گونههاي پوپوليسم: نگاهي به ادبيات و برنامه پژوهشي

نوآم گيدرُن ـ گروه حكومت، دانشگاه هاروارد بارت بانيكووسكي ـ گروه جامعهشناسي، دانشگاه هاروارد ترجمة محسن شفيعي

Ettelaat Siyasi va Eghtesadi - - شماره 307 / بهار و تابستان -

با وجود اين واقعيت كه »ماهيت متلون و متغير پوپوليسم بيشتر مايه خشم كساني شده است كه ميكوشند آنرا جدّي بگيرند«، دانشمندان علوم اجتماعي و تحليلگران سياسي در اين سالها علاقه زيادي به آن نشان دادهاند. واژة »پوپوليسم« هم به گستردگي بهكار گرفته ميشود و هم به گستردگي مورد بحث و جدل است. آنرا با توجه به ويژگيهاي سياسي، اقتصادي، اجتماعي و گفتماني تعريف كرده و از ديدگاههاي نظري گوناگون ـ از جمله ساختارگرايي، پساساختارگرايي، نظريه نوسازي، نظريه جنبش اجتماعي، سياستهاي حزبي، روانشناسي سياسي، اقتصاد سياسي و نظرية دموكراتيك ـ و با رويكردهاي روششناختي گوناگون مانند پژوهش آرشيوي، تحليل گفتمان و مدلسازي رسمي تجزيه و تحليل كردهاند. چنانكه وايلز گفته است، »هر كس با توجه به جايگاه و تخصص دانشگاهياش تعريفي ويژه از پوپوليسم دارد«. بررسي اينكه اين محورهاي گوناگون دانشگاهي چگونه ميتوانند به دقتِ بيشترِ يكديگر كمك كنند و بدينسان شناخت نظري ما از اين مفهوم را افزايش دهند و مسيرهاي روششناختي تازهاي براي بررسي سياست پوپوليستي بگشايند، از جمله هدفهاي اين پژوهش است. با توجه به نقش سياستهاي پوپوليستي در دموكراسيهاي معاصر، بحثي جامع از پژوهشهايي كه در اين زمينه صورت گرفته، بهنگام و بايسته است. فزون براين، ارزيابي دوبارة ادبيات موجود در زمينة سياستهاي پوپوليستي بهعلت شيوع اين مفهوم در پژوهشهاي اخير علوم اجتماعي، و نيز اينكه »پوپوليسم [امروزه] بر پديدههاي مهم سياسي اثري ژرف گذاشته، ارزشمند است. سياستهاي پوپوليستي ميتواند منابع بسيج سياسي را، بويژه در اشكال جنبشهاي اجتماعي تودهاي و سازمانهاي حزبيِ درگير در جامعه تغيير شكل دهد. توانايي سياستهاي پوپوليستي براي تحريك اشكالي تازه از مشاركت سياسي در دوراني كه مشاركت سياسي رسمي مانند حضور گستردة مردمي و عضويت در حزب كاهش يافته، اهميتي خاص دارد. در همان حال، پوپوليسم، در دموكراسيهاي نامستحكم ممكن است نهادهاي دموكراتيك را تضعيف كند و سرآغاز رژيمهاي اقتدارگراي رقابتي باشد. پوپوليسم همچنين سخت با قطبيسازي سياسي پيوند دارد و ممكن است سيستمهاي حزبي را به آستانه فروپاشي بكشاند. گذشته از اين، سياستهاي پوپوليستي نقش مهمي در ايجاد صفآراييهاي سياسي دارد كه در آن مرزهاي اخلاقي ميان گروهها بازسازي ميشود و دستهبندي »ما« و

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.