Us­pjeh i ne­us­pjeh, na­ša ili tu­đa od­go­vor­nost?

Vecernji list - Hrvatska - Diva - - Health -

Po­što­va­ni pro­fe­so­re, imam pri­ja­te­lji­cu ko­ja je uvi­jek tuž­na i ne­za­do­volj­na. Ka­da god raz­go­va­ram s njom, shva­ćam da za sva­ku si­tu­aci­ju tra­ži kriv­ca u dru­gi­ma i ka­ko vje­ru­je da je sve stvar sre­će. Ne znam ka­ko joj objas­ni­ti da mo­že bi­ti bo­lje, ka­ko postoji na­čin da sama po­duz­me ak­ci­ju i pre­uz­me kon­tro­lu nad svo­jim ži­vo­tom i os­tva­ri svo­ju sre­ću. Za­što ne­ki lju­de ne že­le ču­ti i pre­uze­ti od­go­vor­nost za svoj ži­vot?

Mi­re­la

Us­pjeh i ne­us­pjeh mo­že­mo atri­bu­ira­ti stva­ri­ma ko­je su pod na­šom kon­tro­lom ili si­la­ma iz­van svo­jeg utje­ca­ja. Ko­ju orijen­ta­ciju iz­a­be­re­te, imat će utje­ca­ja na svoj du­go­ro­čan us­pjeh. Ova ori­jen­ta­ci­ja poz­na­ta je kao „mjes­to kon­tro­le“(lo­cus kon­tro­le). Psi­ho­log Ju­li­an Rot­ter pro­uča­vao je ka­ko sta­vo­vi i po­na­ša­nje lju­di utje­ču na is­ho­de u nji­ho­vim ži­vo­ti­ma. Ut­vr­dio je da pos­to­je raz­li­ke u stup­nje­vi­ma ka­ko po­je­din­ci do­živ­lja­va­ju od­go­vor­nost za po­s­lje­di­ce svo­jih ak­ci­ja. Lju­di ko­ji ima­ju vanj­sko mjes­to kon­tro­le, po­put va­še pri­ja­te­lji­ce, vje­ru­ju da su po­s­lje­di­ce nji­ho­va po­na­ša­nja kon­tro­li­ra­ne sre­ćom, sud­bi­nom, dru­gim moć­nim ljudima... Lju­di ko­ji ima­ju unu­tar­nje mjes­to kon­tro­le vje­ru­ju da su po­s­lje­di­ce nji­ho­va po­na­ša­nja pod kon­tro­lom vlas­ti­ta po­na­ša­nja. Ka­ko se for­mi­ra mjes­to kon­tro­le? Rot­ter je sma­trao da su dje­ca pre­ma svo­jim ak­ci­ja­ma raz­li­či­to na­gra­đi­va­na. Ta na­uče­na i ge­ne­ra­li­zi­ra­na oče­ki­va­nja de­mons­tri­ra­ju se u unu­tar­njoj ili vanj­skoj kon­tro­li po­na­ša­nja. Pred­nos­ti unu­tar­njeg mjes­ta kon­tro­le: • Puno ra­de na osob­nom usa­vr­ša­va­nju, zna­nju, vje­šti­na­ma i po­ten­ci­ja­li­ma • Zna­ti­želj­ni su, vo­le is­tra­ži­va­ti i tru­de se ut­vr­di­ti za­što su stva­ri is­pa­le ka­ko su is­pa­le • Češ­će se uklju­ču­ju u ak­tiv­nos­ti ko­je će una­pri­je­di­ti njihovu si­tu­aci­ju • Mo­ti­vi­ra­ni su i po­du­zet­ni­ji u nas­to­ja­nju da os­tva­re ci­lje­ve i us­pjeh • Uvjer­lji­vi­ji su i češ­će ima­ju ak­tiv­ni­ju ulo­gu u po­li­ti­ci • Ri­jet­ko su ovis­ni o ci­ga­re­ta­ma, ma­nje su pod stre­som i op­će­ni­to su zdra­vi­ji jer vje­ru­ju da ima­ju ve­ću kon­tro­lu nad zdrav­ljem pa se za­to zdra­vi­je hra­ne, vi­še vjež­ba­ju i iz­bje­ga­va­ju po­ten­ci­jal­ne ne­sre­će... Sla­bos­ti ja­kog unu­tar­njeg mjes­ta kon­tro­le: Lju­di s ja­kim unu­tar­njim mjes­tom kon­tro­le ima­ju ten­den­ci­ju bi­ti ja­ko ori­jen­ti­ra­ni na postignuća i oni oko njih mo­gu ima­ti osje­ćaj da su „pre­ga­že­ni“ili „po­vri­je­đe­ni“. U si­tu­aci­ja­ma bez nji­ho­ve kon­tro­le mo­gu se osje­ća­ti ne­kom­pe­tent­ni ili ne­učin­ko­vi­ti. Ta­da pos­ta­ju an­k­si­oz­ni, ne­uro­tič­ni i de­pre­siv­ni. Ako ima­te ja­ko unu­tar­nje mjes­to kon­tro­le, obra­ti­te paž­nju na tu­đe osje­ća­je, ina­če će­te dje­lo­va­ti aro­gant­no, lju­di vas ne­će sim­pa­ti­zi­ra­ti i ne­ra­do će ra­di­ti s va­ma. Ka­ko pre­uze­ti osje­ćaj kon­tro­le nad svo­jim ži­vo­tom? Sa­vje­tu­jem da po­mog­ne­te svo­joj pri­ja­te­lji­ci da na­pra­vi slje­de­ću vjež­bu. 1. Uzmite ko­mad pa­pi­ra i olov­ku i za­pi­ši­te proš­le us­pje­he i ne­us­pje­he. Raz­mis­li­te što je do­ve­lo do us­pje­ha i ne­us­pje­ha, što je bi­lo pod va­šom kon­tro­lom, a što ni­je. Što mo­že­te pro­mi­je­ni­ti u po­na­ša­nju, ak­ci­ja­ma i raz­miš­lja­nju da slje­de­ći put po­ve­ća­te kon­tro­lu nad si­tu­aci­jom? 2. Shva­ti­te da uvi­jek ima­te iz­bor i mo­guć­nost pro­mi­je­ni­ti svo­ju si­tu­aci­ju. Ne či­ni­ti iz­bor ta­ko­đer je iz­bor, vi bi­ra­te da dru­gi ili do­ga­đa­ji od­lu­če umjes­to vas. 3. Pos­ta­vi­te ci­lje­ve za se­be, po­duz­mi­te ak­ci­ju, pra­ti­te re­zul­ta­te, bu­di­te flek­si­bil­ni i, ako ne pos­ti­že­te že­lje­ne re­zul­ta­te, mi­je­njaj­te po­na­ša­nje i ak­ci­je. 4. Os­na­ži­te vještinu do­no­še­nja od­lu­ka i rje­ša­va­nja pro­ble­ma i bit će­te sa­mo­po­uz­da­ni­ji s po­ve­ća­nim osje­ća­jem kon­tro­le nad si­tu­aci­jom. 5. Obra­ti­te paž­nju na svoj unu­tar­nji go­vor. Kad ču­je­te da si go­vo­ri­te stva­ri po­put „ne­mam iz­bo­ra“, „ni­šta ja tu ne mo­gu“, pod­sje­ti­te se da uvi­jek ima­te iz­bor. 6. Ka­da se osje­ća­te za­rob­lje­ni, na­pra­vi­te lis­tu mo­gu­ćih ak­ci­ja. Pro­ci­je­ni­te op­ci­je, oda­be­ri­te naj­bo­lju i sa­ču­vaj­te os­ta­le kao al­ter­na­tiv­ne op­ci­je.

Psi­ho­log Ju­li­an Rot­ter je sma­trao da sta­vo­vi i po­na­ša­nje lju­di utje­ču na is­ho­de u nji­ho­vim ži­vo­ti­ma. Ka­ko se for­mi­ra nji­ho­vo“mjes­to kon­tro­le”?

Newspapers in Croatian

Newspapers from Croatia

© PressReader. All rights reserved.