فاجعه «نبود اطلاعات تجمیعی در مدیریت بحران کشور»

چرا زلزله کرمانشاه همچنان قربانی میگیرد؟

Asre Ertebat - - News - نادر نینوايی nadernei@gmail.com

سالها است که کارشناســان علوم ارتباطات اجتماعی این نقد را به ما ایرانیان وارد میدانند که اگرچه هریک به صورت انفرادی در زمینه تخصصی خود عملکــردی مناســب داریم اما در انجام موفق کارهــای گروهی ناتوانیم. همیــن روحیه فردمحــوری در کنــار نوعی بدبینی و نگاههای فــوق امنیتی برخی افراد و سازمانهایمان باعث شــده تا در عمل، حتی امکان تجمیع اطلاعات ســازمانهای دولتی وجود نداشته باشد. یک نمونه واضحاینامر عدم تمایل سازمانهای مختلف و متاسفانه در راس آنها ســازمانهای امدادی برای متصل کردن زیرساختهایارتباطی خود به یکدیگر با وجود تقاضاهای مکرر وزارت ارتباطات براي افزایش ظرفیتارتباطی کشوراست. حالا به نوعی مشــخص و افشا شده که همین مشکل نبود اطلاعات تجمیع شده سازمانها و نهادهای مختلف باعث شده تا درهنگام بروز حوادثبحرانی و غیرمترقبه مثل زلزله کرمانشاه دست نیروهایامدادی به لحاظاطلاعاتی کاملا خالی باشد و چند بیسیم ساده به تنهاابزار آنها برایاشتراکاطلاعاتشان تبدیل شود.

اهمیت ایجــاد مرکزی برای تجمیع اطلاعات

در صورت وجود یک سامانه جامع که نیروهای تمام ارگانهــا اعم از آتشنشــانی، اورژانس، نیروهــای پلیس، هلال احمر، ســتاد بحران، نهادهای ارتباطی و سایر نهادها به آن متصل باشــند و امکان مشــاهده محــل قرارگیری جغرافیایی هر یک از امکانــات و نیروهای این ارگانها روی یک نقشهالکترونیکی قابل رویت باشــد؛ این امکان وجود خواهد داشت که در شرایط بحرانی از موازیکاری جلوگیری شده و امکانات لجســتیکی هر ارگان به نقاطی که بیشــترین نیاز به آنها وجود دارد اعزام شوند. با این شیوه هم ســرعت اطلاعرسانی بهبود یافته و امکان مشــاهده عملکرد سازمانهای امــدادی بــرای یکدیگــر ممکن میشــود و هم بــرای اطلاع از وضعیت ســایر نیروهای امدادی نیازی نخواهد بود که ایــن نیروها از طریق اطلاعات جزیی و تکهتکــه با یکدیگر درارتباط باشند. هفته قبل مدیر مرکز کنترل هماهنگی عملیات سازمان امداد و نجات بر ضرورت ایجاد بستری مشترک برای در اختیار قرار گرفتن اطلاعات بخشهای مختلف و اســتفاده از آن در زمان امدادرســانی تاکید کرده و گفتــه: اگر امکان اشــتراکگذاری این اطلاعات بین دستگاهها وجود داشــته باشد و منبعی باشــد که تمام اطلاعات مراکز امدادی و دســتگاهها در آنجا بارگذاری شود، هر یک از سازمانها میتوانند بر اســاس نیاز خود از این اطلاعات در راستای خدمترسانی بهتراستفاده کنند. وی همچنین یادآور شده: یکی از اصلیترین مشکلات ما بهاشتراک گذاشته نشدناطلاعات بین دستگاههای اجرایی است و باید اطلاعات جامعی از سازمانهای دیگر، فعالیتهایی که انجام میدهند و حوزههای خدماتی که دارند در دسترس باشد. طبیعیاست که با تحلیلایناطلاعات میتوان خدمات بهتری به افراد حادثهدیده ارایه کرد. اگر امکان اشــتراکگذاری این اطلاعات بین دستگاهها وجود داشته باشد و اگر منبعی باشد که تمام اطلاعات مراکز امدادی و دستگاهها در آنجا بارگذاری شود، این امکان برای هر یک از سازمانها وجود دارد که بتوانند بر اساس نیاز خود از این اطلاعات در راستای خدمترسانی بهتراستفاده کنند.

امکان اتصال سایر ارگانها به نرمافزار موجود

آنطور که اعلام شده مرکز کنترل هماهنگی عملیات سازمان امداد و نجات از پنج سال قبل نرمافزار جامعاطلاعاتی مکانی را راهاندازی کرده و اطلاعات مجموعه بر بســتر GIS بارگذاری شدهاست. این نرمافزار که جمعیت هلالاحمر به آن متصلاست، به لحاظ زیرساختی ظرفیت آن را دارد که ســایر ارگانها نیز به آن متصل شده و ضمن به اشتراکگذاری اطلاعات خود از خدمات آن منتفع شوند؛ اتفاقی که به دلیل ضعف نگاه گروهــی و ظاهرا برخی ملاحظات امنیتیارگانهای مختلف تاکنون محقق نشده است. ظاهرا اطلاعات تمام پایگاههای امداد و نجات سطح کشور و مراکز و انبارهای امدادی در این نرمافزار موجوداست و در زمان بحران گروههای امداد میتوانند از آن استفاده کنند. به عنوان مثال با کمک این نرمافــزار نیروهای امدادی به سرعت میتوانند تشخیص دهند که وقتی حادثهای رخ میدهد کــدام پایگاه نزدیکتر اســت و میتواند برای ارزیابی اعزام شود و یا نزدیکترین مرکز درمانی به محل حادثه کجا قرار دارد. ایناطلاعات میتواند دراختیار سایر سازمانها مانند اورژانس و راهداری قرار بگیرد تا در زمان بحران سرعت عمل تیمها بیشتر شود. در این شرایط اگر ارزیابی اولیه را راهداری انجام داده باشد دیگر نیازی نیســت که هلال احمر هم این کار را انجام دهد و میتواند از اطلاعات آنها استفاده کند. بنابراین به اشتراک گذاشتن این اطلاعاتباعث میشود تابتوانیم خدماتبهتری در شرایط بحرانی ارایه کنیم و در حوادثی نظیر زلزله سرپل ذهاب امدادرسانی، آنقدر زمانبر نباشد.

علت تاخیــر در امدادرســانی به سرپلذهاب

حسین درخشان، مدیر مرکز کنترل هماهنگی عملیات سازمان امداد و نجات در اظهاراتی که البته تلخ است با اشــاره به اینکه این همکاری در زلزله کرمانشاه صورت گرفت اما به صورت سیستمی نبود گفت: در زلزله کرمانشاه ارتباط بسیار خوبی با مرکز کنترل و هدایت عملیات اورژانس و راهداری داشتیم. به عنوان مثال ما اگر میدیدیم که بخشهای دیگر روستاهایی را ارزیابی کردهاند ما دیگر به آن روستا نمیرفتیم و از اطلاعات آنها اســتفاده می کردیم یا اگر مسیری بسته بود راهداری با اعلام این موضوع مسیری جایگزین را به ما معرفی می کرد. این تجربهای بود که باعث شد سرعت پاسخگویی بالا برود. البته در زلزله همین تقسیم کاری که صورت گرفت باعث شد وقتی مردم در قسمتی نیروهای هلال احمر را نمیدیدند احســاس کنند که آنها منطقه را مورد توجه قرار ندادهاند در حالی کهاستفادهازاطلاعات بخشهای دیگر باعث شد که در زمان، صرفهجویی کنیم و به جای حضور در منطقهای کهاز سوی بخشهای دیگرارزیابی شده به بخشهای دیگر رسیدگی کنیم. درخشان در پاســخ به این سوال که مهمترین موانعی که از به اشتراک گذاری این اطلاعات جلوگیری میکند، چیســت؟ به خبرگزاری ایسنا گفته است: بزرگترین مانع این است که سازمانها همکاری مشــترکی با هم ندارند. از طرف دیگر اطلاعات بعضی از سازمانها هنوز دیجیتالی نشده اســت که این کار هم زمانبر است. بعضی سازمانها هم از این اطلاعات به عنوان منبع قدرت استفاده میکنند و به این دلیل آن را بهاشتراک نمیگذارند.

فواید انبوه نادیده و معطل دیگر

همه میدانیم که در شرایط بحرانی، ساعتها، دقایــق و حتی ثانیهها بســیار پــر اهمیت و نجاتبخش هستند، امااین تنها شرایط بحرانی اعم از حوادث بلاخیز نیست که نقش و کارکرد تجمیــع اطلاعــات نهادهای امدادرســان را برجسته و حیاتی میکند. مدیر مرکز کنترل هماهنگی عملیات سازمان امداد و نجات به مساله پر اهمیت، معطل مانده و کمتر دیده شدهای از فواید تجمیع اطلاعات پرداخته و با اشــاره به اینکه بیشــتر حوادث در بخش جادهای و بینشــهری رخ میدهد، میگوید: معمولا افرادی کــه در جادهها دچار حادثه میشوند از کسانی هستند که با منطقه آشنا نیستند و در صورتی کهاتفاقی برای آنها رخ دهد در آن زمان اطلاع دقیق از موقعیت مکانی خود ندارد تا بتوانند ارایه کنند. در این شرایط ســازمانهای امدادی نیاز دارند که بتوانند از طریق موبایل حدود موقعیــت مکانی افراد را شناسایی کنند تابتوانند سریعتر در محل حاضر شوند کهبرایایجاد چنین شرایطینیازاست که هماهنگی بیشتری میان سازمانهای امدادی، وزارت ارتباطــات و ســازمان تنظیم مقررات رادیوییایجاد شود. درخشــان در مورد موانعی که برای در اختیار قرار گرفتن موقعیت مکانی وجود دارد، گفت: مباحث امنیتی از جمله مواردی است که مانع اجرایی شــدن این کار و دسترسی نیروهای امدادی به موقعیت مکانی افراد میشــود در حالی که داشتن چنیناطلاعاتیاهمیت زیادی دارد و کمک زیادی به دسترســی سریعتر به حادثهدیدگان میکند.

نیاز به هماهنگی ارگانهای مختلف و وجود نگاه ملی

در دوران دفاع مقدس با وجود فقدان امکانات امــروزی شــاهد همکاریهای منســجم و گســتردهای بین نیروهای نظامی، عملیاتی و امدادی بودیم و به نظر میرسد بااستفادهازاین تجارب موفق و نیز با بهرهگیریاز تجارب موفق خارجی در زمینه فنی امکان و پیشزمینه لازم برای مجاب کردن دستگاههای مختلف براي اتصال به یک نرمافزار برای اشــتراکگذاری اطلاعات وجود دارد. البته ما باید به این سمت برویم که اطلاعات به صورت نرمافزاری ثبت شــود تا هر دستگاهی بتواند از ایــن اطلاعات اســتفاده کند. وقتی اطلاعات به صورت سیســتمی ثبت شــود، دقــت آنها بالاتر مــیرود. به هر حــال وقتی اشتراکگذاریایناطلاعات به صورت گفتاری و از طریق بیســیم، جزیی، تکهتکه و ناقص باشد احتمال خطا بالا میرود اما اگر اطلاعات به صورت سیستمی و جامع ثبت شده باشند، میتوان آنها را تجزیه و تحلیل کرد و در زمان بحران بهتر خدمترسانی کرد. از سوی دیگر اگر ارگانهای مختلف که نقشی تعیینکننده در زمــان بروز بحــران دارند با تکیه بر یک نگاه ملی و پرهیــز از تکروی به موضوع بنگرند امکان ایجــاد و اتصال ارگانها به نرمافزاری جهت بهبود عملکرد به هیچوجه امری دور از ذهن نخواهد بود تا در آینده شاهد وقوع فاجعه در فاجعه نباشیم.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.