اولویت اشتغالزایی بر رشد اقتصادی

Iran Newspaper - - صفحه اول - محسن جاللپور تحلیلگر اقتصادی

مناســبتها­ی قوه قضائیه و روز صنعت در تقویم، سه روز با هــم فاصله دارند. مناســبت اولی در هفتــم تیرماه واقع شــده و دومــی در دهم تیرماه. ربط ایــن دو به هم و ارتباط مشترکشان با توسعه نزدیکتر و تنگاتنگتر هم هست.

نهــاد قضایــی وظیفــهاش تأمیــن امنیــت اقتصــادی و حراســت از حقــوق مالکیــت و اســتحکام قراردادهــ­ای اقتصادی است و صنعت، نیروی محرکه و پیشران اقتصاد به شمار میرود و مأموریت هردو به توسعه ختم میشود. روزگاری ایــن تفکــر وجود داشــت که توســعه با اســتفاده از منابع و مواهب طبیعی مثل آب و زمین و جنگل امکانپذیر است. امروز این نظریه منســوخ شــده اســت چون کشــورهای زیادی میشناســیم که از کمترین مواهب و منابع طبیعی برخوردارند اما توســعه یافتهاند. بعدها نظریههایی مطرح شــد با این مضمون که تنظیم و تدوین برخی سیاستهای اقتصادی رایج و توصیه شده میتواند توســعه را بهدنبال داشــته باشد. بعضی کشــورها جواب گرفتند اما برای همه جواب نداد. چند سالی است که دیدگاههای جدیدی مطرح میشود مبنی بر اینکه کشوری به توسعه دست پیدا نمیکند مگر اینکه چهار تصمیم مهم و اساسی بگیرد و پس از آن، فرآیند توسعه را به سه نهاد مهم واگذارد. چهار تصمیم اساسی عبارتند از: وسیع کردن میدان بازی بخش خصوصی؛ تعیین قلمرو فعالیتهای دولت؛ روابط قاعدهمند با جهان؛ تعیین حد و مرز سیاستهای حمایتی.

ســه نهادی که باید درســت کار کنند تا انگیزه برای فعالیت اقتصادی افزایش پیدا کند؛ حقوق مالکیت، استحکام قراردادها و رقابت هستند.

بر این اساس، اگر کشوری تصمیم بگیرد که توسعه پیدا کند باید قواعد بازی را بخوبی و با شفافیت تمام تعریف و اجرایی کند. دستگاه قضایی وظیفه حفاظت و حراســت از ایــن نهادهــا را برعهده دارد بــه گونهای که اگر این نهادها بدرســتی تعریف نشــده باشــد یا قوه قضائیه در هر کشــوری نتواند بدرســتی از این نهادها پاسداری کند، میتوان گفت که آن کشور توسعه پیدا نمیکند. حال سؤال این است که نقش صنعت در این فرآیند چیست؟ بدونشکصنعت­مبتنیبررقا­بتیکیازمهم­ترینپیشران­هایتوسعهاس­ت. آنجا که کشــوری قصد دارد توســعه یافته شود، باید بســترهای الزم را برای گردش چرخهای صنعتی فراهم آورد. مرور تجربیات گوناگون توسعه صنعتی بیانگر این نکته است که رقابت جزو الینفک صنعت است و در یک ساختارسیاس­ی و اجتماعی غیرشفاف که روی پایههای رانت بنا شده باشد، چرخها روان به گردش در نمیآیند. متأســفانه صنعت ما چنین نیســت و در دام سیاســتگذا­ری ناکارآمــد گرفتار آمده است. این یک واقعیت است که اقتصاد مبتنی بر درآمد نفتی منطق اقتصادی را در تصمیمگیری و سیاستگذاری­های ما از بین برده است. وقتی منطق اقتصادی از تصمیمگیرید­ورشوداقتصا­دگرفتارناک­ارآمدیمیشو­دوانگیزهها­بهمسیردیگر­ی منحرف میشــوند. مثالً وقتی ساختار سیاسی اولویت اقتصاد را اشتغالزایی بداند نتیجه با زمانی که ســاختار سیاســی اولویت را رشــد اقتصادی اعالم کند، متفاوت میشود. اگر رشد اقتصادی در اولویت قرار گیرد، اشتغال هم حاصل میآید اما اگر اشتغال مأموریت اصلی باشد، لزوماً رشد به دست نمیآید.

متأسفانه ما صنعت را برای اشتغالزایی میخواهیم و نه برای رشد اقتصادی. چــون با وعده اشــتغال اســت که مــردم بــه نامزدهــای انتخاباتــ­ی رأی میدهند. چــون با وعده اشــتغال و توزیع پول اســت که گروهها در انتخابــات رأی میآورند و تودهها خوشحال میشوند.در مقابل، سخن گفتن از رشد اقتصادی هیچ جذابیت اجتماعی ندارد و پایگاه سیاســی ایجاد نمیکند. اما نتیجه اولویت اشــتغالزا­یی بر رشداقتصادی­اتالفمنابع­وکاهشبهرهو­ریوازبینرف­تنانگیزهبخ­شخصوصی برای فعالیت است. در حالی که یک ساختار سیاسی که هدفش دستیابی به رشد اقتصــادی اســت، به بخش خصوصــی اش اجازه فعالیت میدهــد. پای دولتش را از فعالیتهــا­ی اقتصادی و بنگاهداری کوتاه میکند و برای جلب ســرمایهها­ی جهانی، رابطهاش را با دنیا بهبود میبخشد.در نتیجه هم کیک اقتصادش بزرگ میشود و هم اینکه افراد سهم بیشتری میبرند. اگر این انگارهها که بیش از 5 دهه است اقتصاد ما را در مسیر غلط قرار داده، تغییر نکند، این مناسبتهای تقویمی که خیلی هم کسالتبار شدهاند چه دردی از ما دوا میکنند؟

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.