نظارت نمایشی

Iran Newspaper - - News - غالمعلی جعفرزاده نایب رئیس فراکسیونمس­تقلین

بســیاری از ناظــران و حتــی خــود نمایندگان معتقد بــه افول نقش نظارتی مجلــس هســتند. احیای ایــن نقــش از یــک نظــر نیازمنــد اصالح آگاهانه و علمی ساختارها و ســازوکاره­ای موجــود اســت و در تغییرات اعمال شده با این هدف طی سالیان گذشته چیزی که کمتر دیده میشود همین آگاهی است. تغییــر آئیننامــه داخلی مجلس بــا هــدف افزایــش میــزان نظــارت بر دولــت با افــزودن بخشهایــی که رئیس جمهــوری و وزرا را ملــزم به ارائه گزارش ســاالنه به مجلس و بعد از آن رأیگیری توســط نمایندگان میکند نیز در همین چارچوب قابل بررســی است. این هم ابزار نظارتی جدیدی است که نه تنها هیچ خروجی و نتیجهای ندارد که فقط تنها حاصل آن گرفتن وقت مجلس و دولت خواهد بود. چرا که به طور خالصه نه بر اساس آگاهی و منطق حقوقی بلکه بر مبنای برخی شعارهای محاسبه نشده انجام شده است.

شــاید بتــوان گفــت در هیــچ کجــای دنیــا نــه تعــدد سازوکارهای نظارتی نظیر آنچه در اختیار مجلس شورای اســالمی اســت وجود دارد و نه هیچ کدام از سازوکارهای مرســوم در نظامهــای حقوقــی دنیــا تــا ایــن انــدازه کم خاصیت هســتند. برای این ادعا شــاید ایــن مثال خوب باشــد؛ سال گذشته در کشور همسایه ما افغانستان، بعد از انتشــار گزارش تفریغ بودجه ســاالنه کشــور به صورت خودکار 5 نفر از وزرای کابینه از ســمت خود عزل شــدند. این در حالی است که حتی در سالهای اخیر سازوکارهای قویتــر و قاطعتری مانند اســتیضاح و تحقیق و تفحص هم دیگر از کارآیی اصلی خود خارج شدهاند. آنچه اکنون در مجلس ما به عنوان ابزارهای نظارتی و فرآیند نظارت وجود دارد بیش از هر چیز نمایشــی از نظارت است و نه بیشتر. نمایشــی که اتفاقاً هزینه آن هم بسیار زیاد است. از ســوءمدیری­تهای ناشی از ضعف نظارت که بگذریم، گرفتــن وقــت و انرژی قابــل توجهی از مجلــس و دولت بخــش مهمی از این هزینههاســ­ت. امــا هزینه دیگر هم فســادی اســت که خود پشــت این نظارت ناقص شــکل گرفته و رشد میکند.

واقعیت این اســت که مشکالت ساختاری ابزارهای نظارتی مجلس آنها را در موارد بســیاری تبدیل به ابزار معاملــه و زد و بند کرده اســت. چیــزی که خود مخالف و مغایــر اهــداف نظارتی اســت. این مهم را به روشــنی میتوان در جریان طرحهای رنگارنگ استیضاح، سؤال یــا تذکرهای نمایندگان دید. در شــرایط فعلی این یک ســؤال مهم اســت که اوالً تعدد طرحهای استیضاح در مجلــس و ثانیــاً تعداد بــاالی طرحهایی کــه امضاهای آنها پس گرفته میشــوند چه معنایی دارند؟ همچنان که تأثیر ســؤاالت وقتگیر نمایندگان از وزرا و تذکرهای کتبــی و شــفاهی آنها که در هر هفته ســر بــه دهها مورد میگذارد هنوز مشخص نیست.

در چنین وضعیتی گزارش ســاالنه اعضای دولت به مجلس هم پیشــاپیش طراحی نظارتی شکست خورده و بی حاصلی اســت که جز صرف وقت فــراوان از دو قوه کشور، ســودی ندارد. چرا که درســت در همان چارچوب فکــری و نظری طراحی شــده کــه دیگر ابزارهــای بی اثر نظارتــی مجلــس در آن ســاخته شــدهاند. بــا این وصف هر چنــد این موارد در آییننامه مجلس تبدیل به قانون شدهانداماا­گروکالیملت­واقعاًدغدغهنظارت­اثربخش بر دولت و دســتگاهها­ی اجرایی را دارند راه آن این است کــه اول از هر چیز برگردند و با یک آسیبشناســ­ی دقیق ببینند چرا با وجود این همه ابزار نظارتی، شــأن مجلس در این حوزه روز به روز در حال افول است؟

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.