چالش صنعت پتروشیمی؛ فقدان زنجیره تکمیلی تولید

Elm va Sanat Rooz - - پتروشیمی -

طبــق آمــار و گزارشهــای رســمی صنایــع پتروشــیمی در دهــه اخیــر رشـــد زیـــادی در ایـــران داشـــته اســـت بـــه طوریکـــه تولیـــد محصـــولات پتروشـــیمی از 81میلیـــون تـــن در ســـال 85 بـــه بیـــش از 6/50 میلیـــون تـــن در ســـال 95 رســـید. همچنیـــن صـــادرات ایـــن محصـــولات افزایـــش قابـــل توجهـــی داشـــته اســـت. امـــا ســـوال اینجاســـت کـــه چـــرا ایـــن رشـــد چشــمگیر، تغییــر اساســی در وضعیــت اشــتغال و بهبــود وضــع اقتصــادی ایجـــاد نکـــرده اســـت؟ دولـــت و بخـــش خصوصـــی بـــا اســـتفاده از منابـــع ملـــی ســـرمایهگذاریهای کلان نمودنـــد تـــا ایـــن مجتمعهـــای عظیـــم پتروشـــیمی احـــداث شـــود و تولیـــد افزایـــش یابـــد ولـــی اثـــرات اقتصـــادی آن بـــه طـــور ملمـــوس و محســـوس در جامعـــه احســـاس نمیشـــود. چـــرا اثـــرات اقتصـــادی مثـــل ایجـــاد بیـــش از 001هـــزار شـــغل پایـــدار در ازای افزایـــش یـــك میلیـــون تـــن تولیـــد محصـــولات پتروشـــیمی (طبـــق پیشبینـــی کارشناســـان) محقـــق نشـــده اســـت؟

اشـــکال کار در ایـــن اســـت کـــه حجـــم وســـیعی از محصـــولات پتروشـــیمی بـــه صـــورت خـــام و بـــه شـــکل اولیـــه آن صـــادر میشـــود. حــدود 90 درصــد از صــادرات ایــران را نفــت و مــواد اولیــه و خــام ازجملــه محصـــولات پتروشـــیمی تشـــکیل میدهـــد. و بخـــش زیـــادی از واردات صـــرف کالاهـــای نهایـــی مصرفـــی میشـــود. ایـــران عمـــده محصـــولات صنایـــع تکمیلـــی پتروشـــیمی را از کشـــورهایی همچـــون امـــارات متحـــده، کـــره جنوبـــی و چیـــن وارد میکنـــد ایـــن در حالـــی اســـت کـــه اغلـــب ایـــن کشـــورها واردکننـــده محصـــولات اولیـــه پتروشـــیمی از ایـــران هســـتند. در واقـــع مـــا مـــادهای را بـــا ســـرمایهگذاری ســـنگین تولیـــد میکنیـــم، ارزان صـــادر مـــی کنیـــم و تبدیـــل شـــده آن مـــاده بـــه کالای مصرفـــی را بـــا ارزش بالاتـــر از همـــان کشـــورها وارد مـــی کنیـــم.

نکتـــه قابـــل توجـــه ایـــن اســـت کـــه ســـهم صنعـــت پتروشـــیمی از اشــتغال حــدود 2/1 درصــد از اشــتغال صنعتــی کشــور اســت در حالیکــه صنایـــع کوچـــک و متوســـط کـــه خیلـــی هـــم بـــه چشـــم نمیآینـــد 75 درصـــد در اشـــتغال صنعتـــی کشـــور ســـهم دارنـــد. و اگـــر محصـــولات پتروشـــیمی را کـــه بـــا گاز ارزان و یارانـــهای تولیـــد میشـــود را بـــه جـــای صـــادرات در همـــان شـــکل اولیـــه، در صنایـــع متوســـط و کوچـــک مرحلـــه بــه مرحلــه فــرآوری شــود تــا بــه کالای نهایــی مصرفــی تبدیــل شــود، در هــر مرحلــه بــه ارزش قیمتــی آن مــاده افــزوده میشــود و بــه بیــش از 4-3 برابـــر حالـــت اول میرســـد و ضمـــن آن هـــزاران و بلکـــه میلیونهـــا شـــغل ایجــاد خواهــد شــد. صــادرات پتروشــیمی تــوأم بــا ایجــاد تنگنــا بــر روی تأمیـــن مـــواد اولیـــه صنایـــع اشــتغالزای پاییـــن دســـتی و بســیاری اوقـــات گرانفروش ـی ب ـه آنه ـا و از س ـوی دیگ ـر ارزان فروش ـی صادرات ـی اس ـت. ات ـکا بــه صــادرات مــواد خــام و اولیــه، در اصــل صــادرات ارزش افــزوده (درآمــد اقتصــادی ملــی) و شــغلها مــی باشــد. اساســا عنــوان صنایــع مــادر از ایــن رو بــه صنایــع بالادســتی ماننــد پتروشــیمی و فــولاد اطــلاق مــی شــود کــه ایـــن صنایـــع بایـــد پشـــتیبان صنایـــع پاییـــن دســـتی داخلـــی باشـــند، امـــا بـــا توجـــه بـــه وضعیـــت کنونـــی بـــه نظـــر مـــی رســـد ایـــن صنایـــع وظیفـــه مــادری صنایــع پاییــن دســتی کشــورهای دیگــر را بــر عهــده گرفتــه انــد.

سیاســـت گـــذاران کشـــور روی بخـــش ســـرمایهبر، مخـــرب محیـــط زیســـت و دیـــر بـــازده و کـــم بـــازده ســـرمایه گـــذری زیـــادی کردهانـــد ولـــی بـــه زنجیـــره تکمیلـــی تولیـــد و صنایـــع پاییـــن دســـتی و کالاهـــای مصرفـــی کــه نیــاز بــه ســرمایه کمتــری دارد، ســازگاری بیشــتری بــا محیــط زیســت دارد، زود بـــازده اســـت و دارای ارزش افـــزوده بســـیار بالاتـــر (حداقـــل 3 برابـــر) اهمیتـــی ندادهانـــد و فکـــری نکردهانـــد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.