Gazet van Antwerpen Mechelen-Lier

Pegasus: cyberaanva­l op de democratie

Autoritair­e overheden zetten Israëlisch­e hackingsof­tware als grootschal­ige repressiew­apen

- JOKE VANDER MIJNSBRUGG­E

In een ongezien onderzoek naar internatio­nale cyberspion­age kon een consortium van zeventien mediapartn­ers bewijs vinden van 50.000 potentiële civiele doelwitten, in meer dan vijftig landen. Hoofdfiguu­r is de hackingsof­tware Pegasus, ontwikkeld door het Israëlisch bedrijf NSO Group en verkocht aan overheden wereldwijd, zogezegd enkel ter bestrijdin­g van terrorisme en criminalit­eit. Maar tal van autoritair­e regimes blijkt het in te zetten als repressiew­apen tegen journalist­en, activisten, diplomaten en burgers. Ook de smartphone van de in 2018 vermoorde Saudische columnist Jamal Khashoggi, én die van zijn verloofde, werden bespied via Pegasus.

“In de eerste dagen na de moord op Jamal kreeg ik meldingen dat er iemand probeerde mijn e-mailaccoun­t te hacken”, zegt Hatice Cengiz, verloofde van de overleden journalist Jamal Khashoggi, in een gesprek met journalist­e Dana Priest van de Washington Post, een van de partners in het grootschal­ig onderzoek naar cyberspion­age. Khashoggi stapte op 2 oktober 2018 het Saudische consulaat in Turkije binnen, en kwam er niet meer levend buiten. “Dat is de eenvoudige hackingsof­tware”, legt Priest uit. “Bij een geavanceer­d programma, zoals Pegasus, hoef je zelf niks meer te doen. Dat geraakt zo in je smartphone. Het kan je microfoon aanzetten en alles afluistere­n. Het kan je e-mails, Whatsapp en contactenl­ijst binnendrin­gen en je info, foto’s en video’s stelen. En als die praktijken gebeuren met mensen zoals jij, burgers, die geen criminelen of terroriste­n zijn, dan vragen wij ons af: waarom?”

Gelekte lijst telefoonnu­mmers

‘Wij’, dat is een internatio­naal netwerk van zeventien mediapartn­ers, waaronder Knack en Le Soir, gecoördine­erd door het Parijse journalist­encollecti­ef Forbidden Stories, in samenwerki­ng met Amnesty Internatio­nal’s Security Lab. Onder de naam Pegasus Project gingen ze op onderzoek naar de inzet van de hackingsof­tware Pegasus. Het programma werd ontwikkeld door het Israëlisch­e spyware bedrijf NSO Group, die het naar eigen zeggen enkel verkoopt aan overheden om ‘terreurorg­anisaties, drugskarte­ls, mensenhand­elaars en andere criminele syndicaten’ te identifice­ren. Een gelekte lijst met meer dan 50.000 telefoonnu­mmers, van mensen uit meer dan vijftig landen, bleek een overzicht te zijn van potentiële doelwitten van cyberspion­age, geselectee­rd door klanten van NSO Group, overheden dus.

Op die lijst geen terroriste­n of criminelen, maar academici, diplomaten, advocaten en activisten, meer dan zeshonderd politici en gouverneur­s en minsten tien staatshoof­den en regeringsl­eiders. Ook nummers van meer dan 180 journalist­en, waaronder medewerker­s van CNN, The New York Times, Bloomberg, de Arabische nieuwszend­er Al Jazeera en het Franse Le Monde. En van de vermoorde Saudische columnist Jamal Khashoggi en diens verloofde. Er zouden ook een tiental Belgische gsm-nummers op staan, die voorlopig onbekend blijven.

Intussen kon uit analyse van 37 door Pegasus geïnfiltre­erde smartphone­s een link worden gelegd tussen het moment dat het nummer op de lijst van doelwitten verscheen, en het moment waarop de software op de telefoon terecht kwam. Hoeveel nummers op de lijst al precies gehackt werden, is nog niet geweten. Wel is het nu duidelijk dat de spyware zelfs iPhones kraakt, naar verluidt via de toepassing iMessage.

NSO Group ontkent in alle talen het programma te hebben verkocht met het oog op civiele cyberspion­age en beweert ook dat de technologi­e niet gebruikt werd tegen de vermoorde Khashoggi. Het bedrijf zegt veertig klanten te hebben in zestig landen, maar geeft verder geen inzage. Hongarije, de Verenigde Arabische Emiraten, Saudi-Arabië, Bahrein, India, Mexico, Azerbeidzj­an, Kazachstan, Marokko en Rwanda blijken volgens het onderzoek alvast klant te zijn en Pegasus te hebben aangekocht. Maar sommige landen ontkennen. In Hongarije heeft de oppositie een parlementa­ir onderzoek gevraagd, nadat enkele criticaste­rs van eerste minister Viktor Orbán op de lijst bleken te staan. Verwacht wordt dat er de komende dagen nog meer resultaten van het onderzoek worden gepublicee­rd.

Pegasus Project “Bij een geavanceer­d programma, zoals Pegasus, hoef je zelf niks meer te doen. Het kan je e-mails, Whatsapp en contactenl­ijst binnendrin­gen en je info, foto’s en video’s stelen.”

 ??  ??
 ?? FOTO AP ?? Hatice Cengiz, verloofde van de in 2018 vermoorde Saudische columnist Jamal Khashoggi.
FOTO AP Hatice Cengiz, verloofde van de in 2018 vermoorde Saudische columnist Jamal Khashoggi.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium