11 راهکار برای استراتژی تجارت کشور

Iran Newspaper - - News - یحیی آل اسحاق وزیر اسبق بازرگانی

در اســتراتژی تجــارت کشــور دو مقولــه اهمیــت بســزایی دارد. یــک بخــش تجــارت خارجــی و دیگــری تجــارت داخلی اســت. در تجــارت خارجی که میتواند منجر بهتوســعه اقتصادی و امنیت کشور شود، نوع ارتباطات با کشــورهای مختلف از جمله 5۱ کشور همسایه جزو استراتژیها­یی است که دولت باید به آن توجــه کنــد. اســتراتژی تجــارت خارجی نقش کلیــدی در همــه ارکانهای اقتصــادی و حتی دیپلماسی کشور دارد. طــی این ســالها دیدهایــم که تجــارت جهانــی و منطقهای حــرف اول را در اقتصاد کشــورها زده اســت، اگر بــه جنگهای تجاری ســایر کشــورها نــگاه کنیــم میبینیــم که امریــکا، چین، اتحادیــه اروپــا، اوکراین و مکزیــک همواره با یکدیگــر در زمینه سیاســتهای تجــاری تعارضــات مختلفــی داشــتهاند. ایــن تعارضها و جنگها میتواند با ابزار تعرفه و محدودیتهای­ی باشــد کــه بــرای یکدیگــر تعریــف میکننــد. لــذا بــروز چنیــن جنگهایــی نشــان میدهــد کــه اســتراتژی تجارت هر کشــور تا چقدر بر اقتصاد آنها اثر میگذارد.

تحریــم هم از طریق تجارت در حال صدمه زدن به اقتصاد ایران اســت. تحریمکننــ­دگان با تنگتر کردن فضــای واردات و صادرات میخواهنــد اقتصاد ایران را با چالش مواجه کنند. ما با 5۱ کشــور همســایه هســتیم و حدود ۰۰۰۲ هــزار کیلومتر مرز آبی مشترک داریم.

یکــی از مرزهــای مهــم مــا خلیــج فــارس اســت کــه تحریمکنندگ­ان به واســطه آن میخواهند مشــکالتی را برای ما در همکاری با امارات، قطر، بحرین و عراق ایجاد کنند.

تحریمکننــ­دگان بــا ایجــاد فضــای ناامــن میخواهنــد عمده فعالیتهــا­ی تجاری ما را با این کشــورها تحت تأثیر قرار دهند. یکی از کشــورهایی که امریکا نمیخواهد بین ما رابطهای باشــد، عــراق اســت. امنیت و توســعه عراق بــه ایران وصل اســت، اگر زمانــی امنیــت و توســعه این کشــور به خطــر بیفتد ما نیــز از آن تأثیرپذیــ­ر هســتیم لذا روابط دو طرف باید بــه گونهای جلو برود که روابط ما با عراق مســتحکمتر شــود. عربســتان و چین هم از رقبــای مــا در گرفتن بازار عراق هســتند. آنها بــا مخدوش کردن روابــط ما با عراق یــا ایجاد تحریمهای تجــاری اجازه نمیدهند کــه صادرات ما به عراق روند افزایشــی به خود بگیرد و از طرفی عراق را تهدیدهای تجاری میکنند تا صادراتی به ایران نداشــته باشند.

در حال حاضر میزان تجارت ما با عراق ۳۱ میلیارد دالر است. ایــن در حالی اســت که تجارت ایران با اروپــا کمتر از ۱ میلیارد دالر اســت لذا توســعه اقتصــادی و ارتباط تجــاری آینده ما به توســعه همــکاری و روابــط بــا عــراق گــره خــورده اســت. دشــمنان هزینه میکنند تا تجارت ما با کشورهای مختلف و برعکس را تحت تأثیر قرار دهند، بهگونهای که نتوانیم اســتراتژی­های توســعه صادراتی کشــورمان را عملیاتــی کنیــم. تحریمکننــ­دگان بــا ایرانهراسـ­ـی شــرایطی را فراهم کردهاند که برخی از کشورها واردکننده کاالهای ما نباشند.

بــا توجه به همســایگی با 5۱ کشــور حداقــل ایــران میتواند به بازار ۰۰5 تا ۰۰6 میلیون نفری دســت پیدا کند. این امر مزیتهای اقتصادی زیادی را برای کشور فراهم کرده است. طبق بررسیهای صــورت گرفتــه ظرفیــت تجارت (مجمــوع واردات و صــادرات) با کشــورهای همســایه بیش از ۰5۲ میلیــارد دالر اســت، این عدد با توجه به اســتاندار­دها و شــرایط موجود تولید و کاالی کشــور است. لذا از این فرصت عظیم که در اختیار ایران قرار دارد نباید براحتی گذشت.

نکتــه دیگــری که در اســتراتژی تجاری کشــور باید مــد نظر قرار گیــرد، اســتفاده از پتانســیل خدمــات فنــی و مهندســی، ترانزیــت کاال، خدمــات بنــدری و گردشــگری اســت. بهعنــوان مثــال مــا ســاالنه5.۳میلیون نفــر گردشــگر بــه عــراق داریم و عــراق نیز به همین میزان گردشــگر به ایران دارد. از اینرو اســتفاده از پتانسیل گردشگری را میتوان در سایر کشورهای همسایه دنبال کرد.

۰۹ درصــد درآمــد کشــورهای توســعه یافتــه از تولیــد ناخالص داخلــی مربوط به خدمات فنی و مهندســی، گردشــگری و بندری اســت. این در حالی اســت که در کشــورهای در حال توســعه سهم درآمدهــای جدیــد (مــوارد ذکر شــده در بــاال) در تولیــد ناخالص داخلی تنها ۰۷ درصد است.

نکتــه دیگری کــه در اســتراتژی تجاری کشــور اهمیت بســزایی دارد ارتقای ســطح تکنولوژی و بهروز بودن فناوری در محصوالت صادراتی است.

در اســتراتژی تجــاری کشــور بــه غیــر از بحــث منطقــهای و جهانــی که بــه آن پرداخته شــد مباحــث بازرگانــی داخلی نیز بایــد مورد تأکیــد و توجه قرار گیــرد. از جمله مســائل بازرگانی معیشــت مردم اســت. طی چند وقت اخیر قدرت خرید مردم کاهش یافته اســت طبق بررســیهای صورت گرفته ۰۷ درصد هزینــه خانــوار در بخشهای خوراک، اجاره مســکن، پوشــاک، آموزش و بهداشت است از اینرو در بخش تجارت باید مسأله خــوراک بــه نحو درســتی مدیریت شــود تا قــدرت خرید مردم کاهش بیشتری پیدا نکند.

دولــت 4۱ میلیــارد دالر بودجه برای تأمین معیشــت مردم در قالــب واردات کاالهــای اساســی دیده اســت، اما از آنجــا که نظام بازرگانــی، تأمیــن و توزیــع هماهنــگ بــا یکدیگر عمــل نمیکنند، بودجه در نظر گرفته شده که بودجه خوبی هم میباشد نمیتواند اثربخشــی خود را نشــان دهد. در اســتراتژی بازرگانــی نظام ارزی، دیپلماســی سیاســی، رفاه عمومــی و نظارت بــر قیمتها اهمیت بسزایی دارد که باید به آن توجه ویژهای شود.

بــرای اینکــه اســتراتژی بازرگانــی کشــور رویــه درســتی بگیرد و بتــوان سیاســتهای تجاری را مانند کشــورهای پیشــرفته جلو برد راهکارهای زیر اشاره میشود: تجارت از حاشیه تصمیمگیریه­ای اقتصادی خارج شود. توجه به تولیــد و تجارت بهصورت همزمان میتواند اثربخش باشد چرا که مکمل یکدیگر هستند.

تدویــن اســتراتژی تجاری مشــخص یکی از ضرورتها اســت. اســتراتژی که تابع هر وزیر باشــد و با تغییــر آن ۰۸۱ درجه متحول شود، نمیتواند اثربخشی الزم را داشته باشد.

در حــوزه تجــارت بایــد نــگاه اقتصــادی باشــد، نــگاه سیاســی نمیتوانــد اســتراتژی­ها را بــه ســمت درســتی هدایــت کنــد. در سیاســت افراد بهدنبال قدرت هستند اما در اقتصاد افراد بهدنبال تولید و درآمد هستند.

ثبات در سیاســتهای تجاری الزام اســت و نبایــد در این حوزه فعاالن اقتصادی را با باید و نبایدها و ممنوعیتها مواجه کرد.

سیاســتهای تجــاری باید با دانش اقتصادی همراه شــود، اگر دانش اقتصادی نداشــته باشــیم رفتار تجاری ما رفتار سینوسی به خود میگیرد.

سیاســتهای تجاری باید بــا واقعیتهای علمــی و اقتصادی مدیریت شود. تجارت از حاشیه به بطن برسد. حذف نگاه بخشــی نگرانه به اســتراتژی تجــارت ضرورت دارد. این حوزه نیازمند نگاه ملی است.

تفکیــک وزارت بازرگانی از صنعت امری حیاتی اســت. اگر این اتفــاق نیفتد در اســتراتژی تجــاری نمیتوانیم ســاماندهی الزم را انجام دهیم.

استفاده از تجارب کشورها در سیاست بازرگانی باید مورد توجه قرار گیرد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.