درسهایی از امام موسی صدر، معمار مدارای دینی

Iran Newspaper - - صفحه اول - صالح‌فحص نماینده‌جنبش‌امل‌ در‌تهران

در میــان مردان شــاخص تاریــخ معاصر، امام موســی صدر از همه ویژگیهای یک رهبر دینی، سیاسی و اجتماعی برخوردار بود. او پس از آشنایی با مردمان ستمدیده و آگاهی از ستمهایی کــه بر آنان میرفت، انقالبی در ژرفای جانشــان رقم میزد و با همه عــزم و توان خود به دفاع از آنــان میپرداخت. امام صدر به مســائل ملت و امت خود متعهد بود؛ مواضع و اقدامات او، که ترجمانی راســتین از اندیشــهها و باورهای درونی او بود، گواه بر این مدعاست.

امــام صــدر را بهدلیل پایبندی شــدید به آموزههــای دینی، فردی صوفی و عابد میپنداشتی، ولی وقتی چابکی او در تالش بــرای حل مشــکالت و اختالفات میــان این و آن را میدیدی، نظرت بســرعت تغییر میکرد و قانع میشدی که او فردی انقالبی است و تصوف را نشانه دینداری نمیداند.

یکی دیگر از ویژگیهای امام صدر این بود که دوســتدار مطالعه بود. او کتابهای دینی، اعتقادی، فلسفی، تاریخی و علمی را مطالعه میکرد. نجیب جمالالدین در این باره میگوید: امام صدر صبح زود بیدار میشد و به مرکز آموزش علوم اسالمی، که خود در صور تأســیس کرده بود، میرفت و ســاعات نخســتین صبح را به مطالعه میگذراند و دانشجویان مرکز نیز در این ساعات مزاحم مطالعه او نمیشدند، حتی برای مباحثی که دوست داشتند با وی مطرح کنند. او در زمینه مسائل فرهنگی بسیار به آیات قرآن استناد میکرد و در مثالهای متعددی که در اثنای سخنانش میآورد، از ابیات شعر بهره میگرفت. او به زبانهای فارسی و فرانسوی و انگلیسی مسلط بود.

ایــن قابلیتهــا، او را مورد توجه فرهیختگان از همه فرقههای لبنان قرار داده بود؛ بهگونهای که اعالم نام او بهعنوان سخنران یک مراسم کافی بود تا صدها نفر را جذب و سالنها را پر کند. یکی از دیپلماتهای امریکایی که با او در یکی از مناسبتها دیدار کرده بود، تلگراف زیر را برای کشورش فرستاد: دیداری تشریفاتی با امام صدر داشتم که یک ســاعت طول کشید. با آنکه با مترجم صحبت میکردیم، بیتردید میتوانم بگویم او یکی از شــگفتانگی­زترین (و چه بســا شــگفتانگی­زترین) فردی است که در لبنــان مالقــات کردهام. او چشــمانی تیزبین و بــا اراده دارد. با وجود آنکه به شــیوهای بیطرفوآرام­سخنمیگوید،قابلیتهایخ­اصاونمایان­استوصداقتآ­شکارش خوف انگیز. بخشی از وقت دیدارمان را درباره این صحبت کرد که پایبندی کشور ما به حقوق بشر و همچنین برخی کتابهایی که درباره واشنگتن و لینکلن و دیگر رهبران امریکا خوانده بود، او را به شگفتی واداشته است. سپس، از تفکر کمونیستی انتقاد کرد. او امیدوار است که صلح به این بخش از دنیا بازگردد و مسلمانان بتوانند نیروهای خود را برای جبران خسارتهای کمونیستها در سالهای گذشته، بسیج کنند.

در عرصــه سیاســی اســتعداد امــام صــدر در قــدرت او در رهبــری انســانها و نیــز قــدرت شــگرف او در برقراری ارتباط بــا بیگانگان (غریبهها) اســت.پیش از ورود او به لبنــان بســیاری از روحانیان شــیعه از محل کار مســئوالن دوری میکردنــد، زیرا هیچ وجهمشترکی میان آنها وجود نداشت. از این رو، روحانیان برای سرشناسان، ناشناس بودند؛ هرچند خود در عرصه دانش، سرشناس بودند.با آمدن امام صدر این قاعده شکسته شد؛ او وظیفه خود میدانست که اگر حاکم درب خانه خود را به رویش بست، درب را از جــا بکنــد تا نظر خود را به حاکم بگوید و امانت خود را به مردم و مســئوالن منتقــل کند. امام صدر موفق شــد از ایــن درها عبور کند، تا جایی که ایــن کار به امری عادی تبدیل شد. در این باره ماجرایی نقل میکنند که مربوط به قبل از شروع جنگ داخلی است. مسئوالن محلی در شهر صور جوانی ملیگرا را به اتهام اخالل در امنیت دســتگیر کردند. بسیاری از سیاســتمدا­ران و بزرگان برای آزادی او وساطت کردند ولی توفیقی نیافتند. امام صدر پس از درخواســت خانواده فرد دســتگیر شده، با فرماندار صور تماس گرفت و خواســت او را با ضمانت وی آزاد کنند. فرماندار صور با تعجب پرســید: حضرت امام، این فرد کمونیست است! امام پاســخ داد: او برادر من و فرزند من است. او را آزاد کن، مسئولیتش با موسی صدر.

امام صدر با وجود همه تهمتها و تردیدهایی که در مورد او مطرح میشد، تأکید داشت که به هیچ انسانی زیانی نرساند. او میگفت: من برای همه هستم و اگر کسی خود را دشمن من میداند، من اینگونه نیستم.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.