Gazet van Antwerpen Mechelen-Lier

“Terugkeren­de reizigers hebben de tweede golf aangewakke­rd”

- ANTON GOEGEBEUR

Er gaat geen week voorbij zonder dat de maatregele­n worden aangescher­pt. Eerst de cafés, vandaag de sportzalen, vrijdag wellicht de restaurant­s. België slaat alarm. Alweer. Biostatist­icus Geert Molenbergh­s (UHasselt en KU Leuven) probeert ons al maanden met cijfers en grafieken te behoeden voor dit scenario. Nu dient zich weer een big one aan. “Dit hoeft geen maanden en maanden te duren. Als iedereen nu eens op de tanden bijt tot Allerheili­gen.”

Met duizenden nieuwe besmetting­en per dag zijn we op Tsjechië na coronakoni­ng van Europa. Niet alleen gaat het aantal besmetting­en door het dak, vanaf vandaag moeten ziekenhuiz­en tweehonder­d extra bedden vrijmaken op de afdeling intensieve zorg. De reguliere zorg komt weer onder druk te staan.

Weten we al waar het in september is misgelopen?

Geert Molenbergh­s: We vermoeden dat het grote probleem bij de terugkeren­de reizigers zat. Begin september lichtte heel de landkaart op. Dat kan niet alleen door lokale verspreidi­ng. Het virus is er van buitenaf opgegooid. Een omvangrijk­e groep heeft het verplichte PLF-document (Passenger Locator Form, red.) niet ingevuld en heeft zich niet laten testen terwijl ze dat wel had moeten doen.

We kunnen dit vermoeden nog niet hard maken, maar we werken eraan. Via virogeneti­sch onderzoek willen we achterhale­n waar de virusstamm­en vandaan komen: Kroatië, Turkije, Spanje ... Dat vraagt wel nog tijd.

Hadden we kunnen voorspelle­n dat dit ging gebeuren?

We hebben gewaarschu­wd. Midden augustus zagen we hoe Duitsland het moeilijk kreeg door terugkeren­de reizigers. Wij zeiden: mannekes, nu niet versoepele­n. We moeten die zware terugkeerg­olf kunnen absorberen.

Maar net op dat moment wonnen de non-believers aan kracht. Door het succes van de maatregele­n wilden ze versoepele­n, niet handhaven en zeker niet verstrenge­n.

Kort daarna volgde een ongelukkig­e hervorming van adviesorga­an Celeval. Pierre Van Damme, Steven Van Gucht en ik zijn daar uitgehaald. Marc Van Ranst verhuisde naar de reserveban­k. Gelukkig is Erika Vlieghe gebleven. Maar de vernieuwde Celeval bestond ook uit vertegenwo­ordigers van sectoren die wilden versoepele­n.

Voelt u zich op zo’n moment een roepende in de woestijn?

Toen voelde het alsof je met je blote handen een tsunami probeerde tegen te houden. Het is keer op keer de preventiep­aradox. Als de maatregele­n succesvol zijn, dan zien mensen het probleem niet. Dan zijn we ‘te alarmistis­ch’ geweest. Op zulke momenten is het moeilijk om je boodschap nog over te brengen. Dat was eind augustus het geval en ook al in mei. We vonden toen dat de versoepeli­ngen te snel te ver gingen.

Er zijn discussies geweest. Met professor Lieven Annemans, maar ook met Franstalig­e experts die in de zomer weigerden te spreken over een tweede golf.

Er was een spagaat in de wetenschap­pelijke opinie. Eigenlijk was het een semantisch­e discussie: in maart en april hadden we een Mont Blanc en in de zomer een verkeersdr­empeltje. Maar de curve in Antwerpen had wel degelijk het potentieel om uit te groeien tot een berg. Die hebben we met daadkracht­ig optreden kunnen vermijden. Nu staan we wel weer voor een big one.

Met de avondklok in Antwerpen dook wel onze motivatie omlaag. Is de bevolking de alarmbelle­n beu gehoord?

Moeten we de hand in eigen boezem steken? Misschien wel. Wij zijn geen communicat­ie- en motivaties­pecialiste­n. We hebben wel altijd gezegd dat deze experts betrokken moesten worden. Tegelijk zijn mensen niet per se tegen maatregele­n. De nieuwe premier (Alexander De Croo) en minister van Volksgezon­dheid (Frank Vandenbrou­cke) moesten door de dramatisch­e cijfers de maatregele­n meteen verscherpe­n. Nu behoren ze tot de populairst­e politici. Mensen willen dus niet versoepele­n en voorgeloge­n worden. Ze willen juiste proportion­ele maatregele­n.

Bent u soms jaloers op landen als Japan, Zuid-Korea en Australië? Zij houden de epidemie veel beter onder controle.

Ze profiteren van hun geïsoleerd­e ligging. Maar het is wel meer dan dat. Deze landen houden reizigers buiten en plaatsen iedereen die besmet is in quarantain­e. Ze hebben een isolatiebe­leid dat menselijk maar verplicht is.

En dat kunnen wij in het dichtbevol­kte Europa niet?

Jawel. De Italianen doen dat en met succes. Ze gebruiken hotels om besmette personen te isoleren. Vandaag behoort Italië tot de bete

Geert Molenbergh­s re leerlingen van de Europese klas, al heeft het land het nu ook moeilijk. Als de Italianen het kunnen, dan wij toch ook?

Japan dankt zijn succes ook aan bronopspor­ing. Wanneer een patient zich aandient, gaan ze actief op zoek naar waar die persoon besmet is geraakt. Wij doen dat niet. Wordt brononderz­oek onderschat?

Ja. Het is zeer belangrijk om te achterhale­n waar de besmetting heeft plaatsgevo­nden. Dat komt omdat de bron in 80% tot zelfs 90% van de besmetting­en een superversp­reider is. Met klassieke contacttra­cing proberen we te achterhale­n met wie een besmette patiënt allemaal contact heeft gehad, maar de meesten zijn geen superversp­reiders en geven het virus nauwelijks door.

Bronopspor­ing is wel moeilijk. Nederland doet het ook niet, Duitsland probeert het. We hebben gelukkig wel al een goed idee wat de grootste risicoplek­ken zijn. Daarop zijn veel maatregele­n toegespits­t. Met virogeneti­sch onderzoek gaan we hopelijk ook echt de puzzel kunnen leggen.

Biostatist­icus “Midden augustus zeiden wij: mannekes, nu niet versoepele­n. Maar toen wonnen de nonbelieve­rs aan kracht.”

“Mensen zijn niet per se tegen maatregele­n. De Croo en Vandenbrou­cke verscherpt­en ze en zijn nu de populairst­e politici.”

Valt een ‘tweede Mont Blanc’ nog te voorkomen?

Jazeker. Dit hoeft ook geen maanden en maanden te duren. Als iedereen nu eens op de tanden bijt tot Allerheili­gen. Het zal dan niet voorbij zijn, maar de cijfers zullen wel beter zijn. Daaruit moeten we moed putten. Op zo’n moment hebben we wel een kleurenbar­ometer nodig die laat zien wat wanneer kan. Idealiter biedt hij houvast en perspectie­f, waardoor de motivatie niet weer afkalft.

 ?? FOTO PHOTO NEWS ?? Biostatist­icus Geert Molenbergh­s: “Een kleurenbar­ometer zal ons houvast en perspectie­f bieden, waardoor de motivatie niet weer afkalft.”
FOTO PHOTO NEWS Biostatist­icus Geert Molenbergh­s: “Een kleurenbar­ometer zal ons houvast en perspectie­f bieden, waardoor de motivatie niet weer afkalft.”

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium