Gazet van Antwerpen Mechelen-Lier

Hoeveel risico heeft jouw straat?

- CHRISTOF WILLOCX

Het bedrijf Hydroscan heeft een algoritme ontwikkeld dat overstromi­ngen tot drie uur op voorhand kan voorspelle­n. “Als onze technologi­e deze week zou zijn gebruikt, was de schade kleiner geweest”, zegt directeur Patrick Swartenbro­ekx.

Het Leuvense bedrijf Hydroscan, dat ook een vestiging in het bedrijvenc­entrum The Beacon in Antwerpen heeft, koppelt gegevens van de neerslagra­dar van het Koninklijk Meteorolog­isch Instituut (KMI) aan overstromi­ngskaarten die het bedrijf heeft gemaakt op straatnive­au. “Die overstromi­ngskaarten geven bijvoorbee­ld weer dat er dertig centimeter water zal staan in een bepaalde straat als er zich een storm voordoet die één keer in de zoveel jaar voorkomt”, zegt Patrick Swartenbro­ekx.

“Wij laten de bui op de neerslagra­dar in onze computermo­dellen tot drie uur verder bewegen in de tijd en kunnen dus op voorhand

Patrick Swartenbro­ekx

Hydroscan zeggen hoeveel neerslag er op een bepaalde plaats zal vallen. Die drie uur is een maximum. Als een onweer boven een bepaalde plaats ontstaat, kunnen we de impact op die plaats maar tien minuten op voorhand voorspelle­n. Maar ook dat is nuttig, want het duurt dan nog steeds een kwartier langer voor een kelder helemaal onder water staat.”

Door het systeem kunnen brandweerk­orpsen en burgers sneller voorzorgsm­aatregelen nemen. “De brandweer weet dan naar welke straten ze de meeste manschappe­n moet sturen en waar er extra pompen en zandzakjes nodig zijn. Zo wordt er veel tijd gewonnen”, zegt Patrick Swartenbro­ekx.

5.000 tot 40.000 euro

Het systeem van Hydroscan staat allang op punt, maar is deze week niet gebruikt bij de overstromi­ngen. “Dat is pijnlijk”, zegt Swartenbro­ekx. “We hebben ons systeem al aangeboden, maar openbare besturen zijn nu eenmaal gebonden aan openbare aanbestedi­ngen als ze software willen aankopen.”

Via een subsidiero­nde die door de provincie Vlaams-Brabant is uitgeschre­ven, zullen de gemeenten Leuven en Sint-Genesius-Rode vanaf augustus of september wel gebruikmak­en van het algoritme van Hydroscan. “Maar andere gemeenten dus niet en dat is jammer. Ons pakket kost voor een gemiddelde gemeente nochtans maar 5.000 à 10.000 euro per jaar”, zegt Swartenbro­ekx. “Het bedrag hangt af van het inwonersaa­ntal. Voor een stad als Antwerpen schat ik de kosten op

20.000 à 40.000 euro per jaar.”

Proefproje­ct in Antwerpen

In 2019 heeft Hydroscan al een proefproje­ct met de brandweerz­one van Antwerpen gedaan. “We hebben ons algoritme toen niet op het terrein zelf toegepast. Maar we hebben wel gekeken wat er anders zou zijn gelopen als het zou zijn gebruikt. Er waren in die periode overstromi­ngen in Ekeren en Merksem. De brandweer had toen vooral pompen in Merksem gezet, maar had achteraf bekeken beter ook pompen in Ekeren geplaatst om een deel van de schade te voorkomen.”

Patrick Swartenbro­ekx hoopt dat de Vlaamse overheid en de provincies het algoritme van zijn bedrijf in de nabije toekomst wel willen aankopen, zodat de informatie aan de gemeentes kan worden doorgegeve­n. “Want deze extreme overstromi­ngen gaan zich nog voordoen. De klimaatver­andering is een kankervlek die zal uitbreiden”, zegt hij. “Onze technologi­e kan de schade natuurlijk niet tot nul herleiden. Daar zijn structurel­e maatregele­n voor nodig, zoals het uitbouwen van bufferbekk­ens. Maar ons algoritme zorgt er wel voor dat mensen tijdig beschuttin­g kunnen zoeken in de plaatselij­ke sporthal en dat ze niet meer in paniek naar hun dak moeten vluchten.”

“Ik hoop nu dat de overheden de urgentie van dit probleem inzien”, zegt Patrick Swartenbro­ekx. “Want als het nu weer zes maanden droog is, kunnen mensen weer denken dat alles oké is, terwijl er daarna weer een hevige regenval met schade kan zijn. De gevolgen van de klimaatver­andering worden nog veel erger dan de coronacris­is. We zullen met die overstromi­ngen moeten leren leven.”

Hydroscan heeft voor elke straat in Vlaanderen berekend wat de kans is op overstromi­ngen. De kaart is terug te vinden op de website waterinfo.be/kaartencat­alogus. Je klikt door naar ‘overstromi­ngsrichtli­jn - overstroom­baar gebied - huidig klimaat’. Daar kun je kiezen voor de kaart met flu. Die flu staat voor ‘fluviaal’ en geeft de kans op overstromi­ngen weer doordat de waterlopen de druk niet meer aankunnen. Je kunt ook kiezen voor de kaart met plu. Dat staat voor ‘pluviaal’ en berekent de kans op overstromi­ngsgevaar als er veel neerslag in korte tijd valt en het water niet meer weg kan.

De legende geeft zowel grote, middelgrot­e als kleine kansen op overstromi­ngen weer. “We hebben rekening gehouden met heel veel factoren, zoals de verharding, het soort bodem, hoeveel huizen er zijn enzovoort”, zegt Guido Vaes, directeur innovatie van Hydroscan. “Een van de risicogebi­eden zijn beekvallei­en, zeker als daar industriet­erreinen rond zijn gebouwd. Het water verzamelt zich bij hevige regenval in beken en kan door de verharding niet meer weg. Ook stedelijke kernen zijn een risico. Riolen zijn meestal maar gemaakt om een bui op te vangen die één keer om de twintig jaar voorkomt. Maar de storm van deze week was erger.”

“De gevolgen van de klimaatver­andering worden nog veel erger dan de coronacris­is. We zullen met die overstromi­ngen moeten leren leven.”

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium