وقتی بند آب گسسته شد

درباره مصائب تاالب بینالمللی هامون

Iran Newspaper - - News - زهرا روستا گزارش نويس

کهنتریـــن توصیـــه مدیریتـــی بـــرای زندگی در جغرافیـــا­ی سیســـتان، در کتـــاب «تاریـــخ سیســـتان» آورده شـــده اســـت. در هزار ســـال پیش آبادانی این سرزمین را وابسته به بستن سهبند دانســـتها­ند. «بند آب و بند ریگ و بند مفسدان».جالباستکهپ­سازگذشتهزا­ر سال تالش برای بســـتن این سهبند نافرجام ماندهاست.

بنـــد آب همـــان حیـــات دریاچـــه هامون اســـت که 67 تا 70 درصـــد آن در ایـــران قرار دارد. امـــا آب رودخانههــ­ـای مـــرزی از جمله هیرمند همواره محل اختالف دو کشـــور بوده اســـت. در ســـال 1351 طی معاهدهای بهنام کمیسیون دلتا، حقابه هامون 22 مترمکعب بـــر ثانیه به عالوه 4 مترمکعـــب بر ثانیه حق حسن نیت و دوستی دو کشور تعیین شد. این 26 مترمکعب بر ثانیـــه معادل 820 میلیون مترمکعبآب،دریکسالاست.

هامـــون که زمانی ســـومین دریاچه بزرگ ایران بعد از خزر و ارومیه بود، در ســـال 1394 بهعنـــوان دوازدهمین ذخیره گاه بینالمللی ایران به ثبت جهانی رســـید. ایـــن دریاچه که در طول تاریخ خشکســـالی­ها و ترســـالیه­ای زیـــادی به خـــود دیـــده بـــود، از ســـال 2001 با استقرار حکومت طالبان بر افغانستان کامالً خشک شد. طالبان دریچههای سد کجکی را بستند و خشـــک شدن هامون به معنای آغاز طوفانهای سهمگین شن، مرگ اکوسیستم منطقـــه و نابودی مشـــاغل ســـنتی مردمان سیستان و بلوچستان بود. این گونه بود که در نبرد باد و خاک، بند ریگ هم شکســـته شد و دورتازهایا­زمهاجرتهای­گستردهازسی­ستان وبلوچستانآ­غازشد.

ایران همـــواره از عـــدم اختصاص حقابه کامل هامون شـــکایت میکند و آخرین مورد ایـــن گالیههـــا، اعتـــراض وزیر نیرو بـــه دولت افغانستان در سال گذشته بود. اما افغانستان میگویـــد حداقـــل دو برابر آن میزانـــی که در حقابه آمده ورودی آب به ایران است. آنها به استناد گزارشی از مرکز پژوهشهای مجلس ایران میگویند، ســـاالنه بالغ بر یک میلیارد و ششـــصد هزار مترمکعب آب به تـــاالب وارد میشـــود. عـــددی که بـــا توجه بـــه وضعیت سالهای گذشـــته تاالب هامون اصالً درست بهنظرنمیآی­د،البتهدرجست­وجوینگارند­ه در ســـایت مرکز پژوهشهای مجلس چنین گزارشییافت­نشد.

در ارســـال حقابه به ایران ضوابط و قواعد بینالمللــ­ـی رودخانههــ­ـای مـــرزی رعایـــت نمیشودوحقا­بهدریافتیی­اسرریزسدها­بوده یا به شـــکل ســـیالب به تاالب وارد شده است که ایـــران را بـــرای مدیریـــت آن در وضعیت دشواری قرار میدهد. در واقع به جای رعایت منظمحقابه،تنهاسیالبه­ایفصلیبهای­ران هدایت میشـــوند. اما افغانستان در برابر این انتقـــاد میگوید که هیرمنـــد رودخانه فصلی استوآبثابت­ودائمیندار­دکهبتوانمن­ظم آن را به ایران فرستاد.

نکتهای که مســـئوالن افغانســـت­ان در نظر نمیگیرند این اســـت کـــه، آنهـــا میتوانند با

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.