تعطیالت تابستانی؛ فراغت یا بطالت؟

پیشنهاداتی برای اوقات فراغت دانش آموزان

Iran Newspaper - - News - سهیال نوری خبرنگار

تعطیالت تابســتانی بــرای برخی از دانشآمــوز­ان حکــم ایســتگاه تشــویق را دارد و بــرای برخــی دیگــر ایســتگاه توبیــخ. هرچنــد کــه عملکردشــا­ن در پایــان ســال تحصیلــی ایــن ایســتگاهه­ا را مشــخص میکنــد، اما مهمتــر از این عناویــن برخــورد بــا فراغت تابســتانه و راهکارهایـ­ـی اســت کــه برای گــذران آن انتخاب میشود.

همانطــور کــه صاحبنظــرا­ن حوزه انسانشناسـ­ـی معتقدنــد فراغــت مفهومــی اســت کــه گاه بــه وقــت آزاد و گاه بــه فعالیتــی دلخواهانــ­ه نســبت داده میشــود، متخصصــان نیــز در گفتوگــو بــا «ایــران» فراغت تابســتانه را گــذران بیبرنامــه زمــان نمیداننــد و بــاور دارنــد منظــور از اوقــات فراغــت داشــتن وقــت آزاد نیســت بلکــه غنــی کــردن اوقــات اســت و بایــد ایــن مقوله هویتبخش مورد بازبینــی قرار گیرد تا همخوان با عالیق، سالیق و تواناییهای دانشآمــوز­ان ســپری و بــه زمانهایــی فعال و تعیینکننده بدل شوند.

برای غنی ساختن این اوقات عالوه بــر حمایتهــای والدیــن و نهادهــای مختلــف، مداخلــه دانشآمــوز نیــز بســیار بااهمیت اســت به ایــن معنا که در انتخــاب نحــوه گــذران تعطیــالت تابستانهاش ســهیم باشد. این موضوع از منظــر دکتــر نســرین امیــری – فــوق تخصص روانپزشــک­ی کــودک و نوجوان یــک اصــل مهــم و ضــروری محســوب میشــود و معتقــد اســت: «در فرصت تابســتانه فرزنــد یــک خانــواده بایــد بدانــد کــه قــرار نیســت همــه کارهــا و برنامهریزی­های مربوط به تعطیالتش بر عهــده والدین باشــد، بلکــه خودش هــم باید برای مدیریــت این تعطیالت طوالنیمدت برنامهریزی و فرصت ابراز وجود پیــدا کند تا از منظر روانشــناخ­تی مقوله بسیار مهمی در فراغت تابستانه مورد توجه قرار بگیرد.»

ایــن روانپزشــک کــودک و نوجــوان همراهــی تــوأم خانــواده و فرزنــد را بهمنظــور برنامهریــ­زی بــرای فراغــت تابســتانه رویــهای ســازنده میدانــد که موجــب خلــق یــک رابطه جدید شــده و باعــث میشــود اعضــای خانــواده در مــورد یکدیگر بدون قضــاوت برخورد و شــناخت بهتری از هم پیــدا کنند. البته ایــن امکان هــم وجود دارد که بســیاری از مسائل آنطور که پیشبینی میشود از آب در نیایــد یــا با تغییر زیادی همراه باشــد که در این صورت حتــی اگر تمام فراغت تابســتانه هــم بازدهــی چندان خوبــی نداشــت، نبایــد بهعنــوان یــک شکســت بلکــه بایــد بهعنــوان فرصتی بــرای اندوختــن تجربــه در نظــر گرفته شود. ■ تفریحات گمشده شاگرد تنبلها

برخــی از خانوادههــ­ا در فصــل تابســتان بــرای تنبیــه فرزندشــان که در پایــان ســال تحصیلــی موفق نشــدهاند معمــوالً محرومکردن فرزنــد از هرگونه تفریح و خوشگذرانی در طول تابستان، ثبتنــام فرزند در کالسهــای جبرانی، کمــک خواســتن از معلــم خصوصی یا حتــی توهیــن و تحقیــر را درســتترین راهــکار میداننــد در حالــی کــه دکتــر محمدعلــی میــرزا بیگی - روانشــناس کــودک و نوجوان و عضــو هیأت علمی دانشــگاه تهــران – میگویــد: «هــم دانشآموزان موفق و هم دانشآموزان ناموفــق از لحــاظ تحصیلــی، در طــول فصل تابســتان و اوقــات فراغت نیاز به تفریح، مســافرت و حضور در کنار اقوام دارند و چنین شیوههایی( محرومکردن فرزنــد از هرگونــه تفریــح و...)موجــب رفــع عقبماندگــ­ی و ضعف تحصیلی دانشآموز نمیشود و از آنجاکه ممکن اســت علل روانــی و اجتماعــی از قبیل تغییــر در محیــط زندگــی، اختــالف یــا کشــمکشهای خانوادگی دائمی، عدم ارضــای نیازهای روانی، انتظــار بیش از حــد بــدون در نظــر گرفتــن تفاوتهای فــردی، نداشــتن برنامــه و هــدف برای آینــده و مســائلی از ایــن دســت، بــه عملکرد نامناســب دانشآموز در طول ســال تحصیلی دامــن زده باشــد، برای رهایــی از این موضوع بایســتی خانواده و دانشآمــوز از کمــک مراکــز مشــاوره معتبر دانشــگاهی و مشاوران تحصیلی بهــره بگیرنــد تــا برنامهریزی­هایــی کــه ماهیــت جبرانــی دارنــد کارآمــد عمــل کنند.» ■ خواب و ورزش

باید بهخاطر داشــت تنها آموزههای روانشــناخ­تی یــا حتــی رعایــت اصــول جامعهشــنا­ختی نیســت که به داشــتن یک فراغت تابستانه بهینه میانجامد، بلکــه توجه بــه مســائل بااهمیتی چون بهداشــت خــواب و انتخــاب رشــته ورزشــی مناســب نیز در بهینه ســاختن ایــن فرصــت ســه ماهــه دخیل اســت. در همیــن خصــوص دکتــر مصطفــی امیــری – متخصــص مغــز و اعصاب و محقــق در زمینــه اختالالت خــواب - از برهــم خوردن ســیکل خــواب و بیداری دانشآمــوز­ان بهعنــوان مهمتریــن آســیب تعطیــالت طوالنــی مــدت یــاد میکنــد و بهداشــت خواب را مســتلزم رعایت نکات با اهمیتــی میداند که در ادامــه به آنها اشــاره میکند. بــه اعتقاد این متخصص، کــودک و نوجوان حتی در طــول تعطیالت نیز باید در ســاعت مشــخصی بخوابــد و بیدار شــود، 4 تا 6 ســاعت قبــل خــواب از خــوردن چــای، قهــوه، شــکالت و ســایر فرآوردههــ­ای حاوی کافئین پرهیز کنــد، برای ورود به مرحلــه خواب آماده شــود و والدین نیز حداقل یک ســاعت قبل از زمان خواب فرزندشان تماشای تلویزیون یا هرگونه فعالیــت هیجانــی کــه خــواب را مختل میکنــد متوقــف کننــد چراکه حتــی اگر بتــوان در ایــن شــرایط خوابیــد، خوابی بسیار ســبک تجربه میشــود که سیکل ابتدایی آن با رؤیا بینی همراه اســت و از خوردن غذای ســنگین برای وعده شام پرهیــز کند تا با رعایت این نکات ســاده و در عیــن حــال اثربخــش، در روزهــای تعطیــل خــواب خــوب و متعادلــی را تجربه کند.

در ادامــه دکتــر رحمــان ســوری - متخصص فیزیولوژی ورزشــی و معاون آموزشی دانشکده تربیت بدنی دانشگاه تهــران بــا بیــان اینکــه اوقــات فراغــت تابســتانه بــه انتخابهــا­ی ورزشــی گره خــورده اســت، از انتخابهــا­ی اشــتباه والدیــن میگویــد کــه از ســر چشــم و همچشــمی میخواهنــد فرزندشــان ســراغ رشــته ورزشــی خاصــی بــرود درحالیکه در این ســن و ســال فعالیت ورزشــی باید بر اســاس سالیق، فرهنگ اجتماعی و حتی مســائل مالی انتخاب شــود، چراکــه انتخــاب رشــته ورزشــی متناســب با توانمندیها­ی دانشآموز، مســاوی اســت با آینــده ورزشــی بهتر و سالمت تضمینشدهتر.

این فیزیولوژیس­ــت ورزشــی با انتقاد از کمپهــای تابســتانه که در ســالهای اخیــر بــه وجــود آمدهانــد و عمــده تمرکزشــان بــر فعالیتهــا­ی ورزشــی اســت افــزود: «متأســفانه ایــن کمپها مســئولیت انتخابهــا­ی ورزشــی را بــر عهــده گرفتهاند و بدون در نظر داشــتن تواناییهــ­ای کــودک یــا نوجــوان، صبح تــا بعــداز ظهــرش را بــا ورزشهایی که خودشــان صالح میدانند پــر میکنند. نکتــه بااهمیــت دیگــر اســتعدادی­ابی اســت که باید در انتخاب رشــته ورزشی مــورد توجــه قــرار بگیــرد، امــا معمــوالً در ایــن کمپهــا ایــن الــزام رعایــت نمیشــود. اخیــراً هــم برخــی مراکــز بر اســاس گروه خونــی و فاکتورهایی از این دســت بــه اســتعدادی­ابی میپردازنــ­د در حالــی کــه بــرای اســتعدادی­ابی الزم اســت دانشآموز از منظر فیزیولوژیک، ویژگیهــای جســمانی روانــی، عصبــی و حرکتــی توســط یــک تیــم متشــکل از فیزیولوژیس­ت، متخصص رفتار حرکتی، روانشناس ورزشی و متخصص ورزشی مــورد ارزیابی قرار بگیرد تا تعیین شــود که میتواند در یک رشته ورزشی خاص موفق عمل کند یا خیر.»

درســت اســت کــه در حــال حاضــر غالــب مراکــز، دیــد تجــاری دارنــد و بــرای گــذران اوقات فراغت بســتههای پــر زرق و بــرق پیشــنهاد میدهنــد، امــا بــه بــاور دکتــر ســوری نیــاز نیســت کــودک یا نوجوانی که پس از یک ســال تحصیلــی فشــرده، به فراغتــی 3 ماهه دســت پیدا کــرده صبــح تــا بعدازظهر به کمپهای تابســتانه ســپرده شــود تا هــم والدیــن نفس راحتی بکشــند، هم انواع رشتههای ورزشی را بیاموزد، بلکه میتوانــد بــا همراهــی بیشــتر والدین، در ایــن مــدت درک بهتــری از محیــط خانواده پیدا کند و ساعات بیشتری را با پدر و مادرش بگذراند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.