“N-VA staat voor het eerst in de hoek”

Het Belang van Limburg - - Hbvl plus -

De ge­meen­te­raads­ver­kie­zin­gen wa­ren goed voor CD&V en Open Vld, niet voor N-VA. “Dat gaf CD&V en Open Vld meer zelf­ver­trou­wen en trok de machts­ver­hou­din­gen in de re­ge­ring weer wat recht”, zo ho­ren we van een in­si­der. “Ei­gen­lijk had­den die ver­kie­zin­gen er­voor kun­nen zor­gen dat de Zweed­se co­a­li­tie daar­door ook wat mak­ke­lij­ker zou lo­pen. Maar door die hou­ding van de N-VA blaast de­ze par­tij niet al­leen de co­a­li­tie op, maar ei­gen­lijk ook zich­zelf. Noch­tans is dit een droom­co­a­li­tie voor N-VA.”

Dorps­straat

Vraag is of men­sen in de Dorps­straat ook vin­den dat mi­gra­tie het al­ler­be­lang­rijk­ste the­ma is voor dit land. “Ze zijn aan het over­drij­ven”, zegt de­zelf­de bron. Vo­ri­ge zon­dag zijn ook 65.000 men­sen op straat ge­ko­men om heel an­de­re re­de­nen: voor het kli­maat bij­voor­beeld. Dat men­sen wel echt ge­noeg heb­ben van die high­tech dis­cus­sies in de Wet­staat, bleek de­ze week ook uit de bol­was­sing die Pe­ter De Roover (N-VA) én Kri­s­tof Cal­vo (Groen) kre­gen in de talk­show Van Gils & gas­ten. Tv-ma­ker Tom Le­naerts zei wat veel men­sen den­ken: waar gaat dit ei­gen­lijk over, we snap­pen er niks meer van, stop met ru­zie ma­ken, los het op. Op dat mo­ment leek een op­los­sing trou­wens mis­schien nog mo­ge­lijk, maar vrij­dag - bij het per­se gaan - leek die ver­der dan ooit. Al bleef bij­voor­beeld ook staats­se­cre­ta­ris Zu­hal De­mir (N-VA) vrij­dag­mid­dag op TVL zeg­gen dat het mo­ge­lijk is om “ge­za­men­lijk een def­tig stand­punt te for­mu­le­ren”. Maar als 107 par­le­ments­le­den zeg­gen dat de pre­mier het VN-mi­gra­tie­p­act moet goed­keu­ren en de N-VA in dat­zelf­de par­le­ment vraagt om dat ze­ker niet te doen, dan lijkt een op­los­sing eer­der iets voor een to­ve­naar dan voor pre­mier Mi­chel.

Twee koer­sen te­ge­lijk

De ana­ly­se van Da­ve Si­nar­det, pro­fes­sor po­li­ti­co­lo­gie (VUB), is dui­de­lijk: N-VA pro­beert al ja­ren twee koer­sen te­ge­lijk te va­ren. “N-VA wil zo­wel een ver­ant­woor­de­lij­ke be­stuurs­par­tij zijn als een ra­di­ca­le an­tie­s­ta­blish­ment­par­tij”, zegt Si­nar­det. De eer­ste koers is die van Jan Jam­bon, de twee­de die van Theo Fran­c­ken. “N-VA zit in een exis­ten­ti­ë­le cri­sis. Ze vraagt zich af wie ze is. En dat heeft met de ver­kie­zings­uit­slag van 14 ok­to­ber te ma­ken. Ze heeft een dreun ge­kre­gen en kie­zers ver­lo­ren aan het Vlaams Be­lang. Dus zijn ze nog har­der gaan in­zet­ten op mi­gra­tie. De­ze week leid­de dat tot de so­ci­a­le­me­dia-cam­pag­ne waar­mee ze zich als be­stuurs­par­tij ver­brand heeft. Die cam­pag­ne leek wel als­of die van Vlaams Be­lang kwam. Maar het Vlaams Be­lang light wil­den ve­len in de par­tij blijk­baar ook niet zijn, dus heb­ben ze die in­ge­trok­ken.”

Me­ta­mor­fo­se

Als par­tij heeft N-VA ook een aan­tal me­ta­mor­fo­ses on­der­gaan. “Ze wa­ren eerst een ra­di­ca­le Vlaams-na­ti­o­na­lis­ti­sche par­tij die ij­ver­de voor een ver­de­re op­split­sing van Bel­gië. Links zijn ze nooit ge­weest, maar vroe­ger had­den ze wel een meer uit­ge­spro­ken lin­ker­flank”, gaat Si­nar­det ver­der. “Van­af 2010 zijn ze dan meer naar rechts op­ge­scho­ven. Ze heb­ben so­cio-eco­no­mi­sche the­ma’s bo­ven­aan ge­zet, met een dis­cours dat je eer­der bij de li­be­ra­len vindt. De voor­bije ja­ren leg­den ze steeds meer de na­druk op mi­gra­tie en vei­lig­heid, ook om­dat ze op so­cio-eco­no­misch vlak niet echt het gro­te ver­schil kon­den ma­ken in de re­ge­rin­gen. Ver­vol­gens heb je 14 ok­to­ber, een mo­ment waar­op ze klap­pen heb­ben ge­kre­gen. Sinds­dien zet­ten ze nog meer in op mi­gra­tie. Fran­c­ken heeft ook de aan­vra­gen voor asiel­zoe­kers be­perkt, al is dat nieuws ei­gen­lijk re­de­lijk on­der de ra­dar ge­ble­ven. Tot nu toe was zijn mi­gra­tie­be­leid gro­ten­deels de voort­zet­ting van het vo­ri­ge, al leek dat in zijn com­mu­ni­ca­tie an­ders. Een gi­gan­ti­sche om­slag is er niet ge­weest.”

Van N-VA is be­kend dat de par­tij strak ge­re­gis­seerd wordt en voor­al uit­blinkt in stra­te­gie. Is dat nog zo? “Af­ge­lo­pen week wa­ren ze toch de pe­da­len kwijt en wa­ren ze een twij­fe­len­de par­tij. Nu geldt het wel voor par­tij­en in het al­ge­meen dat er vaak ge­ïm­pro­vi­seerd wordt, ook al ziet de bui­ten­we­reld dat als door­dach­te stra­te­gie­ën, maar N-VA kon dat vroe­ger goed ver­ber­gen.”

Ook co­lum­nist No­ël Slan­gen heeft een fout ge­von­den. “Voor N-VA was er tot nu toe maar één on­ver­wacht ele­ment: de te­gen­val­len­de ver­kie­zin­gen van 14 ok­to­ber. Als je echt een goe­de stra­te­gie hebt, moet je dat ook in­cal­cu­le­ren. Stra­te­gen kun­nen ook blun­ders ma­ken en blun­ders wor­den door bui­ten­staan­ders vaak ook ge­zien als stra­te­gi­sche be­slis­sin­gen.”

So­ci­a­le me­dia

Voor Slan­gen is het ge­kra­keel rond het Mi­gra­tie­p­act het re­sul­taat van de Twit­ter­bub­bel. “Fran­c­ken heeft zich voor dat pact la­ten op­ja­gen door de so­ci­a­le me­dia, maar daar zit­ten maar een klei­ne groep men­sen, ik noem ze 100 zwar­te smur­fen. Die ver­te­gen­woor­di­gen de ge­wo­ne men­sen in de straat niet.”

Van mi­gra­tie hét ul­tie­me ver­kie­zings­the­ma ma­ken, is trou­wens ge­vaar­lijk. In Bei­e­ren heeft CSU dat ook ge­pro­beerd. Maar uit­ein­de­lijk heeft CSU daar haar ab­so­lu­te meer­der­heid kwijt­ge­speeld en AfD ge­won­nen. CSU is net de par­tij die N-VA graag wil wor­den. “Men­sen kie­zen voor het ori­gi­neel. Als het over mi­gra­tie gaat, zul­len ze voor het Vlaams Be­lang kie­zen, als het over mi­li­eu gaat, gaan die stem­men naar Groen.”

Rech­te lijn

Zou de N-VA aan wat ze zelf om­schrijft als “rech­te lijn” en wat voor an­de­ren toch voor­al boch­ten­werk is, kie­zers over­hou­den of ver­lie­zen? “N-VA zal de kie­zers ver­lie­zen die om so­cio-eco­no­mi­sche re­de­nen voor hen heb­ben ge­ko­zen. Die gaan naar Open Vld”, zegt een wetstraat­bron. “En de­ge­nen die echt te­gen mi­gra­tie zijn, gaan naar het Vlaams Be­lang.”

“De­ze cri­sis brengt N-VA in elk ge­val geen kie­zers op”, zegt Slan­gen “Waar zou­den ze die gaan ha­len? De groep kie­zers voor N-VA en Vlaams Be­lang sa­men is goed voor 40 pro­cent en wordt niet gro­ter. Voor CD&V en Open Vld brengt dit wel op, die heb­ben de­ze week zelf­ver­trou­wen ge­tankt.”

Win­nen én ver­lie­zen

Voor po­li­ti­co­loog Carl De­vos (UGent) is het ef­fect op de kie­zers toch moei­lijk te voor­spel­len. “Je kan ook te­ge­lij­ker­tijd kie­zers win­nen én ver­lie­zen. De N-VA blijft zit­ten en over­schrijdt hier­mee een ro­de lijn, maar dat be­te­kent ook dat ze toch niet zo be­gin­sel­vast is en dat ze net als al­le an­de­re tra­di­ti­o­ne­le par­tij­en aan de macht blijft vast­han­gen. Maar de par­tij is te­ge­lij­ker­tijd ook uniek om­dat ze on­danks de zeer gro­te druk van 107 par­le­ments­le­den (op 150, nvdr) die ge­stemd heb­ben voor de re­so­lu­tie, bij haar over­tui­ging blijft. Ze heeft er te­ge­lij­ker­tijd een cri­sis voor over. Maar als be­leids­par­tij heeft ze ge­faald, want ze heeft te lang ge­wacht met haar kri­tiek op dat Mi­gra­tie­p­act. De uit­leg van de am­bas­sa­deur de­ze week was do­de­lijk. Als ze vroe­ger meer in­hou­de­lijk op het pact had ge­werkt, dan was ze er ster­ker uit­ge­ko­men. Maar ver­der dan wat slo­gans is ze niet ge­raakt en de 30 be­zwa­ren die ze te­gen het pact heeft, heeft ook nie­mand ge­zien.”

Pay­back ti­me

Zul­len Open Vld en CD&V pro­fi­te­ren van die cri­sis? “Voor hen is het wel pay­back ti­me, want N-VA pakt haar te­gen­stan­ders al ja­ren hard aan. N-VA is voor het eerst sinds haar ont­staan in de hoek ge­duwd en dat geeft CD&V en Open Vld een goed ge­voel, la­ter zal mis­schien blij­ken dat dit on­te­recht is.”

Was af­ge­lo­pen week his­to­risch? “Je moet zui­nig zijn met dat woord, maar het is nooit eer­der ge­beurd dat N-VA in de hoek stond, dat het par­le­ment met een twee­der­de­meer­der­heid te­gen een re­ge­rings­par­tij heeft ge­stemd, dat N-VA over ver­schil­len­de ro­de lij­nen stapt (een wis­sel­meer­der­heid kon niet en naar Mar­rak­ech gaan ook niet, nvdr), dat een ge­ï­so­leer­de par­tij blijft zit­ten en dat de pre­mier in pri­me ti­me op tv sol­li­ci­teert voor een meer­der­heid in het par­le­ment.”

Lij­dens­weg

“Voor N-VA was vo­ri­ge week dui­de­lijk een lij­dens­week. Hoe meer uit­leg ze ga­ven, hoe on­dui­de­lij­ker ze wer­den”, vindt No­ël Slan­gen. “Het is maar de vraag of je je als groot­ste par­tij van het land moet ge­dra­gen als een zweep­par­tij van 10 pro­cent.”

En dan is nog de vraag wat de toe­komst brengt. Zal nog één Frans­ta­li­ge par­tij met hen in zee wil­len? In Wal­lo­nië kun­nen PS en MR de laat­ste tijd weer - op­val­lend ge­noeg - met el­kaar le­ven. Dit kan ook be­te­ke­nen ze dat fe­de­raal sa­men wil­len gaan. De­ze keer heeft de re­ge­ring een Frans­ta­li­ge min­der­heid, tech­nisch ge­zien is vol­gen­de keer ook een Vlaam­se min­der­heids­re­ge­ring. Mis­schien zelfs zon­der de N-VA. Dat is mis­schien wel het mo­ment waar­op ze er uit wor­den “ge­duwd”, ook zo’n werk­woord dat al een week mee­gaat.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Belgium

© PressReader. All rights reserved.