نگران سینمای مستند نباشید

Iran Newspaper - - News - معین‌کری‌مالدینی مستندساز

یک جمله را چند ســالی است زیاد میشنوم. اینکه هرازچند گاهی یک مستندســاز خطاب به شــخصی حقیقی یا حقوقی مینویســد: «حال ســینمای مســتند خــوب نیســت.» من اما فکر میکنم سینمای مســتند حالش خوب است. حداقل در مقایســه با سایر گونههای ســینما حالش بد به نظر نمیآید. نســل جدید تازه نف ِس کــم ادعا دارد از راه میرســد. فیلمها دارند به لحاظ فنی و بصری خوب رشد میکنند و پرچم این کشــور را در جشــنوارهه­ای مهم، تأکید میکنم جشنوارههای مهــم بــاال میبرنــد. امــا چــرخ اقتصــاد ایــن ســینما خــوب نمیچرخد. فیلمها ســاخته نمیشــوند مگر با کمک دولت، تلویزیون، حوزه هنری یا نهادهای وابســته به پول دولتی. چند نفری هم هســتند که تعدادشــان خیلی کم اســت و راه و چاه بودجه گرفتن از خارجیها را یاد گرفتهاند و ترجیح میدهند کس دیگری فوت و فن کارشان را یاد نگیرد.

آنهایی که در جلسههای جذب بودجه برای ساختن فیلم در خارج از ایران شرکت کردهاند میدانند که موضوعاتی با محوریت آســیبهای اجتماعی زنان و کودکان و نوجوانان (همان سوژههایی که عدهای به اشتباه آن را سیاه نمایی میدانند)، چقدر در گرفتن بودجه شانس بیشتری دارند. نتیجه این داستان غم انگیز است. سینمای مســتند ما روز به روز از تهیهکنندهه­ای مســتقلی که میخواهند ســینما را به صنعت حرفهای تبدیل کنند دور میافتد. قسمت بزرگ این سینما به پول دولت و تلویزیون وابســته میشود و قسمت اندک آن که اتفاقاً شامل فیلمسازهای صاحبنامتر است، ســعی میکنــد خــودش را بــا ســلیقه ســفارشدهن­دههای خارجــی وفق دهــد و این موضوع ممکن اســت در بلندمدت، مفهوم عمیق ســینمای مستقل مستند ما را به سینمای منفعل در برابر سلیقه سفارش دهنده خارجی تبدیل کند.

مــن نــه از آن دســته آدمهایی هســتم کــه بگویم ســینمای مســتند نباید وابســته بــه پــول دولــت و تلویزیــون باشــد و داد بزنــم کــه پــول دولــت وتلویزیون ســینمای مســتند را از دایــره اســتقال خــارج میکنــد و نــه از آن دســته آدمهایــی هســتم کــه برای ســلیقه ســفارش دهندههای خارجی فریاد وامصیبتا بکشــم. هر دو روشــی که در جــذب ســرمایه از آن یــاد کــردم در همه جــای دنیــا رواج دارد و کســی نمیتواند به آن خرده بگیرد.

مشــکل من اینجاست که راههای دیگر چرخیدن چرخ اقتصادی سینمای مستند مغفول مانده.

ما به گونههای دیگری از جذب ســرمایه در ســینمای مســتند احتیاج داریم. ما به تهیهکنندهه­ایی احتیاج داریم که جرأت کنند با پول مســتقل خودشــان فیلم مستند بســازند و بداننــد که ســاز و کاری برای برگشــتن سرمایهشــا­ن توســط سیاســتگذا­ران ســینمایی طراحی شــده. قصد ندارم برگشت سرمایه و بفروش بودن فیلم را در این یادداشت برجسته و مهم جلوه دهم؛ اما میخواهم یادآوری کنم که تهیهکنندهه­ای مــا میتواننــد طــوری به بــازار جهانی ســینمای مســتند دسترســی پیــدا کننــد که در چارچــوب تعاریــف متعــارف ســینمای مســتقل دنیــا، حداق ِل بازگشــت ســرمایه را داشــته باشــند. ما به تهیهکنندهه­ایی احتیاج داریم که توانایی داشته باشند از فضای مونوپــل بینالمللــ­ی کــه در اختیار چند شــخص یا شــرکت خــاص اســت، بگذرند و بــه ســرمایهگذ­ارهای بینالمللــ­ی بفهماننــد آســیبهای اجتماعــی زنــان و کودکان و نوجوانان تنها بخشــی از ســوژههایی اســت کــه در ایران وجــود دارد. در این صورت ویترین ســینمای ایران در جشــنوارهه­ا و در تلویزیونها­ی جهانی فقط روی سینمای مســتند اجتماعی (که البته ســینمای محترم و مهمی اســت) متمرکز نخواهد شــد و جــذب ســرمایهها­ی بینالمللی فقط منعطف بــه دایرهای محــدود از موضوعات و ایدهها نخواهد بود.

سیاســتگذا­ران کان ســینمایی بایــد نقشــه راهــی طراحــی کننــد کــه در آن تهیهکنندهه­ای مســتقل سینمای مستند به سمت یک سیستم مشخص و شفاف در چرخه بازار جهانی سوق داده شوند تا نگرانیها از بازگشت سرمایه به حداقل برسد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.