شـادی با طعم انـار

جشنوارهی انار تاج سر میوههای پاییزی

Amordad Weekly Newspaper - - NEWS -

صددانه یاقــوت دستهبهدســته ... بیگمان بســیاری را به یاد روزهای کودکی میاندازد. روزهای مشــق و مدرســه با انار صددانهی ترش و شــیرین در کاســههایی کوچک که تنهــا خوراکی زنگهای تفریحمــان بود. باز پاییــز آمد و فصل برداشــت این همه یاقوت یکجانشسته رسید. آن سرودهی دیروز و این میوهی دلانگیز در روزهــای رنگارنگ پاییز برگریــزان زمانی برای دورهمیها و پایکوبی برای سپاســداری از آفریدههای نیک خداوند است. همــه چیز به همین رنگهای شــگفتانگیز ختم نمیشــود؛ باد پاییزی که میوزد لبخند را بر لب انارها مینشــاند که تا چندی پیش تنها شکوفهای سرخ رنگ بودند و بر تن سبز درختان خودنمایی میکردند. انارها یکییکی لبخند میزنند و موســم چیده شدنشــان را یادآور میشــوند تا مبادا تنهــا بمانند و ناچار شوند زمســتان را بر تن خشکیدهی درختان ســر کنند. باغداران ســرخوش و شادمان از فرا رســیدن پاییز دست به کار میشوند و به ســراغ درختان انار میروند تا میوهی کوشش و انتظار خود را لمــس کنند و این فراوانی را سپاسگزار باشند. جشــنهای ایرانی از دیرباز بــا طبیعت پیوند دیرینه دارنــد. هر یــک از گروههای ایرانی در جایجای این ســرزمین، به خجســتگی دســتاورد کشــاورزیای که در درازای سال کشــت و برداشــت میکردند جشــنی بر پا میداشتند. جشن برداشت انار هم از آیینهای دیرینهی مردمان ایرانزمین است. این جشن از سدههای گذشته تا به امروز همچنان پابرجا مانده اســت. بر پایهی آیین هر ســاله یک روز آدینــه، در میان روزهــای 20 تا 25 مهر و گاهی تا هفتهی نخســت آبان مردم روستا راهی باغهای انار میشــوند تــا با همازوری و همیــاری انارها را بچینند. از ســوی دیگر، این جشن دوستی و همبستگی مردم را نشان میدهد که دســتهجمعی از باغی به باغ دیگر میروند تا انارها را از درخــت پایین بیاورند. بخشــی از این انارها را مردم روستا به یاری هم دانه میکنند برای «ناردونه» و رب انار و بخش دیگر برای فروش به بازار میوه فرستاده میشود. جشــن انارچینی پیــر و جــوان و زن و مرد نمیشناسد. همه آماده میشــوند و پابهپای یکدیگر به سراغ درختان انار میروند و با دقت همهی میوهها را میچینند. مادر دست کودک را میگیرد و به میان انارســتانها میبرد و بر این باور اســت که او بایــد این آیین کهن را بیاموزد و بهرهای در این جشــن داشته باشد. انارچینی هم برای خود قانونهایی دارد و روز برداشــت از پیش معلوم شده است. تا پیش از این روز کسی مجاز به برداشت انار مزرعهی خود نیست و درســت از همین روز است که همگان انار میچینند، در واقع ُقُرق انارچینی شکسته میشود. چنانکه میگویند اگر کسی یا کسانی پیش از روز معین، انار بچیند، مردم روســتا بر او خشم میگیرند و باید چشمبهراه کیفر باشــد. رعایت این کار نشان از پیمان به پاسداری از آیین و سنت نیاکان است. یکی از کارکردهای هازمانی (:اجتماعی) این آیین همین گرد هم آمدن مردم، خویشــان و نزدیکان در یک روز معین در روســتا و باغها است. جشــن انار بهانهای است تا از دوستان دور و نزدیک دور هم جمع شوند و در کنار کار و کوشش چند روزی را به شادی بگذرانند. آیین انارچینــی تا آن انــدازه در میان مردم ارزشمند اســت که هر ساله جشنوارههایی به نام آن در سراسر ایران بر پا میشود. روســتای تاریخی فرهنگی «انبوه» در بخش خاوری (:شــرقی) اســتان گیالن همه ساله در پایان مهرماه جشــن انارچینــی را که از آیینهای دیرین در این روستا است با شکوه بســیار برگزار میکند. مردم روستا این روز را فرخنده میدانند و همچون نوروز فرارسیدنش را بــه یکدیگر شــادباش میگوینــد. زنان و دختران روســتا پوشــشهای بومــی به تن میکننــد و همراه مردان ســرگرم چیدن انار از درختان انارستان روســتا میشوند. سپس انارهای چیدهشــده را با االغ و قاطر به کنار جــاده جابهجا میکنند. بخشــی از این انارها ازســوی مردم و بازدیدکنندگانــی که برای دیدن آیین آمدهاند خریده میشود ولی بیشتر محصول را برای فروش به شهر میبرند. نخستین جشــنوارهی بزرگ برداشــت انار با آرمان یاری به پیشــرفت صنعت گردشگری و معرفی دستاوردهای برتر و توجه به گردشگری کشاورزی در چهار روستای سلین، ژیوار، ناو و سلین در اورامان کردستان برگزار شد. در جشنوارهی امسال نیز، که روزهای پایانی مهرماه بر پا شد، شماری از دختران و پسران این روستا با پوششهای بومی بر تن هر کدام با ســبدهای اناری که بر روی ســر داشتند درون مراسم شدند و سپس سبدها را به دست گرفتند و آن را در برابر مســووالن باشــنده (:حاضر) گذاشــتند و این روند به پایکوبی انار در این بخش نامور است. در بخش دیگری از این آیین، هوره که خنیای (:موسیقی) ویژهی این بخش است، از سوی محمد یوسف علی نژاد که 68 سال سن داشت اجرا شد. تاکنون 185 گونه درخت انار در جهان شناخته شده است که نمونههای نامدار آن در ایران با این نامها شناخته میشوند: دانه قرمز، نادری بادرودی، شهسوار شیرین، ساوه، آلک، نلس، تفتی، گیوانی، آمنهخاتونی، زاغ و میخوش. انارچینی آیینی دیرپا در این ســرزمین است زیرا انار میوهای ارزشمند از دادههای اهورایی است. انار، دوروبــرش را مینگرد و خودش را تنها میبینید. گرد نگرانی بر صورتش مینشــیند مبادا در جشــن انارچینی فراموش شود و در سرمای زمستان تنها بر تن درخت بخشکد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.