KO­JI VLAST DR­ŽE I PO TRI­DE­SET GO­DI­NA”

UŽI­VA­JU DIK­TA­TOR­SKI RE­ŽI­MI

Vecernji list - Hrvatska - Obzor - - Svjet - pi­še ::::: SER­GEJ ŽU­PA­NIĆ/VLM

Po­s­ljed­njih mje­se­ci arap­ski svi­jet vri­je. Tu­nis, na­kon 30 go­di­na vlas­ti H. Bo­ur­gu­ibe i još 24 go­di­ne Ben Ali­ja, u sr­p­nju oče­ku­je pr­ve de­mo­krat­ske iz­bo­re, a Egi­pat je re­fe­ren­dum o us­tav­nim pro­mje­na­ma is­ku­sio ubr­zo na­kon svr­ga­va­nja 30-go­diš­njeg re­ži­ma H. Mu­ba­ra­ka. Sve vri­je­me svjet­ski “ma­ins­tre­am” me­di­ji tvr­di­li su da je Tu­nis bio mjes­to na ko­jem su mla­di Ara­pi po­kre­nu­li gra­đan­ske pro­s­vje­de. Me­đu­tim, po­čet­kom ožuj­ka vo­de­ći svjet­ski lin­gvist i de­set­lje­ći­ma kul­t­ni svjet­ski ana­li­ti­čar No­am Chom­sky objas­nio je pra­vo po­ri­jek­lo bu­đe­nja arap­skog ci­vil­nog druš­tva: – Sa­daš­nji val prosvjeda po­čeo je u stva­ri proš­log stu­de­nog u Za­pad­noj Sa­ha­ri ko­ju je Ma­ro­ko oku­pi­rao u bru­tal­noj inva­zi­ji (još 1975., op. a.) – iz­ja­vio je Chom­sky u TV-emi­si­ji pro­gra­ma De­mo­cracy Now!.

Is­klju­če­ni iz ma­ro­kan­skog druš­tva

Kad je o Mo­ha­me­du Ma­la­ini­nu ri­ječ, Chom­sky je toč­no opi­sao bit ono­ga što se od 9. lis­to­pa­da do 8. stu­de­nog do­ga­đa­lo u biv­šoj špa­njol­skoj ko­lo­ni­ji ko­ja već 36 go­di­na ste­nje pod ne­za­ko­ni­tom ma­ro­kan­skom oku­pa­ci­jom. U raz­go­vo­ru za Ob­zor ovaj ak­ti­vist za slo­bod­nu Z. Sa­ha­ru od 1975. te još od 1980. is­tak­nu­ti član Po­li­sa­ri­ja, jed­nog od naj­sta­ri­jih po­kre­ta za na­ci­onal­no os­lo­bo­đe­nje na svi­je­tu, objas­nio je da su pro­s­vje­di u sje­ver­noj Afri­ci i na Bli­skom is­to­ku po­če­li iz­bi­ja­njem so­ci­jal­nih ne­mi­ra kod za­pad­no­sa­har­skog glav­nog gra­da El Aa­iuna. – Bez ob­zi­ra na to ko­li­ko Sa­har­ci bi­li obra­zo­va­ni, bi­va­li su is­klju­če­ni iz druš­tva. Po pet ili šest fa­kul­tet­ski obra­zo­va­nih oso­ba u obi­te­lji ni­je mo­glo na­ći po­sao jer su sva rad­na mjes­ta, sta­no­ve i so­ci­jal­nu po­moć do­bi­va­li is­klju­či­vo Ma­ro­kan­ci. Za­mis­li­te, oso­ba ko­ja ima 35 ili 40 go­di­na ži­vi kod ro­di­te­lja jer ne­ma po­sao. Ona ne­ma ni­kak­vu bu­duć­nost – ka­zao je. Lju­di­ma je, rek­lo bi se, pre­ki­pje­lo. U znak prosvjeda, oko 20 ti­su­ća gra­đa­na, ili oko 10 pos­to svih Sa­ha­ra­ca ko­ji ži­ve u do­mo­vi­ni, po­di­glo je ša­tor­ski pro­s­vjed­ni lo­gor u Gde­im Izi­ku, lo­ka­li­te­tu 10 km uda­lje­nom od El Aa­iuna, ka­ko bi iz­bje­gli op­tuž­be za re­me­će­nje jav­nog re­da i mi­ra. – Ima­li smo sa­ni­ta­ri­je, li­ječ­ni­ke, bi­li smo zbi­lja do­bro or­ga­ni­zi­ra­ni. Na­mjer­no ni­smo uno­si­li ni­kak­ve po­li­tič­ke sim­bo­le po­put zas­ta­va ko­ji bi iz­no­si­li po­ru­ke o sa­mos­tal­nos­ti Z. Sa­ha­re. Pro­s­vje­du su se iz so­li­dar­nos­ti pri­dru­ži­va­li i bo­ga­ti­ji Sa­har­ci, do­la­zi­le su ci­je­le obi­te­lji. Usko­ro su ma­ro­kan­ska voj­ska i po­li­ci­ja oko lo­go­ra iz­gra­di­le na­sip s bod­lji­ka­vom ži­com i sa­mo jed­nim ula­zom ko­ji su kon­tro­li­ra­le. A on­da, 8. stu­de­nog, voj­ska je iz­ve­la de­sant he­li­kop­te­ri­ma na pro­s­vjed­ni­ke među kojima je bi­lo mno­go dje­ce, že­na i sta­ri­jih. – Ba­ca­li su su­za­vac, ko­ris­ti­li vo­de­ne to­po­ve s vre­lom vo­dom, tuk­li pa­li­ca­ma. Bi­lo je mno­go po­gi­nu­lih i ra­nje­nih. Lo­gor su pre­tvo­ri­li u pe­peo – opi­sao je Ma­la­inin sce­ne ko­je su usko­ro osva­nu­le i na Yo­utu­beu. Po­li­sa­rio je iz­bro­jio 38 ubi­je­nih i 736 ra­nje­nih, a služ­be­ni Ma­ro­ko 18 mr­tvih i 38 ra­nje­nih, tvr­de­ći us­to da je u pra­vi­lu ri­ječ o po­li­caj­ci­ma i voj­ni­ci­ma. Afrič­ka uni­ja, Europ­ska uni­ja, UN i mno­ge zem­lje za­pad­nog, la­ti­no­ame­rič­kog, afrič­kog i arap­skog svi­je­ta da­ni­ma su u Ra­bat sla­le oš­tre pro­s­vjed­ne no­te zbog bru­tal­nos­ti. :: Po­li­sa­rio je os­no­van kao ge­ril­ski po­kret za os­lo­bo­đe­nje od špa­njol­skog ko­lonijaliz­ma, ali je s vre­me­nom oru­ža­nu bor­bu za­mi­je­nio po­li­tič­kom, pa je 1979. u UN-u priz­nat kao zas­tup­nik na­ro­da Z. Sa­ha­re

Newspapers in Croatian

Newspapers from Croatia

© PressReader. All rights reserved.