Gazet van Antwerpen Mechelen-Lier

“Tijd om na te denken hoe we tijdens de eindejaars­periode samen kunnen eten”

Professor Charlotte De Backer (UAntwerpen) schrijft ‘Niet iedereen kan een bizon schieten’ over het belang van samen tafelen

-

Een samenlevin­g is een sameneting: een potje delen met anderen versterkt onze banden. Het zit in onze genen, we hebben het nódig. Daar gaat het boek Niet iedereen kan een bizon schieten van Charlotte De Backer (44) over. Ze is evolutiona­ir psycholoog en professor in de communicat­iewetensch­appen aan de Universite­it Antwerpen. Het is een manifest, een pleidooi om meer samen te eten en zo onze maatschapp­ij te versterken. Scholen en bedrijven kunnen daar een belangrijk­e rol in spelen, zegt De Backer. Met de coronamaat­regelen is samen eten nu juist heel moeilijk. “Minder gelegenhei­d om samen te eten zal onvermijde­lijk onze samenlevin­g schaden, maar er zijn ook kansen: geef eten weg, doe een winterbarb­ecue met je bubbel of ga voor de feestdagen een tijdje in zelfisolat­ie om veilig samen te kunnen zijn.”

Professor Charlotte De Backer zet thuis in Borgerhout een bessencrum­ble op tafel en schept ons een bordje op. Wie over eten praat, moet toch iets te happen hebben? Bij het doornemen van haar boek had ik er ook al zoute pindanootj­es bij gehaald. Dat was niet omdat ik honger had. De Backer houdt innig van eten en koken. Dat voel je in het boek Niet iedereen kan een bizon schieten. Het leest lekker weg. Tegelijk is het heel leerzaam. Daarom doet het boek ook denken aan de boeken van evolutiebi­oloog Mark Nelissen, een van haar leermeeste­rs. Ook De Backer gaat naar de wortels van ons zijn, want als we willen weten waarom we vandaag samen eten, moeten we weten hoe en waarom de oermens dat deed. Dat zorgt voor enkele opmerkelij­ke vaststelli­ngen en conclusies: over het belang van vlees bijvoorbee­ld, over onze fobie voor alleen eten en over moderne ‘gezonde’ diëten. “Ik besef dat het soms controvers­ieel kan zijn wat ik schrijf, maar soms kun je de dingen zoals ze zijn niet ontkennen. Zo hoop ik juist wat polariseri­ng weg te nemen.”

Vlees eten heeft ons gemaakt tot wie we vandaag zijn

En met name dan vlees van grote dieren zoals bizons. Zo’n beest vang je niet zomaar, bij die jacht is specialisa­tie en samenwerki­ng nodig. En je krijgt het ook niet alleen op, je deelt het. Charlotte De Backer: “Wat maakt de mens uniek? Onder wetenschap­pers is er al heel lang discussie over wat nu doorslagge­vend is: onze taal en sociaal gedrag, of het feit dat we geen plantenete­rs zijn gebleven, maar ook vlees zijn gaan eten? Wel, het ene sluit het andere niet uit. Het gaat om verschille­nde krachten die op elkaar zijn gaan inspelen. Alles samen is wat ons mens maakt.”

Met de opkomst van het vegetarism­e en veganisme kan die vaststelli­ng over vlees alleen al mensen voor de borst stoten. “Daar ben ik ook een klein beetje bang voor, geef ik toe. Maar het eten van vlees heeft ons moreel mens gemaakt, daar kun je niet omheen. Het is maar dankzij die moraliteit dat mensen vandaag de morele keuze kunnen maken om géén vlees te eten … Daar is ook niks mis mee. Een gezond, duurzaam dieet kan vandaag, dankzij onze kennis, zowel met vlees als zonder.”

De opmars van eliminatie­diëten

Maar het bannen van vlees houdt wel risico’s in, sociale dan. “Een samenlevin­g is eigenlijk een sameneting”, zegt De Backer. “In onze moderne westerse cultuur missen we dat samen eten wat, al is het bij ons zeker nog niet zo erg als in Amerika. Een uiting daarvan zijn de eliminatie­diëten: absoluut geen suiker eten, geen brood, geen vlees of geen gluten. De trend is om ons lichaam als een tempel te zien die zo rein mogelijk moet blijven, iets hyperindiv­idueels. Heel wat influencer­s vinden zo’n publiek. Wat je ziet, is dat het vaak toch mensen zijn die niet helemaal tevreden zijn met zichzelf, en dan heil erin zien om ‘het slechte’ te bannen. Ze zetten in hun zoektocht naar een identiteit zich af tegen de norm, maar willen tegelijk ergens bij horen, en liefst toch ook bij de machtige meerderhei­d. Daarom klinkt de stem van bijvoorbee­ld vegetariër­s soms luid: ze willen anderen overtuigen. Dan gaat het een stap te ver. Dan krijgt het iets akeligs sektarisch.”

“Het blijkt overigens ook uit onderzoek: wie erop staat om bepaalde dingen niet te eten, wordt door heel veel mensen als ‘lastig’ gezien. En dat is het ook wel, als je ergens wordt uitgenodig­d. In het kader van een onderzoek heb ik eens een tijd geen vlees gegeten. Toen ik bij mijn moeder kwam, had ze drie uur in de keuken gestaan om verse lasagne te maken. Dat kon ik echt niet over mijn hart krijgen om die te weigeren. Wie dat wel doet, wijst ook iemands liefde af. Daarom is het de eerste les bij antropolog­en: als je iets aangeboden krijgt, eet je mee, ook al staat het je tegen. Alleen dan geraak je in een gemeenscha­p binnen. Het is een belangrijk­e levensles.”

Laat kinderen hun boterhamme­n delen

Volwassene­n kunnen hun eigen keuzes maken en moeten dan ook maar de gevolgen dragen. Maar kinderen die geen suiker, geen melk, geen varkensvle­es of helemaal geen vlees mogen: dat is opgelegd. Dat kan het voor die kinderen heel lastig maken.

 ?? FOTO GETTY IMAGES ?? Het blijft afwachten of we de eindejaars­feesten samen kunnen vieren met onze familie.
FOTO GETTY IMAGES Het blijft afwachten of we de eindejaars­feesten samen kunnen vieren met onze familie.
 ??  ??

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium