کشورهای عربی و درک ضرورت تنشزدایی با ایران

Iran Newspaper - - Front Page - رامین مهمانپرست سخنگوی پیشین وزارت خارجه

اهمیت استراتژیک منطقه خاورمیانه برای تجارت، انرژی و حتی امنیت دنیا بر کســی پوشیده نیســت. بر اساس تجارب دهههای اخیر اثبات شده که هرگونه تحولی خصوصاً منفی در این منطقه طی مدتی کوتاه میتواند تحوالت و مناسبات در سطح جهانی را تحت تأثیر خود قرار دهد. حال در چنین منطقــهای بــه طور اولی میتــوان درک کرد کــه کوچکترین تحولــی، عناصــر و کشــورهای حاضــر در محــدوده را به طور طبیعــی متأثر از خود میکند. جریان اعتراضات موســوم به بهار عربی و نوع سرایت آن در بخشهای مختلف خاورمیانه مثــال بارزی بــرای اثبات این ادعاســت. پــس کاماً طبیعی اســت که در چنیــن منطقهای با این خصوصیــات، بازیگران اصلی حتی در اوج کشمکش و تخاصم، نگران سرنوشت یکدیگر باشند.

تاشهای فعلی برای تنشزدایی میان ایران از یک سو و برخی کشورهای عربی چون عربســتان، امارات و مصر از ســوی دیگر در همین چارچوب معنا پیدا میکند. هر چند این تاشها هنوز پراکنده، غیر منسجم و حتی شاید غیر نظاممند هستند اما اصرار برخی از کشورها نظیر عربستان بر ارسال نشانههایی مبتنی بر عاقه نسبی بر تنشزدایی میتواند مؤید درک وضعیت یاد شده در منطقه باشد. درکی که هنوز البته به نظر نمیرسد که به وضعیتی تکامل یافته رسیده باشد، چه آنکه در کنار بروز این نشانههای مثبت همچنان شاهد سیاستورزی غیراصولی این دست کشورها در منطقه هستیم. سیاستورزی که قباً نمونه مشابه آن توسط عناصری چون صدام آزموده شده و ناتوانی آن به اثبات رسیده است. به عبارتی هر چند به جز سیگنالهای مثبت ارسال شده برای تنشزدایی با ایران شاهد عقبنشینیها­یی از سوی بازیگران عربیدرجبهه­هایینظیریم­نهستیمامام­تأسفانهرون­دتجدیدنظرد­رسیاستهای قبلی در این دست حوزهها از سرعت الزم و اثربخش برخوردار نیست.

عامــل اصلی بازدارنده قدرتهای عربی از تنشزدایی با جمهوری اســامی اما نقش مخربی است که خصوصاً توسط رژیم صهیونیستی و در درجه بعدی امریکا ایفا میشــود. رژیم صهیونیســت­ی سالهاســت که تمایل خود برای وجود تنش بین کشــورهای اسامی را آشــکار کرده و مشخص است که مهمترین دلیل توجیهکننده آن برای این رژیم هم ادامه دادن به اقدامات غیرانسانیا­ش در فلسطین میباشد. مضافــاً اینکه وجود تنــش در خاورمیانه و خلیج فارس بهترین توجیهکننده حضور امریکاییها در منطقه و کســب منافع اقتصادی از حاکمان برخی کشورهاســت. در این شرایط نشانههایی وجود دارد که خود کشورهایی که عامل امریکا در خاورمیانه محســوب میشوند هم از این نقشی که در نسبت با این کشور بازی میکنند چندان رضایــت ندارنــد و بر ابعــاد مخرب آن کم و بیــش آگاهیهایی دارنــد. به طور مثال درخواست «عبداهلل بن زائد» وزیر خارجه امارات از روسیه در جریان سفر ماه ژوئن به مسکو برای میانجیگری بین ایران و امارات را میشود در همین چارچوب یافت اما ابهام اصلی این اســت که آیا این کشــورها توان خروج از زیر سایه امریکا را دارند و از میزان استقال کافی برخوردار هستند که در میدانی خارج از میدان طراحی شده توسط اسرائیلیها بازی کنند یا خیر؟

سیاســت اصولی جمهوری اســامی ایران در تمام چهل سال گذشته در منطقه بر همکاری بین کشــورهای اسامی و وجود اتحاد و همگرایی درون منطقهای علیه حضور نیروهای فرامنطقهای متکی بوده. این سیاستی است که همچنان ایران آن را در منطقه دنبال میکند و خواستار برقراری باالترین و دوستانهتری­ن سطح روابط با کشورهای عربی است. اما مهم این است که این همکاری و روابط دوستانه پیش نیاز مهمی دارد و آن هم کنار گذاشــتن سیاســت برخی از رهبران جوان منطقه است که عماً به عاملیت از طرف امریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه ایفای نقش میکنند. به عبارتی مثبت شــدن چشــمانداز­ها در این افق بستگی به این دارد که قدرتهای عربــی تــا چه انــدازه برای ایفــای نقش مســتقل در ارتباط بــا ایــران و تنشزدایی با جمهوری اسامی اهتمام داشته باشند.

تا اینجای کار رسیدن به ضرورت تنشزدایی با جمهوری اسامی ایران یک قدم مثبت اما نه کافی در این جهت اســت و این قدم در شرایطی تکمیل خواهد شد که ایــن قدرتها در تنشزدایی با ایران، عاملیت کشــورها و قدرتهای فرامنطقهای و خصوصــاً رژیم صهیونیســت­ی را کنار بگذارند. در این شــرایط شــاید گــذر زمان برای زمامداران کم تجربه آنقدر درس و عبرت داشته باشد که متوجه شوند فاکتور امنیت منطقه در درجه اول فاکتوری همگانی و عمومی است و همه از آن متأثر میشوند و ثانیاً اینکه این فاکتور با حضور بازیگران فرامنطقهای تأمین نخواهد شد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.