نابغه در سایهی فراموشی

Amordad Weekly Newspaper - - News - فرشید ابراهیمی

یادی‌از‌پروفسور‌علی‌جوان،‌نخستین‌سازنده‌ی‌لیزر‌گازی

همهی ويژگیهــای ما ايرانيان شايســتهی ستايش نيستند! از جملهی اين ويژگیهای ناشايست يکی اينکه همواره دانشمندان و انديشمندانمان در دورهی زندگی خود، در ســرزمين خود نهتنها بخت و اقبــال چندانی برای شــناخت و ارجگزاری بر دستاوردهايشان به دست نمیآورند، که ایبسا بر آنها جور و جفاهای فراوانی نيز میشود. يکــی از اين جفاهای جانگداز فراموشــی ما اســت! فراموشی هنگامی اســت که چهرهی نخبهی هازمان (:جامعه) زنده است و خاموشی پس از آنکه جان میدهد. در اين ميــان، زندهياد پروفســور علی جوان (زادهی 5 دی 1305 در تبريز - درگذشــتهی 22 شــهريور )1395 ســازندهی نخستين گاز ليزری در جهان نيز دچار همين درد شد و به هر روی پس از ساخت چشمگيرترين دستاوردهای دانشی جهانی در 89 سالگی، در سرزمينی ديگر (آمريکا) درگذشت. به راستی کداميک او را شناختيم؟ شگفتآور است! چند ماه پس از آنکه در کشور پروندهی طــرح علی جوان، که ســاخت يک رصدخانه برای شــکار امواج گرانشی1 (همراه با پژوهشهای گســترده در زمينهی فناوری ليزر در ايران) بود، بســته شــد و مورد بیتوجهی و کارشکنی قرار گرفت، طرح ساخت تداخلسنج امواج گرانشــی در کنگرهی آمريکا (به گونهی سراسر اتفاقی) و طرحی همانند دربارهی ساخت تداخلسنج امواج گرانشی ايران تصويب میشود! علی جوان شاگرد مستقيم فيزيکدان برندهی جايزه نوبل، چارلز هارد تاونز، بود و از هموندان آکادمی ملی علوم آمريکا به شمار میرفت. او در ســال 1975 برجســتهترين نشان انجمن نورشناسی آمريکا يعنی مدال فردريک ايوز، را از انجمن اپتيکال دريافت کرد. در جملهای که در کنار اين نشان نقش بسته است از آقای جوان به شوند (:سبب) «پديد آوردن يک دستگاه نورشناختی (ليزر گازی) با کاربردهای بیســابقه در پژوهشهای علمی» سپاسگزاری فراوان شده است. او در حقيقت نخســتين ليــزر گازی جهان را اختراع کرد که ترکيبی از دو گاز هليوم و نئون بوده و از هميــن روی با نام ليزر هليوم-نئون ناميده میشــود. اين ليزر از گونهی ليزرهای بیخطر به شمار میرود که رنگ آن سرخ است و در آزمايشــگاههای دانشگاهها برای بررسی پديدههايــی مانند آميختن امواج و آزمايش دو شکاف يانگ کاربرد دارد. شادروان دکتر علی جوان در سال 1979 به عنوان شــناخته ‪+XPEROW )RXQGDWLRQ )HOORZ‬ شد و 14 سال بعد در سال 1993 جايزهی دانشی جهانی آلبرت اينشتين را دريافت نمود. اين دانشــمند برجســتهی ايرانــی آمريکايی همچنين در ســال 2007 رتبهی دوازدهمين انســان نخبه را در جهان از ســوی گاهنامهی (:نشريهی) تلگراف دريافت کرده بود. او در نخســتين گردهمايی (سمپوزيوم) هفتاد تنی ليزر جهان (ســپتامبر )1971 شرکت کرد و در ســخنرانی خود گفت: «اکنون اميدوارانه بــه دنبال آن هســتيم که در دهــهی کاربرد بينابنمايــی (طيفســنجی - طيفنمايی) و دســتيابی به دقت در اندازهگيری با مرتبههای بسيار باال، از اين شــيوهها بهرهبرداری کنيم. برای اين کار بايد به عناصر ســاده بازگرديم و بيناب آنها را دوباره بررسی کنيم.» در ايران زادروز علی جوان 5( دی ماه) روز ليزر نام گرفته است.

يادداشت: -1 همان تداخل سنج امواج گرانشی

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.