Na­ties, stierf eind 1961 toen zijn vlieg­tuig crash­te boven wat nu Zam­bia is. Hij was on­der­weg naar vre­des­ge­sprek­ken in de Con­go­le­se pro­vin­cie Ka­tan­ga.

In de nieu­we Scan­di­na­vi­sche do­cu­men­tai­re komt on­der meer Pier­re Cop­pens aan het woord, een vriend van de ver­dach­te pi­loot en zelf oud-pa­ra­chu­tist. De twee leer­den el­kaar ken­nen tij­dens een trai­ning in ons land in 1965, zo be­richt de Brit­se krant

The Gu­ar­di­an. In geu­ren en kleu­ren ver­telt Van Ris­seg­hem aan zijn ka­me­raad hoe hij de las­ti­ge mis­sie op 18 sep­tem­ber 1961 tot een goed ein­de bracht met een Fou­ga Ma­gis­ter-jet, ei­gen­lijk een trai­nings­vlieg­tuig.

De Belg haal­de al­les wat over­bo­dig was uit de jet om plaats te ma­ken voor een ka­non en om ver­der te kun­nen vlie­gen. Hij voeg­de brand­stof­tanks toe en ver­trok van­uit de stad Ki­pus­hi, dich­ter dan an­de­re lucht­ha­vens bij de stad Ndo­la, plaats van de crash. Van Ris­seg­hem zou pas een paar

da­gen la­ter ont­dekt heb­ben dat de se­cre­ta­ris-ge­ne­raal aan boord van het vlieg­tuig zat. Spijt had hij niet, zegt zijn vriend. “In het le­ven moet je soms din­gen doen die je niet wil om­dat ze een bevel zijn, zei hij me.”

Ver­valst log­boek

Het is niet de eer­ste keer dat de naam van de Belg op­duikt als ver­moe­de­lij­ke da­der. Vlak na de fei­ten al wordt hij in een te­le­gram, Is Jan Van Ris­seg­hem de pi­loot die het vlieg­tuig van VN-baas Dag Ham­marsk­jöld (fo­to links) neer­haal­de? Een nieu­we do­cu­men­tai­re wijst in die rich­ting.

dat pas op­dook in 2014, als ver­dach­te aan­ge­we­zen door de Ame­ri­kaan­se am­bas­sa­deur in Con­go. Als of­fi­ci­eu­ze com­man­dant van de lucht­macht van de re­bel­len in Ka­tan­ga was hij in die tijd so­wie­so be­rucht.

Van Ris­seg­hem zelf over­leed in 2007 in Mort­sel. Zijn Brit­se we­du­we woont in Lint. Zij ont­kent via een nicht in de Brit­se pers dat haar man be­trok­ken was. Een log­boek dat de pi­loot bij­hield, moet dat be­wij­zen. Daar­in is te zien dat de ver­dach­te pi­loot op het mo­ment van de fei­ten geen en­ke­le vlucht deed. Maar vol­gens een an­de­re Belgische huur­ling, Ro­ger

Brac­co, is dat log­boek ver­valst en staan er na­men in van ver­zon­nen co-pi­lo­ten. Ook Brac­co doet voor het eerst zijn ver­haal in de nieu­we do­cu­men­tai­re. Die gaat over twee we­ken in pre­mi­è­re op het pres­ti­gi­eu­ze Sun­dan­ce Film Fes­ti­val in de VS.

Kwaaie Brit­ten

Los van wie in het vlieg­tuig zat, blijft de vraag wie het bevel gaf voor de aan­val. De VN open­den een paar jaar ge­le­den nog een nieuw on­der­zoek. Ham­marsk­jöld was op de dag van zijn dood op weg naar ge­hei­me vre­des­ge­sprek­ken met re­bel­len­lei­der Mo­ï­se Het wrak van het be­wus­te vlieg­tuig.

Ts­hom­be. On­der zijn be­wind had Ka­tan­ga zich kort na de on­af­han­ke­lijk­heid af­ge­scheurd van Con­go. Ham­marsk­jöld be­slis­te dat de VN manu mi­li­ta­ri de re­bel­lie moesten stop­pen. De di­plo­maat koos dus de kant van Con­go en de on­af­han­ke­lijk­heid, een con­tro­ver­si­ë­le keu­ze die on­der meer de Brit­ten en de Ame­ri­ka­nen kwaad maak­te.

Van Ris­seg­hem, zoon van een Belgische va­der en een Brit­se ma­ma uit een aris­to­cra­ti­sche fa­mi­lie, vlucht­te als tie­ner tij­dens WOII naar En­ge­land. Hij werd er op­ge­leid als pi­loot van de Roy­al Air For­ce en vocht te­gen de Na­zi’s. La­ter werk­te hij voor Sa­be­na. Be­gin 1961 be­gon hij voor de re­bel­len in Ka­tan­ga te wer­ken. Een min­der vreem­de keu­ze dan op het eer­ste ge­zicht lijkt, aan­ge­zien de af­val­li­ge pro­vin­cie voor en ach­ter de scher­men steun kreeg van wes­ter­se lan­den. Niet in het minst van Bel­gië, dat de greep op zijn voor­ma­li­ge ko­lo­nie (en diens waar­de­vol­le grond­stof­fen) pro­beer­de te be­hou­den.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.