دستاوردی‌چندوجهی‌در‌تاریخ‌ادبیا‌تنویسی

تقدیر چند روز پیش رئیس جمهور افغانستان از یک کتاب ایرانی چه دستاوردی برای ما دارد

Iran Newspaper - - News - محمدجعفر یاحقی عضوپیوسته شورای فرهنگستانز­بان و ادب فارسی

رئیــس جمهــور افغانســتا­ن در همایشــی در شــهر کابــل از کتــاب «تاریــخ ادبــی ایران و قلمــرو زبان فارســی» تقدیر و آن را الگوی تاریخ ادبیاتنویس­ی در قلمرو زبان فارســی قلمــداد کرد. نویســنده این کتاب ســید مهــدی زرقانــی عضــو هیــأت علمی دانشــکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد است.

اول دلــم میخواهــد ابــراز تأســف بکنم. این کتاب چهار ســال اســت چــاپ شــده و کســی بــه آن چنــان توجهــی نکــرد و حاال آقای اشــرف غنــی بایــد بیاید و کتاب مــا را به ما معرفی کنــد؟ این جای گلــه دارد. هم از م ِن دانشگاهی و هم از اهالی رســانه و مطبوعــات کــه خودمــان بــه کتــاب پژوهشــگرم­ان توجــه نکردهایم و حاال که کســی دیگر و در کشــوری دیگر به آن توجه کرده، توجه ما هم جلب شده است.

«تاریخ ادبــی ایران و قلمرو زبان فارســی» کتاب بســیار خوبــی اســت و آقــای زرقانی پیش از نوشــتن دربارهاش با من مشــورت کرد. او پژوهشــگری است بسیار خوش ذوق و خوشفکر که در تجزیه و تحلیل مســائل به زبان امــروز جایگاهی شــاخص دارد و به نظرم از چهرههای مغتنم ادبیات فارسی است و در آینده گل خواهد کرد. وقتی دستنویس این کتاب را خواندم خیلی خوشم آمد و لذت بردم و تشویقشان کــردم؛ چــرا که با دیــدی تازه و زنده به مســائل کهن و تاریخی نــگاه کرده بود. نکته قابــل اهمیت همین نگاه تازه و طرح آن با زبان امروزیســت چون ممکن اســت ما خیلی از این حرفهــا را مطرح کنیم اما به زبانی که امروزیها کمتر با آن ارتباط برقرار کنند.

زرقانــی در این کتاب با زبــان امروز و متدولوژی و نگاه نوین به مســائل تاریخی نگاه کرده، دستهبندی کــرده و خــوب هــم ایــن کار را انجــام داده اســت. از ســوی دیگــر، هــم تحلیــل درون متنــی دارد و هــم تحلیــل برون متنی و همانطور که پژوهشــگرا­ن این حوزه میدانند تحلیل درون متنی بســیار کار سختی اســت. بیشــتر مباحــث این کتــاب به پیش از اســام برمیگــردد کــه هــم از لحــاظ زبانــی و هــم از لحاظ زمانــی دورهای دور از دســترس اســت. او با دقتی که در ترجمههــا کــرده و منبع، قرارشــان داده توانســته متــون پیــش از اســام را خوب ببیند و بررســی کند و برای نســل امروز به زبان امروز تبیین کند؛ طوری که خواننــده با آن همراه میشــود. تجزیه و تحلیلهای تاریخــی و جغرافیایــ­ی کــه بــرای هــر دوره انجــام داده بســیار شــاخص اســت و در آن نتیجــه میگیرد کــه چطــور این ژانرهــای ادبی شــکل گرفتنــد و تأثیر موســیقی و هنرهــای دیگر بــر ادبیات چه بــوده و در نهایت توانســته به یکتر و تازگی برسد که تا به حال کسی موفق نشده به چنین دستاوردی برسد.

کتــاب از یــک دوره کهــن تاریخــی آغاز میشــود تــا به قــرن چهــارم و پنجــم هجری میرســد. شــما اگــر به منابعــی که مراجعــه کرده برای نوشــتنُاین کتــاب نگاهــی بیندازید حیرت زده میشــوید از بعد گســتردگی کتابهــا و موادهایــی کــه زرقانــی از آنها اســتفاده کــرده. بســط منابــع از یــک طرف و شــکل ارائه و دســتهبندی مطالب به این کتاب جان تازهای داده کــه هــر آدم منصفی کــه عاقهمند بــه تاریخ و ادبیات ایران باشــد را شــیفته خود میکند. بســیاری از کتابهــای تاریخ ادبیات مــا، موضوعات را جدا از هــم بررســی میکردند. یعنی یک جــا از تاریخ، یک جا از اندیشــه، یک جا از انواع ادبی ...و اما در این اثر همه مســائل و نکتههای باریکتــر در هم تنیده و به یک بافت همگن تبدیل شــده اســت. تصور میکنم فاز جدیــدی از تاریخ ادبیاتنویس­ــی را آقای زرقانی آغاز کردهاند و دریغا که چنین کتابی را آقای اشــرف غنی باید به ما معرفی کنند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.