Gazet van Antwerpen Mechelen-Lier

Willebroek­se vervuiling groter dan in Zwijndrech­t

Gemeten PFAS-waarden tot 11 keer hoger dan Vlaamse norm

- WARD BOSMANS

Het gemeentebe­stuur van Willebroek heeft voor de omgeving van provinciaa­l groendomei­n Broek De Naeyer en woonsite De Naeyer een reeks verstrengd­e maatregele­n aanbevolen. Tijdens bijkomend onderzoek zijn er op enkele locaties zeer hoge waarden van de chemische stof PFAS aangetroff­en: tot 200 microgram per kilogram, terwijl de Vlaamse norm 18 microgram is. De vervuiling is zelfs hoger dan in de nabije omgeving van de 3M-fabriek in Zwijndrech­t, een dossier waarvoor een Vlaamse parlementa­ire onderzoeks­commissie is aangesteld. Voor de buurtbewon­ers in Willebroek gelden nu strikte aanbevelin­gen. Kinderen mogen niet meer op onbedekte grond spelen, onverhard terrein moet bedekt worden en in de woningen moet zowel binnen als buiten wekelijks met nat worden schoongema­akt om opwaaiend stof met PFAS te vermijden. Voor watersport­centrum Hazewinkel en zeilvijver De Bocht zijn er geen restrictie­s.

Kinderen die niet meer op onbedekte grond mogen spelen, alle onverhard terrein bedekken met grasmatten of doeken, wekelijks binnen én buiten met nat schoonmake­n: de maatregele­n die Willebroek heeft aanbevolen voor de buurten waar PFAS-vervuiling is vastgestel­d, zijn er niet naast. Bovendien blijken op bepaalde locaties de PFAS-concentrat­ies hóger dan in Zwijndrech­t.

De afgelopen weken werd in groendomei­n Broek De Naeyer en op woonsite De Naeyer in Willebroek bijkomend bodemonder­zoek uitgevoerd. Uit de resultaten blijkt dat op verschille­nde plaatsen concentrat­ies van de chemische stof PFAS aanwezig zijn in de bodem, waterbodem, oppervlakt­ewater en het grondwater. Met zelfs waarden die hoger zijn dan vlakbij de 3M-fabriek in Zwijndrech­t.

In Willebroek werden op bepaalde plaatsen concentrat­ies van 200 microgram per kilogram gemeten, terwijl de Vlaamse norm 18 microgram is. Op een bewonersve­rgadering kondigde het gemeentebe­stuur bijkomende aanbevelin­gen aan.

Grond bedekken

In de ‘rode zone’ die is aangeduid, mogen kinderen niet meer spelen op onbedekte terreinen. Op de woonsite De Naeyer – vroeger een industriël­e site met de bekende papierfabr­iek De Naeyer – wordt de bewoners aangeraden om verharde oppervlakk­en zowel binnen als buiten wekelijks met nat te reinigen. Een andere aanbevelin­g is om onverhard terrein te bedekken (inzaaien, grasmatten, schors, kiezel, worteldoek­en,...) en voor het publiek domein zullen de gemeente Willebroek en de provincie Antwerpen zorgen voor de nodige afdekking. Zo willen ze het opwaaien van stof met PFAS vermijden en verdere blootstell­ing voor mensen beperken.

Opmerkelij­k is dat deze bijkomende maatregele­n een stuk verder gaan dan het advies dat de inwoners van Zwijndrech­t kregen. “In deze twee zones is een hogere concentrat­ie PFAS gemeten dan in Zwijndrech­t, maar er is een grote diversitei­t in de metingen”, zegt Karl Vrancken die voor de Vlaamse overheid de aanpak van de PFAS-verontrein­iging coördineer­t. “In een bijkomend bodemonder­zoek op de vervuilde plaatsen proberen we een beter inzicht te krijgen in de manier waarop we de bodem zullen saneren. Moeten we afgraven? Moeten we de bodem behandelen of afschermen?”

“Of de huidige bouwwerkza­amheden op de site moeten worden stilgelegd? Nee, maar als er grondverze­t is, mag die grond niet zomaar verplaatst worden naar andere sites. Ook daarvoor zijn er maatregele­n”, zegt Vrancken.

Geen acuut gevaar

Ondanks de hoge waarden en strikte maatregele­n nuanceert toxicoloog Jan Tytgat van de KU Leuven het reële gevaar voor wie in aanraking komt met PFASvervui­lde grond. “Er is zeker geen acuut gevaar. Er kan wel een effect zijn op lange termijn. Zelfs voortduren­de blootstell­ing aan kleine dosissen kan op termijn tot problemen leiden aan de lever, de nieren en de hormonensp­iegel. Uit studies bij dieren is gebleken dat er bij blootstell­ing aan hogere dosissen zelfs kanker kan ontstaan. Maar dat is nog niet vastgestel­d bij mensen.”

De gemeente Willebroek zit verveeld met de hele situatie. “Tot twee maanden geleden hadden we nog nooit van PFAS of PFOS gehoord”, zegt waarnemend burgemeest­er Luc Spiessens (N-VA). “Uit de nieuwe onderzoeks­resultaten blijkt dat de concentrat­ies op meerdere plaatsen de bodemsaner­ingsnorm voor PFOS in woongebied overschrij­den. Dat is natuurlijk heel vervelend voor al die jonge gezinnen die op de woonsite De Naeyer een huis gekocht of gebouwd hebben. Maar financieel hoeven ze zich geen zorgen te maken: de Vlaamse overheid zal alle kosten voor een eventuele sanering op zich nemen.”

Graafwerke­n

Op site De Naeyer worden momenteel de laatste van zeshonderd woongelege­nheden gebouwd. In het midden van het terrein ligt een grote berg zand onder een zwart zeil. Even verder ligt een even grote berg die zelfs nog niet afgedekt is. Aannemer Cool Constructi­ons uit Bornem is met een kraan de funderinge­n aan het graven voor het laatste appartemen­tsblok. “Ze zijn hier maandag een staal komen nemen van de bodem. Donderdag (vandaag, red.) weet ik normaal gezien de uitslag. Ik moet nog een deel van de grond uitgraven, maar die heb ik achteraf opnieuw nodig om aan te vullen.”

Wat met waterrecre­atie?

Aan de rode zone op de kaart grenzen het watersport­centrum Hazewinkel en de zeilvijver De Bocht. Volgens het Agentschap Zorg en Gezondheid zijn de gezondheid­srisico’s van zwemmen of waterrecre­atie er “aanvaardba­ar voor kinderen en volwassene­n”, al is er wel een beperkte bijkomende blootstell­ing aan PFAS.

“Ze zijn hier op zeven plaatsen komen meten. Vier op Hazewinkel en drie op De Bocht”, zegt Kurt Lobbestael, directeur van Sport Vlaanderen Hazewinkel. “Op vier plaatsen lagen de resultaten iets boven de detectiegr­aad, op de andere plaatsen waren de waarden te laag om ze te kunnen vaststelle­n.”

“Voor waterrecre­atie zijn er geen richtlijne­n, dus baseert men zich op een Nederlands­e en een Australisc­he studie. We hebben de resultaten toegepast op een worstcases­cenario. Dat betekent dat iemand die hier 158 dagen per jaar dagelijks drie uur komt zwemmen en daarbij telkens een halve liter water binnenkrij­gt, nog altijd binnen de aanvaardba­re normen zit. We blijven de situatie natuurlijk wel monitoren.”

 ?? FOTO RR
. ?? Een grote berg zand (links) is al bedekt.
FOTO RR . Een grote berg zand (links) is al bedekt.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium