برایان هوک علیه تاریخ

Iran Newspaper - - صفحه اول - مجید تفرشی پژوهشگر تاریخ

در شصت و ششمین سالروز کودتای 28 مرداد ،1332 برایــان هوک، نماینده ویژه امریکا در امور ایران مدعی شــد که ســازمان اطالعات مرکزی امریکا «سیا» نقشی در ایــن کودتــا نداشــته و مرحوم مصدق توســط طیف مذهبی و نظامی ایران کنار گذاشته شده است.

آنچــه برایــان هــوک در مــورد نقــش و دخالــت ایــاالت متحــده امریــکا در 28 مــرداد 1332 ارائــه کــرده، برای عوام و افــکار عمومی، امر عجیب، جدید و شــگفتیآور­ی بــود. در حالــی کــه بــرای محققــان پدیدهای عجیب و غریبی نیست. به این دلیل که حدود 5 سال پیش آقای داریوش بایندر، دیپلمات بازنشسته و محقق ایرانی مقیم سوئیس، کتابی را با عنوان «ایران و ســیا، بازنگری در ســقوط مصدق» منتشــر کرده که در آن گفتمــان ســلطنت طلبانه مــدرن، با به چالش کشــیدن گفتمــان رایج کودتــای 28 مــرداد، اصــل آن را زیر ســؤال بــرده اســت. او از منظر تجدید نظر شــده سلطنتطلبان­ه، در مورد نقش نیروهای خارجی در کودتای 28 مــرداد 1332 عنــوان و ادعــا میکند که دولتهــای غربی یعنــی بریتانیا و ایاالت متحده امریکا در کودتای نافرجام 25 مرداد برای ســرنگونی دولت مصدق و بازگرداندن محمدرضا شــاه دخالت کرده بودند، اما کودتایی که در روز 28 مرداد اتفاق افتاد ربطی به کشــورهای غربی نداشــته و نیروهای داخلــی مذهبــی و گروههای عوام و خیابانی ایرانی بــا همراهی یکدیگر در یک پروژه بومی برای سرنگونی دولت مرحوم محمد مصدق و برگرداندن محمدرضا شاه شرکت داشتند.

صحبتهــای اخیــر برایــان هــوک بازنشــر ناشــیانه و تبلیغاتــی همــان مطالــب داریوش بایندر اســت که البته با ادبیاتی ســخیف، فرصت طلبانه، غیرحرفهای و کامالً آماتور بیان شــده اســت. هرچند این اظهارات در ظاهر امر عجیب و جدید به نظر میآید، اما به هیچ عنوان این گونه نیست. نکته مهــم اینکه در 30 ســال گذشــته حداقــل در کتابها و مقــاالت امریکایی بر اســاس اســنادی از وزارت خارجه امریکا و ســازمان ســیا، نقش واشنگتن در ســرنگونی دولت مصدق منتشــر شده اســت. ضمناً انتشار اســناد امریکایی برای نخســتین بار حدود 30 ســال قبل و آخرین آن 3 ســال پیش از ســوی وزارت امور خارجه امریکا انجام شــده اســت. در این فاصله هم اسناد CIA معــروف بــه گــزارش «دونالــد ویلبر» منتشــر شــده کــه مربوط بــه عملیات کودتای 28 مرداد بوده است.

در همه این اســناد، نقــش امریکاییها به عالوه بریتانیــا در عملیات ۵2 و 28 مرداد 1332 کامالً مشــهود اســت. هرچند نقش عوامل داخلی کودتا به جای خود قابل بررســی اســت و نمیتوان منکر آن شــد اما نقش عوامل خارجی در آن غیرقابل انکار است.

اینکــه االن برایــان هــوک به یــاد این موضــوع افتــاده کــه امریکاییها در مســأله 28 مــرداد دخالت نداشــتهان­د، یک ســوء اســتفاده آشــکار ابــزاری و ضمناً ناشــیانه از تاریخ معاصر ایران برای توجیه سیاســتهای تجاوزکاران­ه و توســعهطلب­انه امریکا در مورد کشــور ما اســت. ضمن اینکه ممکن اســت صحبتهــای برایــان هــوک در میــان افــکار عمومــی از قــدرت تأثیرگذاری برخوردار باشد، اما باید توجه کنیم که این مطالب از نظر سیاسی و تاریخی و همچنین حقوقی فاقد مبنا است و از هیچ گونه اعتباری برخوردار نیست.

تنها اعتبار آن این است که یک مقام مسئول امریکایی که در همان خط بیخــردی و ایران هراســی و ایران ســتیزی ترامپ و بولتــون و پمپئو حرکت میکند، این مســأله را مطرح کرده اســت. بنابراین حرفهای او فاقد ارزش بوده و صرفاً ارزش تبلیغاتی دارد.

بــا این حــال صحبتهــای برایان هوک اگرچــه اعتبار تاریخــی و حقوقی ندارد اما محققان و پژوهشگران ایرانی بهتر است آن را جدی گرفته و پاسخ او را بدهنــد. چــون بــه هرحال یک مقــام مســئول امریکایی ایــن مطالب را مطــرح کــرده، هر چند کــه اعتبار علمی نــدارد و صرفاً ابزاری سیاســی برای تشــدید سیاست توسعهطلبان­ه خارجی امریکا در قبال ایران و خاورمیانه به حساب بیاید.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.