پاکشدنمرزتبلیغوواقعیت درشبكههاياجتماعي

آسیب جدیدی كه در شبكههای اجتماعی شكل گرفته است

Asre Ertebat - - صفحه اول - نادر نينوايی nadernei@gmail.com

پرطرفدارها که در انگلیسی به آنها influencers گفته میشود، به دستهاي از افراد اطلاق میشود که در شبکههای اجتماعی توانستهاند مخاطبان زیادی را در صفحات شخصی خود جلب کنند. به همین جهت در دنیا نیز شاخه جدیدی از بازاریابی شکل گرفته که در آن از این افراد برای معرفی کالا و...

پرطرفدارها که در انگلیســی به آنها influencers گفته میشود، به دستهاي از افراد اطلاق میشود که در شبکههای اجتماعی توانستهاند مخاطبان زیادی را در صفحات شخصی خود جلب کنند. به همین جهت در دنیا نیز شاخه جدیدیاز بازاریابی شکل گرفته که در آن از این افراد برای معرفی کالا و خدماتاستفاده میشود و شرکتها و متقاضیان زیادی نیزاز ظرفیتهایایجاد شده توسط آنها بهره میگیرند. این افراد البته بسته به میزان فالوئر قیمتهای مختلفی را به شرکتها و متقاضیان درج اخبار و تبلیغات ارایه میکنند و حالا برخی از آنها درآمدهای دهها میلیونی در ماه داشــته و همواره نیز در حال شــرکت در مراسم، سفرها و جشنهای مختلفهستند. باوجود درآمدهای بعضا بالای این اینفلوئنسرها و تلاش برای مشخص شدن اینکه چه میزان مالیات از آنها باید اخذ شود نیز فعلا آب در هاون کوبیدن است و مثل رمانهای ژولورن تخیلی مینماید. اما موضوع دیگری که محوراین گزارش بوده و ناشیاز فعالیت برخی از اینفلوئنســرها است، پاک شــدن مرز بین تبلیغ و واقعیت است. برای مثال در اکثر رسانهها مرز مشخصی میان اخبار و تبلیغات وجود دارد و رســانهها برای احترام و حفظ مخاطبان خود حتی مطالب تبلیغاتی و رپورتاژآگهیها را با علایم واسامی مختلفاز بخش خبری نشریات جدا میکنند. این مرز تعریفشــده در دنیای رســانه اما مثل بسیاری از چیزهای دیگر در دنیای مجازی رنگ باخته و شکل دیگری به خود گرفته است؛ موضوعی که طبیعتا میتواند باعث از بین رفتن اعتماد کاربران و فریب آنها با تبلیغاتی غیر واقعی شود که عمدتا به شکلی غیرحرفهای و در قالب توصیهای دوستانه و یک تجربه شخصیارایه میشود.

طیف گسترده اینفلوئنسرهای ایرانی

نگاهی گذرا به افــرادی که اینفلوئنســرهای ایرانی خوانده میشوند و عمدتااز جمله پرطرفدارترین کاربران غیرمشهور در شبکهاجتماعیاینستاگرام هستند گویای آناست که بیشتر آنها افرادی کاملا عادی هســتند که بهدلیل فیزیک خاص، پوشش خاص و گفتار و رفتاری متفاوت، طرفداران زیادی را برای خود بهدست آوردهاند. حتی در یک نمونه مشاهد شده که فردی با خودکشی نمادین در برابر دوربین موبایل و انتشار آن در شبکههای اجتماعی فالوئرهای زیادی در اینســتاگرام به دست آورده و تبدیل به یکاینفلوئنسر شدهاست. در نمونه دیگری یک صاحب کافه بهدلیل هیکل عضلانی و ظاهری که به واسطه جراحی بینی و تزریق پروتز در لب به وجود آمده توانسته بیش از ۲۴0 هزار فالوئر جذب کند و برای هر پستش نزدیک به ۱۴ هزار لایک جمعآوری کند. یکی دیگرازاینفلوئنسرهایایرانیاما بهدلیل لمینت دندان و ظاهر مرتب دندانهایش مشهور شدهاست و طرفداران زیادی برای خود دست و پا کردهاست. البته موارد عجیبتر هم هســت. برای مثال فردی دیگر نیز وجود دارد که در اقدامی عجیــب در ازای دریافت مبلغی از کاربران، ویدیویی برای آنها ضبط و منتشر میکند و در آن به فرد مورد نظر کاربر ناسزا میگوید. این بهاصطلاح شخصیت اثرگذار توانسته با همین روش بیش از ۲00 هزار فالوئر برای خود دست و پا کند. برخی شــخصیتهای جنجالی این روزهای اینستاگرام در ازای دریافت کفش و کتانی، تبلیغ مغازه و برندهای مختلف را میکنند و با دریافت خدمــات زیبایی مانند جراحیهای زیبایی یا محصولات آرایشی بهداشتی به تبلیغ کلینیکها و فروشگاههای مختلف آرایشی میپردازند. از آنجا که رابطه کاربران بااینافراد بهاصطلاح تاثیرگذار بر مبنای نوعیاعتماد شکل گرفته، شاید گاهی کاربران مرز واقعیت و تبلیغ را متوجه نشــوند و فکر کنند لزوما کالا و خدمات معرفیشده توسط اینفلوئنسرها واقعااز کیفیت بالایی برخورداراست.**

تفاوت تبلیغات توسط اینفلوئنسرها و رسانهها

همانطور که گفته شد، در رسانههای چاپی مثل روزنامهها، هفتهنامهها و ماهنامهها با قرار گرفتن تبلیغات و آگهیها در کادرهای پایین یا گوشه تصاویر مخاطب به راحتی میتواند تفاوت تبلیغ و مطلب رسانه را درک کند و بههیچوجه آگهی را با مطلب و محتوایاصلی رسانهاشتباه نمیگیرد. در خصوص رپورتاژآگهی نیز وضع به همینگونه است و رسانههای چاپی معتبر عموما با قرار دادن خبر یا مطلب سفارشی در کادری مخصوص مخاطب را متوجه تبلیغی بودن پیام میکنند. در رسانههای دیداری مثل تلویزیون نیز صداوسیما با برداشتن لوگوی شبکه در هنگام پخش تبلیغات عملا مخاطب را متوجه میکند که آگهیهای بازرگانی در حال پخش شدن هستند تا مخاطب آن را با محتوایاصلیاشتباه نگیرد. باوجود رعایــت این اصول حرفهای در رســانهها اما با توجه به نبود نظارت خاص بر فعالیت اینفلوئنســرهای ایرانی در شبکههای اجتماعی بسیاری از این افراد که این روزها کار و بارشانبهشدت سکه شدهاست هیچگونه مسوولیتاجتماعی و اخلاقی در خصوص آنچه منتشر میکنند و میزان تاثیر آن بر مخاطبان کماطلاع و گاه کمسن و سال خود قایل نیستند.

روشهای به ظاهر پیچیده اما غیراخلاقی

اما بررسی یکیاز روشهای مرسوم در صفحات برخیازایشان نیز خالی از لطف نیست. گاه مشاهده شده که در زیر مطلبی کاملا تبلیغی که توسط یکاینفلوئنسر منتشر شده، کاربرانی خاص در تایید محتوای تبلیغی پیامهایی غالبا یکسان و از پیش تهیهشده را منتشر کردهاند. این کاربران البته کسانی نیستند جز خود اینفلوئنسر! روشی که با هدف تاثیرگذاری بیشتر روی سایر مخاطبان در پیش گرفته میشود. امااین روش یعنی تاکتیک ساختن آیدیهای مختلفالبته چیز تازهای نیست و بسیاری کاربران فعال صفحات مجازیاز آناطلاع کامل دارند. نکتهای که نباید از آن غافل شــوید، این است که بسیاری از محصولات تبلیغشده نیز بهصورت آنلاین به فروش میرسند و بســیاری از کاربران بدون آنکه بدانند همان محصول در فروشگاههای سنتی در سطح شهر با نرخی به مراتب کمتر فروخته ميشوداقدام به خرید آنلاین میکنند. درواقع یک تصور اشــتباه عمومی این اســت که تمام آنچه از طریق اینترنت فروخته میشــود ارزانتر از فروشگاههای سنتیاست. بسیاری از کاربران اینطور برای خود استدلال میکنند؛ از آنجا که کانالها و صفحاتاینترنتی که ظاهرا توسط یک فرد یا حتی زن خانهداراداره میشوند، مخارجی نظیراجاره مغازه، هزینه آب و برق و تلفن و مالیات و بیمه و پرسنل ندارند لذا قیمتهای آنها پایینتر است که این طور نیست و در مواردی مشاهده شده که اتفاقا از همین تصور اشتباه عرضه مستقیم و بیواسطه کالا سوءاستفاده شده و اجناس به قیمتهایی به مراتب بالاتر به کاربراناینترنتی فروخته شدهاست.

مطالب سطحی و كمارزش

اگرچه از یک کاربر با نفوذ که به عنوان اینفلوئنسر شناخته میشــود انتظار میرود که از پرداختن به مطالب سطحی و دمدســتی اجتناب کند، اما نگاهی گــذرا به صفحات اغلب اینفلوئنسرهایایرانی مویداین مطلباست که بیشتر آنها نه به دلیل مطالب و محتوای ارزشمند و کاربردی که بیشتر به خاطر نوعاظهارات، طنزپردازی، عکسهایی کهاز خودشان یا محیطاطرافشان میگذارند، جلب توجه میکنند. برخی از آنها صرفا به انتشــار تصاویری از زندگی شخصی خود و مکانهایی که میروند میپردازند و بعضی هم مرتب در حالی تبلیغ محصولات مختلف بــوده و به یک بولتن تبلیغاتی تبدیل شدهاند. املاهای غلط در نوشتن مطالب، اظهارنظرهای عجیب و غریب در خصوص مسایل مختلف روز که با منطق، سازگاری چندانی ندارد گویای این است که تعداد قابل توجهی از اینفلوئنســرهای ایرانی به لحاظ فرهنگی و تحصیلاتی در سطوح پایینی قرار دارند. با وجود این شرایط برخی شرکتها، برندها و فروشگاهها همچنان برای تبلیغات محصولات خود به آنهــا مراجعه می کنند و جالب آنکه برخی کاربران نیز تحــت تاثیر این تبلیغات قرار میگیرند.

جمعبندی و نتیجهگیری

اگرچه برخی شــرکتها برای تبلیغ محصــولات خود در شبکههای اجتماعی زخمخورده و باتجربهتر شدهاند و این تبلیغات را در صفحات و کانالهای صحیحتریانجام میدهند، اما بهنظر میرسد برای ترمیم فضای نادرست ایجاد شده در شبکههای اجتماعی لازم باشد، از یک سو ما بهعنوان کاربران شــبکههای اجتماعی از دنبال کردن افراد سطحی اجتناب کنیم و از دیگر سو ســفارشدهندگان تبلیغات نیز از تبلیغ در صفحات اینفلوئنسرهایی که موضوعات سطحی را دنبال میکنند دوری کنند. همچنینا تخاذ تدابیریاز سوی دولت و پلیس فتا برای تمرکز بیشتر بر فعالیت اینفلوئنسرهای ایرانی و برخورد با آنهایی که با تبلیغ کالاهای تقلبی، قاچاق، غیرقانونی و گرانقیمت، به مردم، کسبوکارهای قانونی و اقتصاد کشور صدمه وارد میکنند، میتواند بسیار راهگشا باشد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.