سیال کردن بدهیهای دولت

Iran Newspaper - - News - مهدی بختیار پژوهشگراقت­صادی

در نظامهــای بانکﻲ مرسوم بانکهــای مرکزی برای سیاســتگذا­ری پولــی و مداخله غیرمستقیم در بازار پـول عموماً از سه ابزار نسبت سپرده قانونﻲ، نرخ تنزیل و عملیات بازار باز بر روی اسـناد خزانه یا اوراق قرضه دولتﻲ استفاده مﻲکنند. ابتــدا الزم اســت به مهمترین نقــاط ضعف دو ابــزار اول یعنی نســبت ســپرده قانونی و نــرخ تنزیل اشــاره کنم. از نقاطضعف ابزار نسبت سپرده قانونی آن است که امروزه برای بسیاری از بانکهــا، عامل محدودکننده­ای نیست. نوسان مستمر نسبت ذخایر قانونﻲ برای بانکهــا، نااطمینانﻲ به بار آورده و مدیریت آنها بر نقدینگﻲشان را دشوار مﻲکند. به عاوه فرآیند تعدیل زمانبــر است. از نقاط ضعف ابزار نرخ تنزیل نیز این است که نقش «وام دهنده نهایی» یعنی بانک مرکزی را کمرنگ میکند. عملیات بازار بـاز به معنی دخالت بانﻚ مرکزی در بـازار اسـناد خزانـه یـا اوراق مشــارکت دولتﻲ بهمنظور تنظیم حجم نقدینگﻲ اســت. کنترل بازار ذخایر و کشــف نرخ بهره تعادلی یا همان نرخ بهره بین بانکی یعنی همان قیمت پول از مزایای راهاندازی عملیات بازار باز اســت. عملیات بازار باز موجب پویایی و فعال شــدن سیاستگذاری پولی خواهد گردید به گونهای که اگر بانک مرکزی به این نتیجه برسد که باید سیاست پولی انقباضی اعمال کند با عملیات فروش در بازار باز در مدت زمان کوتاهی موجب افزایش نــرخ بهره بین بانکی میشــود و بــه این ترتیب پایه پولی یا همــان پول پرقدرت منقبــض میگردد و در صورتیکــه مطابق با تحلیلهای کان اقتصــادی به این نتیجه برسد که الزم است پایه پولی منبسط و حجم نقدینگی زیاد شود با اجرای عملیــات خرید بازار باز باعث میشــود نرخ بهره بین بانکــی کاهش یابد. نکته بعدی توجه و اســتفاده از ظرفیتهای پیشبینی شــده در بند «م» تبصره (۵) قانون بودجه ۸931است که در آن به دولت اجازه داده میشود در صورت اجرای عملیات بازار باز و نیز وثیقهگیری اوراق مالی اســامی دولتی از بانکها توســط بانک مرکزی، بخشــی از بدهیهای قطعی و حسابرســی شــده خود به بانکها را که تا پایان ســال۷931 ایجاد شــده اســت، تا سقف دویســت هزار میلیارد ریال بهادارسازی کند. این میتواند شروع خوبی برای عملیات بازار باز باشد. در ضمن با بهادارسازی و بازاری کردن بدهیهای دولت ترازنامهها­ی بانکی نیز از شفافیت بیشــتری برخوردار میشوند. از ســوی دیگر رابطه بین دولت و سیستم بانکی را نیز شــفاف خواهد ســاخت. بهجرأت میتوان گفت با اجرای عملیات بازار باز و اســتفاده از ظرفیتهایی که در قانون بودجه ســال 139۸ پیشبینی شده است، بدهــی دولــت به بانکها از یک دارایی منجمد و منفعل به یک دارایی ســیال و فعالتبدیلخ­واهدشد.عملیاتبازا­ربازمهمتری­نوکاراترین­ابزارسیاست­پولی است. البته شرط کارایﻲ این ابزار وجود بازار مالﻲ گسترده است. الزم است بانک مرکــزی همزمان با اجرای عملیات بازار باز با کمک ســایر دســتگاهها­ی مرتبط اقداماتی مؤثر در جهت گســترش و عمق بخشــیدن به بازار مالی انجام دهند تا موفقیت حداکثری در استفاده از ابزار عملیات بازار باز تضمین گردد و در نهایت ابزاری توانمند و اثرگذار برای کنترل تورم توسط بانک مرکزی باشد.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.