300 گرم گل شاهعباسی 12 میلیون

حال و روز نفیس ترين پارچه ايرانی در ديدار با تنها تولید کننده ترمه در جهان

Iran Newspaper - - News - محمدرضا عزيزی گزارشنويس

بخاطر گذشـــت زمان اســـت یا خلق و خوی مـــا ایرانیها کـــه با هر نـــو آمدنـــی، کهنهای را ســـه طاقـــه میکنیـــم و در گنجههـــای فراموشـــخ­انهای میگذاریـــ­م کـــه در آن بـــاز نمیشود مگر برای فراموش کردن یک کهنه دیگر؟ از میان همه این فراموش شـــدهها در این گزارش به ســـراغ ترمه دســـتباف رفتهام و بهانـــه آن هـــم جوانی اســـت که بـــا همین هنـــرش یعنـــی ترمه بافـــی از یزد بـــه تهران آمده...

وحیــــد ابوالحســـ­ـنیان؛ در 35 ســــالگی صاحــــب یــــک رکــــورد جهانــــی شــــده؛ تنها تولیدکننــ­ــده پارچــــه ترمه در جهــــان و یکی از معــــدود بافنــــدگ­ان این پارچــــه. این فقط ادعای خودش نیست، دو نفر از کارشناسان ســــازمان میــــراث فرهنگی که بــــه غرفه تازه افتتــــاح شــــده او در یکــــی از مراکــــز تجــــاری میدان فردوســــی تهران آمدهانــــ­د هم تأیید میکنند.

پیشکســـوت­ان هنر ترمه حاال همه در خاک شدهاند و کسی هم سراغ ترمه بافی نمیرود. پس فقط وحید 35 ســـاله مانده است که از خوب یا بد روزگار پای شاگردی یکی از همان پیشکســـوت­ان و استادانی که حاال دیگر نیست در شـــهر یزد نشست و عشقش به ترمه و بته جقه و درخشش خیرهکننده ابریشم در تار و پود ترمه چنان او را به این هنر پایبند کرد که در ایـــن زمانه بیاقبالی، تاش میکند چراغ این هنر را روشن نگاهدارد.

وحید در کســـادی و بیرونقی بـــازار ترمه دســـتباف، امیدوارانـ­ــه به تهران آمده اســـت تـــا هنـــرش را در جایـــی عرضه کند کـــه امید مـــیرود پاخـــور توریســـته­ا و شـــهروندا­ن هنردوســـت و پولدار باشـــد! او را میبینم که بـــا حوصله و وســـواس درحال ســـوار کردن و راهاندازی دســـتگاه بزرگ و چوبی ترمه بافی خود است. دستگاهی که ساخت و راهاندازی و ســـوار کردن قطعات آن هم هنر و دانشـــی میخواهد که باز در انحصار وحید است.

اگر بپرســـند ایرانیترین طرح پارچهای که میشناسید چیســـت؟ من میگویم بته جقه و گلهای شـــاه عباســـی و ســـروهای خمیده روی ترمـــه؛ همان طرحهایی کـــه در فیلمها و ســـریالها­ی عهد قجـــری یـــا مینیاتورها­ی دوره صفـــوی روی لباسهای فاخر و پر تأللو بـــزرگان و شـــاهان و شـــاهزادگ­ان میبینیم. میگوینـــد تـــا زمانی نـــه چندان دور «شـــعر بافـــی» و ترمه بافی بیشـــترین اشـــتغال و پر تکرارتریــ­ـن شـــغلی بود کـــه یزدیهـــا به آن مشـــغول بودند. ســـابقه ثبت شده ترمه 400 ســـال است و خاســـتگاه آن کشـــمیر اما گفته میشود، شواهد سه هزار سالهای وجود دارد که ترمه در ایران و در دربار پادشاهان ایرانی پیش از اســـام جایگاه ویژه داشـــته و پس از اســـامًهم اســـتادکا­ران ایرانی ترمه باف که عمومـــا زرتشـــتی بودهانـــد، به کشـــمیر هند مهاجـــرت کردهانـــد و از آن موقع پارچههای کشـــمیری با طرح ایرانی به شـــهرت رسیده است.

ترمههـــای یـــزدی البته هنوز هم شـــهرت دارنـــد. اما ایـــن ترمهها حاصل کار ماشـــین پارچه بافی اســـت که البته بهطور محدود کار دســـت هم روی آن انجام میشـــود. نخ تار و پود این ترمهها عموماً از پشـــم گوسفند تهیه میشود اما ترمه دستباف با ابریشم طبیعی و خالص تهیه میشود و بافتهای آن بسیار ریز و ظریف اســـت و همین باعث اســـتحکام مثال زدنی آن میشود. تفاوت ترمه ماشینی یـــا نیمـــه صنعتی با ترمـــه دســـتی را از زبان وحیـــد ابوالحســـ­نیان بخوانیـــد: «همانطـــور که فرش دســـتباف با فرش ماشـــینی تفاوت دارد، پارچه دستباف و پارچه ماشینی هم به همین اندازه باهم متفاوتند. ترمه دستباف، از همـــان قدیم بهعنـــوان نفیسترین پارچه ایرانی شـــهرت داشـــته اســـت. پارچـــهای که خریداران آن اشـــراف بودند نه مردم عادی. به چند دلیل پارچه ترمه بســـیار گران است؛ بافـــت ترمـــه بهدلیل ریـــز بافی بســـیار زیاد، دشوار است، بافندهها که باید بهطور مستمر مشغول کار باشند، هر ماه میتوانند حداکثر سه متر ببافند. همچنین بهدلیل بافت بسیار ســـخت و وقت گیر، از نخی استفاده میشود که بـــر ارزش پارچـــه بیفزاید و البتـــه کیفیت آن را هـــم باال ببرد. به همیـــن دلیل تار و پود ترمـــه دســـتباف با ابریشـــم اصـــل و طبیعی بافته میشود که خود آن هم به دشواری کار میافزاید.»

وقتــــی وحیــــد از قیمــــت ترمه دســــتباف میگویــــد، خــــاص بــــودن و البته کــــم اقبالی آن نــــزد مشــــتریا­ن برایم تا حــــدی منطقی میشــــود! میپرســــم ترمه کار دست، متری چند اســــت؟ میگوید: «پارچههــــ­ای نفیس را گرمی میفروشــــ­ند نه متری. هر متر ترمه تقریبــــاً 300 گــــرم وزن دارد کــــه قیمت این 300 گــــرم میشــــود 12 میلیون تومــــان!» او بــــه دســــتگاه چوبــــی و عریــــض و طویلی که پشت آن نشســــته و فضای زیادی از غرفه را اشغال کرده است، اشاره میکند و میگوید: «راهاندازی و نصب همین دستگاه خودش

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.