«درجست و جوی فریده» نه واپسگراست و نه سیاهنمایی میکند

Iran Newspaper - - News - جواد طوسی منتقد

«در جســتوجوی فریــده» فیلــم متفاوتــی در حــوزه ســینمای مســتند اســت. مشــخص اســت کــه ســازندگان آن مبتنــی بر یــک نــگاه کاماً پژوهشــی در چارچــوب موضــوع انتخابیشــ­ان ســراغ لوکیشــن رفتهانــد و شــخصیت محــوری یعنی «فریــده» را در بطــن یــک ســفر بومــی و اقلیمی ودر عیــن حــال خودشناســا­نه و مــردم شناســانه قــرار دادهانــد. بیننــده در ایــن طی طریــق، هم با فرهنــگ ومناســبات و آیینهــای جامعــه ایرانی روبــه رو میشــود و هــم درامتــداد­ش میتوانــد جنــس متفاوتی از ســینمای مســتند را مشــاهده کنــد. اگــر بخواهیم یک مرور تاریخی بر ســینمای مســتند داشــته باشــیم، حوزه مردم شناسی یکی از شــاخههای اصلــی آن اســت کــه از طریــق آن میتوانید با بافت یک جامعه، فرهنگ و مســائل اقلیمی و منطقهای و بومی اش آشنا شوید.

«فریــده» ریشــههای ایرانــی دارد و بــا اینکــه در یک کشــور خارجــی زندگی میکند، به شــکلی میخواهد مبتنی بر یک نگاه دغدغهمند ودرعین حــال نوســتالژی­ک بــه زادگاه خــودش بازگــردد و ریشــههای فــردی و خانوادگــی­اش را شناســایی کنــد. ایــن محمــل اولیــه و مقدماتــی، بســتری گســترده و فراگیرتــر پیــدا میکنــد. ایــن مواجهــه ومشــاهدات عینــی فریــده و کشــف شــهودش، ناخودآگاه شناســنامه بخشــی از ســرزمین ما - با همه تعارضات ووجوه اجتماعی و فرهنگی اشمیشود که بخشی از آن را برای جامعهای کهگذار منطقــی از ســنت به مدرنیتــه را بدرســتی تجربه نکرده، می توان پیشــنهاد کرد.در واقع، دســتاورد این ســفرپراز شــور وشــیدایی این اســت کــه ما در عیــن حالی که میتوانیم مدرن باشــیم، به حفظ ریشــههای اصیل خودمــان نیز میتوانیــم پایبند باشــیم و اینهــا بــا هم هیــچ منافاتی ندارنــد. این نگــرش از دل برآمده میتواند همچون موج گر ِم عاطفی بــرای یک جامعه بشــدت از خود بیگانه شــده و از هم دور افتاده باشد. سرزمین کهن ما با آن پشتوانه غنی فرهنگی و وجوه ارزشی و اخاقی درایــن دوران فتــرت، بــه ایــن گونــه پیشــنهادا­ت راهگشــا و ســازنده در گســتره فرهنــگ وهنــر نیاز مبــرم دارد. بــدون تردید، اصالــت کار و صداقت در نــگاه خالق اثر مانع از این خواهد شــد که انگ روشــنفکرا­نهای دید که تعریف غلطًو یکســویه از واپسگرایــ­ی بــه آن زده شــود. اتفاقا واپســگرای­ی واقعــی رابایــد در نگرشهای بیپشــتوان­ه وشــبه مدرنیتــه ارائه میدهند. اتفاقاً این الگودهی برای یک اثر مســتند که میخواهــد نماینده و منتخب یــک جامعــه ملتهب وهویــت باخته باشــد، چیز بــدی نیســت.«در جســتوجوی فریــده»، نــه خیلــی دافعهآمیــ­ز بــا ســنت روبــه رو میشــود و نــه شــیفتهاش میشــود. میتوانیــم ایــن نگرش واقعبینانـ­ـه و این حــس عمیق مردمشناســ­انه را در قالــب یــک اثر مســتند بــه جامعــه ومخاطب جهانــی توصیــه کنیم و الگــو قرار بدهیــم. ویژگی دیگر «در جستوجوی فریده» این است که انگ همیشــگی «ســیاه نمایی» به آن نمیخورد و این برمیگردد به نگاه درســت پژوهشــی و همدلی و همراهــی صادقانــه با شــخصیت محوری(فریده بــه عنوان راوی)؛ بــدون اینکه بخواهــد به اصل و شیرازه موضوعی که در دل آن رئالیسم جا خوش کــرده خدشــهای وارد کنــد. «در جســتوجوی فریده»، مستندی است که نگاه کمرنگ داستانی بــا خــودش دارد وبــا ایــن قالــب روایی وســاختار مناســب، بخوبی توانســته به جذب مخاطب فکر کنــد. تجربه نمایش فیلم در گروه «هنر و تجربه» نشــان داد کــه اگر فرم، ســاختار، مضمــون و بیان سینمایی مناسبی را درحوزه مستند انتخاب کنید و هوشــمندان­ه ســراغ لوکیشــن وهویتمنــد­ی آن برویــد، میتوانید بــا طیفهای مختلــف جامعه ارتبــاط برقرار کنید.یــک ویژگی قابــل تأمل دیگر فیلــم، پیونــد میــان فرهنگهــا و آیینهــا در دو جغرافیــای متفاوت اســت. فیلمســازا­ن از طریق شــخصیت محوریشــان ایــن نکتــه را یــادآور میشــوند کــه میتــوان درعیــن پایبنــدی بــه این ریشــهها وآیینهــا وگارد بیهــوده دربرابرشــ­ان، مدرن هم بود.

در شــرایطی که شــناخت و اطاعــات کافی از رقبــای خودمان در ایــن دوره نداریــم، نمی توان بــا ذوقزدگــی یا نــگاه مأیوســانه بــه اثــر انتخاب شــدهمان بپردازیــم. همیــن کــه انتخابمــا­ن در مقایســه بــا فیلمهــای دیگــر ســنجیدهتر بــوده و فیلمــی را انتخــاب کردهایم که هم شناســنامه­ای قابل باور واستناد از این سرزمین و یک منطقهاش دارد و هم پیشــنهاد متفاوتی را در نمایش ســنت دردل جامعــهای متمایــل بــه ابــزار ونشــانهها­ی مدرن ارائه میدهد، قابل دفاع است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.