Wat u kunt doen aan de op­war­ming van de aar­de

Dirk Draulans over de op­war­ming van de aar­de en wat wij er­aan kun­nen doen

Gazet van Antwerpen Wass & Dender - - Voorzijde Pagina - DIRK HEN­DRIKX

Dat het kli­maat op­warmt, ligt niet aan Dirk Draulans, jour­na­list, tv-fi­guur, bi­o­loog en in­wo­ner van Kiel­drecht. In zijn huis is het al­tijd fris­ser dan 20 gra­den, hij be­perkt het eten van vlees en rei­zen per vlieg­tuig (“he­le­maal stop­pen lukt niet”) en hij doet zijn bood­schap­pen in het dorp per fiets. Maar hij is er zich pijn­lijk van be­wust dat hij tot een min­der­heid be­hoort. Een eco­lo­gi­sche treur­zang, op de voor­avond van de kli­maat­top in Po­len. Elk jaar houdt de VN een kli­maat­top. Die van Pa­rijs van drie jaar ge­le­den was his­to­risch, om­dat daar voor het eerst ver­re­gaan­de af­spra­ken wer­den ge­maakt. Maar die wa­ren niet bin­dend en veel is er nog niet veran­derd. Be­hal­ve dan dat de voor­uit­zich­ten al­leen maar slech­ter wor­den. Vol­gens het nieuw­ste rap­port ste­ve­nen we recht op een op­war­ming met drie tot vijf gra­den af, als we zo voort­doen. Dirk Draulans, re­por­ter bij Knack met spe­ci­a­li­sa­tie in mi­li­eu, ziet het som­ber in. “Ik denk niet dat we aan een op­war­ming met drie gra­den zul­len ont­snap­pen te­gen 2100. De mees­te men­sen zijn nu een­maal niet met het mi­li­eu en de lan­ge ter­mijn be­zig. En po­li­ti­ci ook niet. Du­re die­sel, ja, daar wor­den we boos om, en hoe goed­ko­per we kun­nen shop­pen en vlie­gen, hoe be­ter, maar de ge­vol­gen?”

Voor we be­gin­nen over de pla­neet, eerst naar uw ach­ter­tuin, een na­tuur­ge­bied naast de Schel­de. Met ook daar al te­ke­nen van de op­war­ming.

Dirk Draulans: Ja, ik woon naast zo’n ge­bied dat vroe­ger een pol­der was met wei­land en nu op­nieuw puur na­tuur is, met kre­ken, vij­vers, riet­kra­gen en moe­ras­si­ge grond. Ik zie el­ke dag de zeld­zaams­te vo­gels van­uit mijn luie ze­tel. Op de eer­ste ver­die­ping heb ik een te­le­scoop staan. Door de Ve­lux kijk ik naar le­pe­laars, stelt­klu­ten, de brui­ne kie­ken­dief … In de len­te zingt er een blauw­borst­je voor mijn deur. En af en toe hoor ik de roep van een cet­ti’s zan­ger, een bruin vo­gel­tje dat uit het Mid­del­land­se Zee­ge­bied komt en zich hier be­gint te ves­ti­gen nu de win­ters zach­ter wor­den.

En­ke­le ki­lo­me­ters ver­der­op ligt de Hedwi­ge­pol­der, die ook te­rug aan de na­tuur zal wor­den ge­ge­ven.

Ja, dat is een goe­de zaak. Het wordt over­stro­mings­ge­bied, een van de ve­le in het gro­te Sig­ma­over­stro­mings­plan dat ons voor­be­reidt op een stij­gen­de zee­spie­gel. Ook dat hoort er­bij: we moe­ten op­pas­sen dat Ant­wer­pen op een dag niet on­der wa­ter komt te staan.

Over naar Ka­to­wi­ce, waar zon­dag de zo­veel­ste kli­maat­top be­gint.

Zo­als te ver­wach­ten was, sput­tert het met de we­reld­wij­de aan­pak na Pa­rijs. Er is veel te veel weer­stand van te veel lan­den. De ak­koor­den wa­ren ook niet bin­dend, er zijn geen sanc­ties voor­zien. En rij­ke lan­den blij­ven zich ver­zet­ten te­gen de af­spraak om mil­jar­den eu­ro’s te ge­ven aan de ar­me­re lan­den.

In het kli­maat­fonds had 100 mil­jard moe­ten zit­ten en het is maar 10 mil­jard.

Ja, dat geld is de com­pen­sa­tie voor het feit dat wij de gro­te ver­vui­lers zijn, ter­wijl de ont­wik­ke­lings­lan­den al veel meer last heb­ben van de op­war­ming. Het moet hen de kans ge­ven om zich eco­no­misch te ont­wik­ke­len op een duur­za­me ma­nier. Als de ar­me lan­den mas­saal be­gin­nen te le­ven, sto­ken en rij­den zo­als wij, heb­ben we tien aar­des no­dig.

Trump heeft geen zin om bij te dra­gen.

Er zijn er meer. Over­al waar rechts aan de macht komt, zit het mi­li­eu­be­leid in het de­fen­sief. De nieu­we Bra­zi­li­aan­se pre­si­dent Bol­so­na­ro geeft on­ge­veer een vrij­ge­lei­de om te kap­pen in het Ama­zo­ne­woud. Dat is een reus­ach­ti­ge buf­fer te­gen de op­war­ming, om­dat de bo­men CO2 uit de lucht ha­len en om­zet­ten in ener­gie voor zich­zelf en zuur­stof. Ik vloog ooit met toen­ma­lig mi­nis­ter van Ont­wik­ke­lings­sa­men­wer­king Marc Ver­wilg­hen boven het re­gen­woud in Con­go. “Er is toch meer dan bos ge­noeg?”, zei hij. Maar zo werkt dat niet. Die groot­scha­lig­heid heb je no­dig. En je moet die be­scher­men te­gen de com­mer­ci­ë­le drang van de mens.

‘‘Als de ar­me lan­den mas­saal be­gin­nen te le­ven, sto­ken en rij­den zo­als wij, heb­ben we tien aar­des no­dig.’’

Als we on­ze in­span­nin­gen niet ver­drie­vou­di­gen, gaan we naar plus drie tot vijf gra­den, ter­wijl zelfs een op­war­ming met an­der­hal­ve tot twee gra­den al dra­ma­ti­sche ge­vol­gen heeft.

Het is moei­lijk om de ge­vol­gen pre­cies in te schat­ten. Vol­gens een re­cen­te stu­die aan de VUB kun­nen zelfs bij een stij­ging van an­der­hal­ve graad de ge­vol­gen ca­ta­stro­faal zijn. Om­dat de ijs­kap­pen op Groen­land en de Zuid­pool smel­ten, gaat het don­ke­re wa­ter meer zon­licht vast­hou­den (ijs

weer­kaatst warm­te, red.), waar­door je op een ter­mijn van hon­der­den ja­ren een niet meer te stop­pen ver­de­re op­war­ming krijgt en een stij­ging van de zee­spie­gel met 70 me­ter. Een groot deel van Bel­gië zou dan on­der wa­ter staan.

Als de per­ma­nent be­vro­ren grond in het noor­den van Rus­land smelt, komt er een gi­gan­ti­sche hoe­veel­heid me­thaan vrij.

Ja, dat is de per­ma­frost, die me­thaan vast­houdt. Me­thaan is een nog veel ster­ker broei­kas­gas dan CO2. Ik ben er­van over­tuigd dat de tem­pe­ra­tuur met min­stens drie gra­den gaat stij­gen, hoe dan ook. Zelfs als je nu stopt met al­le CO2uit­stoot, we­reld­wijd, van van­daag op mor­gen, dan duurt het nog vijf­tig jaar voor het pro­ces van de op­war­ming is uit­ge­werkt. Dit is iets dat dras­tisch en op gro­te schaal moet wor­den aan­ge­pakt.

De re­ac­tie van on­ze po­li­ti­ci vind je niet over­tui­gend.

Nee! Die blij­ven maar sja­che­ren en mar­chan­de­ren met re­gel­tjes en re­gle­men­ten. Het is om zot van te

wor­den. Kijk naar (Vlaams mi­nis­ter van Om­ge­ving, Na­tuur en Land­bouw) Jo­ke Schau­vlie­ge. We moe­ten vlieg­tuig­tic­kets duur­der ma­ken, zegt ze. Maar dat heeft al­leen zin op Eu­ro­pees ni­veau, zegt ze er met­een bij. An­ders wij­ken men­sen uit naar Char­le­roi of Eind­ho­ven. Van dat soort vol­sla­gen vrij­blij­ven­de idee­ën kan ik er nog veel ver­zin­nen.

Zo­als ‘sen­si­bi­li­se­ren’ te­gen zwerf­vuil.

Nu ge­ven ze de kans aan de in­du­strie om be­ter te re­cy­cle­ren en ze wil­len de burger sen­si­bi­li­se­ren. Maar er zijn nu een­maal men­sen die zon­der na­den­ken blik­jes Jupiler van 33 cl uit hun ca­mi­o­net­te slin­ge­ren. Een week la­ter zie je dan een voor­beel­di­ge juf met kleu­ters in ge­le hes­jes zwerf­vuil op­rui­men. Zo blijf je be­zig. Maar ja, het zit er niet in bij de door­s­neemens, om echt met het mi­li­eu be­zig te zijn.

De kans om goed­koop te vlie­gen la­ten we niet lig­gen. Gr­een­pea­ce Ne­der­land be­cij­fer­de dat er op 1 ju­li van dit jaar 200.000 vluch­ten wa­ren we­reld­wijd. Ter­wijl één vlucht ver­vui­len­der is dan een le­ven lang met een Hum­mer rij­den.

Het is te gek voor woor­den. Eén nacht je auto la­ten staan in een par­king in Brussel is duur­der dan naar Bar­cel­o­na vlie­gen. Blijk­baar is het heel moei­lijk om iets te doen aan die la­ge prij­zen om­dat de vlieg­maat­schap­pij­en in­ter­na­ti­o­naal ope­re­ren, met een hoofd­kan­toor in een an­der land. Nie­mand heeft daar di­rect grip op.

De la­ge­kos­ten­cul­tuur is niet houd­baar.

Je zou moe­ten kun­nen be­pa­len dat een vlucht bij­voor­beeld niet goed­ko­per mag zijn dan 150 eu­ro – en te­ge­lijk de ho­ge­snel­heids­trei­nen goed­ko­per ma­ken. Maar dan krijg je so­ci­aal pro­test, want dan zijn er men­sen die zich vlie­gen niet meer kun­nen ver­oor­lo­ven. We wil­len gaan fui­ven op Ibi­za voor 30 eu­ro. Wat ook de con­se­quen­ties zijn. Er zijn zo veel men­sen die daar niet over na­den­ken.

Wat doe je er­te­gen?

Dat is de moei­lijk­heid: de gro­te mas­sa in be­we­ging krij­gen. En we heb­ben nood aan po­li­ti­ci die vi­si­o­nair zijn, die ech­te moed to­nen. Zo­als Leo Tin­de­mans in 1972, toen hij mi­nis­ter van Land­bouw was. Hij heeft toen van de ene dag op de an­de­re de vo­gel­vangst ver­bo­den, ter­wijl dat echt een sport van het volk was. De weer­stand was groot, maar Tin­de­mans had zich er­van la­ten over­tui­gen dat die vangst scha­de­lijk was voor de na­tuur en dat ze geen nut had voor de eco­no­mie of de mens. In Frank­rijk mag ze van­daag nog al­tijd, met als ge­volg dat elk jaar op­nieuw tien­dui­zen­den ja­gers puur voor het ple­zier over­trek­ken­de vo­gels uit de lucht knal­len, wei­de­vo­gels die wij hier met zo­veel zorg be­scher­men. De po­li­tiek is daar niet in ge­ïn­te­res­seerd. De mi­li­eu-

mi­nis­ter van Frans pre­si­dent Ma­cron is zelfs op­ge­stapt om­dat hij geen steun had bin­nen de re­ge­ring. Dat zijn za­ken waar ik echt wan­ho­pig van word.

Je schrijft in een co­lumn dat die vo­gel­van­gers, net als de ge­le hes­jes, be­ho­ren tot de la­ge­re klas­se, die geen bood­schap heeft aan het mi­li­eu en vaak stemt voor Trump en Bol­so­na­ro.

De men­sen uit de la­ge­re klas­se zijn ge­voe­li­ger voor al­les wat duur­der wordt. Dat moet je, ze­ker in Frank­rijk, zien in de con­text van het plat­te­land dat leeg­loopt en lo­ka­le win­kels die ver­dwij­nen. Men­sen moe­ten ver­der rij­den, naar de gro­te su­per­mark­ten, en dat kost meer geld als de die­sel op­slaat. Ik be­grijp hun boos­heid ook wel, als je ziet hoe po­li­ti­ci 400.000 eu­ro in hun zak­ken ste­ken als ze er­mee stop­pen. Daar word ik ook woe­dend over. Maar de vraag is of je er­aan moet toe­ge­ven. De over­gang naar een an­der sys­teem, voor een be­ter mi­li­eu, maakt slacht­of­fers, maar dat is on­ver­mij­de­lijk. Zo­als het nu gaat, is het mi­li­eu al­tijd de ver­lie­zer bij der­ge­lij­ke maat­schap­pe­lij­ke dis­cus­sies.

Je noemt de duur­de­re brand­stof­fen ver­kap­te be­las­tin­gen.

Au­to­rij­den is ei­gen­lijk als­maar goed­ko­per ge­wor­den, om­dat auto’s als­maar zui­ni­ger zijn. Maar de po­li­tiek maakt dat on­ge­daan door de tak­sen. Maar ze maakt het maar ge­lei­de­lijk duur­der. Als po­li­ti­ci het se­ri­eus zou­den me­nen met het mi­li­eu, zou­den ze dras­tisch moe­ten in­grij­pen en nog veel ver­der gaan. Al­leen zo krijg je men­sen uit de auto. Te­ge­lijk moet je in­ves­te­ren in open­baar ver­voer in plaats van lan­de­lij­ke lij­nen af te schaf­fen.

Mi­li­eu­be­wust­zijn is voor­al een zaak van “com­for­ta­bel le­ven­de, wel­den­ken­de men­sen”, zeg je.

Men­sen die met het mi­li­eu be­zig zijn, heb­ben het of­wel re­la­tief goed, of­wel zijn ze met wei­nig con­tent. Dan heb ik het over de niet-ma­te­ri­a­lis­ten. Niet de ka­ri­ka­tu­ra­le gei­ten­wol­len­sok­ken, maar over men­sen zo­als ik. Ik con­su­meer niks. Ik draag mijn kle­ren af. Het is koud bij mij thuis, al­tijd min­der dan 20 gra­den. Ik draag meer trui­en bin­nens­huis dan wan­neer ik weg ga. Mijn vrien­din heeft zich in­tus­sen een elek­trisch deken aan­ge­schaft (lacht).

Doe je dat puur voor het mi­li­eu?

Ja­wel. Ik kan best har­der sto­ken als ik dat wil, maar ik pro­beer in al­les zo wei­nig mo­ge­lijk het mi­li­eu te be­las­ten. Ik kom maar één keer per week naar de re­dac­tie in Brussel, met de auto. Thuis doe ik al­les met de fiets. Mijn bood­schap­pen doe ik op twee ki­lo­me­ter van huis, met twee gro­te fiets­tas­sen links en rechts.

Maar wat heeft het voor zin? Als je be­denkt dat zelfs de he­le Eu­ro­pe­se Unie maar ver­ant­woor­de­lijk is voor 10% van de uit­stoot van kool­stof­di­oxi­de we­reld­wijd. Wat maakt het dan uit dat Dirk Draulans in de kou zit?

Als ie­der­een zo denkt, ge­beurt er niks. Dat is de re­de­ne­ring van de Jo­ke Schau­vlie­ges van de­ze we­reld.

Maar de mi­li­eu­zorg ver­groot de so­ci­a­le on­ge­lijk­heid. De Te­sla­rij­der heeft al geld ge­noeg, maar hij krijgt nog eens een for­se fis­ca­le kor­ting op zijn luxe­wa­gen. Tien­dui­zen­den Vla­min­gen die zich des­tijds zon­ne­pa­ne­len kon­den ver­oor­lo­ven, krij­gen daar hon­der­den eu­ro’s per jaar ca­deau voor.

Die sub­si­die­po­li­tiek is in­der­daad niet so­ci­aal recht­vaar­dig. Maar je moet door die fa­se heen om tot goed­ko­pe­re zon­ne­pa­ne­len en elek­tri­sche auto’s te ko­men. An­ders krijg je ze niet op de markt, kom je niet tot een mas­sa­pro­duc­tie. De eer­ste Te­sla was een flit­sen­de, snel­le sport­wa­gen. Die is heel be­lang­rijk ge­weest: toen bleek in­eens dat je elek­tri­sche auto’s se­ri­eus kon ne­men. Je moet in elk ge­val de fos­sie­le brand­stof­fen zo snel mo­ge­lijk vol­le­dig weg krij­gen.

Je durft ook nog te plei­ten voor kern­ener­gie als al­ter­na­tief.

Dat moet je ern­stig over­we­gen. Mijn va­der was nu­cle­air in­ge­ni­eur. Hij placht te zeg­gen dat we geen CO2-pro­bleem zou­den heb­ben van­daag als we de kern­ener­gie ver­der had­den uit­ge­bouwd. Er wordt nu ge­dacht aan klei­ne­re, ver­plaats­ba­re kern­cen­tra­les, met een an­de­re brand­stof dan ura­ni­um. Het blijft na­tuur­lijk kern­ener­gie, een pak­ket dat af­stoot.

Je noemt Groen een licht­ro­de vorm van het so­ci­a­lis­me, geen ech­te mi­li­eu­par­tij meer. Noch­tans heeft Wouter Van Be­sien hard op het the­ma van zui­ve­re lucht ge­ha­merd.

Maar dat gaat dan over de volks­ge­zond­heid. Daar zijn we heel ge­voe­lig voor. Te­recht, na­tuur­lijk. Maar de meer on­zicht­ba­re mi­li­eu­pro­ble­men, die je veel moei­lij­ker ver­kocht krijgt, daar zou je een nieu­we par­tij voor moe­ten op­rich­ten. Al­leen zal die nooit veel stem­men ha­len. Het con­su­men­tis­me heerst.

Je legt de lat ook hoog. Ga je zelf nooit naar het shop­ping­cen­ter in Wij­ne­gem? Of naar de Meir?

Nee! Ik word daar zot. Het con­cept al­leen al stoort mij ma­te­loos. Al die klei­ne win­kel­tjes, die prach­ti­ge di­ver­si­teit, die weg moe­ten. In de plaats ko­men de gro­te ke­tens, de ‘McDo­nal­di­se­ring’. In de na­tuur zie je dat ook. De cul­tuur­vol­gers, de soor­ten die zich mak­ke­lijk aan­pas­sen, ne­men het over­al over. De braam­strui­ken, de rat­ten, de nijl- en ca­na­da­g­an­zen. We­reld­wijd, over­al de­zelf­de bees­ten. En de­zelf­de win­kels. Maar ja, het is wat de mees­te men­sen wil­len.

‘‘Leo Tin­de­mans had ten­min­ste nog moed, toen hij als mi­nis­ter van Land­bouw de vo­gel­vangst, een ech­te volks­sport, af­schaf­te.’’ ‘‘Eén nacht je auto par­ke­ren in Brussel is duur­der dan naar Bar­cel­o­na vlie­gen. Een vlieg­tuig­tic­ket zou nooit goed­ko­per mo­gen zijn dan 150 eu­ro.’’

FO­TO JEROEN HANSELAER

“Over en­ke­le hon­der­den ja­ren krijg je een stij­ging van de zee­spie­gel met 70 me­ter. Een groot deel van Bel­gië zou dan on­der wa­ter staan.” Dirk Draulans ziet de toe­komst niet zon­nig in.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.