نوعروسان‌کوچک‌قربانی‌ب ‌یقانونی

گزارش «ایران» از ادامه واکنش ها به کودک همسری

Iran Newspaper - - News - حمیده امینی فرد خبرنگار

انتشــار فیلــم یک کــودک همســری در جنــوب غربــی کشــور کــه در ایــن دو روز اخیر، واکنشهای تند مسئوالن و مردم را بــه دنبال داشــته اســت، همچنان در صدر اخبار اجتماعی کشور قرار دارد.

به گزارش «ایران»، این فیلم اگرچه با فشار افکار عمومی و موج مخالفتها نســبت به ازدواج کــودکان، در نهایت با رضایــت والدین هر دو طرف، توانســت بــرای چندمیــن بــار جلوی یــک کودک همســری دیگــر را بگیرد، اما نشــان داد که درحال حاضر تنها ابزار غیررسمی و کارآمد برای جلوگیری از ازدواج کودکان، انتشارفیلم­والبتهتحری­کافکارعموم­ی است. قانون صراحتاً سن 13 سال تمام دختران و 15 ســال تمام پســران را برای ازدواج در نظر گرفته است، اما دولتیها، مجلسیها و کارشناسان تالش میکنند تــا بنــدی کــه اجــازه میدهــد زیــر ســن قانونی، «به اذن ولی و به شــرط رعایت مصلحت بــا تشــخیص دادگاه صالح» ازدواج صــورت بگیــرد را از مواد قانونی حــذف کننــد. اگرچــه تالشهــا بــرای افزایش سن ازدواج دختران به 15 سال تمام همچنــان ادامــه دارد، امــا تمرکز اصلی کارشناسان بر حذف این بند برای جلوگیری از دخالت یــا اجبار والدین در ازدواج کودکان است.

آمارهــا نشــان میدهــد کــه در برخــی مناطق، والدیــن محرک اصلی فرزندانشــ­ان در ازدواج (زیــر ســن قانونــی) هســتند و ضعــف فرهنگــی، مشــکالت مالــی و حتــی برخــی آداب و رســوم قدیمــی، کــودکان را قربانــی خودخواهــی والدیــن کــرده اســت! ماجــرای فیلم اخیر البته از ســوی امام جمعــه شــهر نه یــک عقد نــکاح دائم که یــک مراســم نشــانهگذا­ری معرفی شــده است. اما نشــانههای این مراسم پررنگتــر از هر توجیهی اســت که نوع ازدواجها را انکار کند.

انتشــار بیپــرده ایــن فیلــم اگرچــه توانســت در مــدت زمــان کوتاهــی، آهنــگ مخالفتهــا را تندتــر کنــد، امــا پخش عجوالنه آن و نشــان دادن چهره معصوم دختر، بخش دیگری از حقوق کــودکان را نقــض کــرد. پیــش از این در انتشــار فیلم کودک 9 ساله افغانستانی که قــرار بود بــا مردی 63ســاله وصلت کند، موارد قانونی بیشتر مورد توجه قرار گرفتــه بــود و تا پایــان ماجــرا، حتی یک تصویر واضح هم از دختر منتشــر نشد! امــا در ایــن فیلم بــا وجــود واکنشهای صریح و ســریع، این نکته مغفول ماند و در نهایــت منجر به تذکر کارشناســا­ن علــوم ارتباطات و البته فعــاالن حقوق کودک شــد. ماجــرای این فیلــم البته تا چند روز دیگر از صدر اخبار کنار میرود، فضــای مجازی و شــبکههای اجتماعی در خوشبینانهت­رین حالت تا چند هفته دیگر روی این موج ســوار میشــوند، اما آنچه غم انگیز اســت، داســتان دختری اســت که حــاال بــدون آنکه بدانــد برای چــه، در هیاهــوی ایــن شــلوغیها نام و تصویــرش بــرده شــده و نمیدانــد چه آیندهای در انتظار اوست! دختر لیککی البته دراین ماجرا تنها نیست. پراکندگی کودک همســری درایران نشان میدهد کــه ایــن وضعیــت در شــمال غــرب و شــرق به مرحله بحرانی رســیده است، بنــا بر آماری که ســازمان ثبت احوال در ســال 96 منتشــر کــرده، در 14.7 درصد ازدواجهای ثبت شده در استان زنجان، ســن دختر کمتر از 15 ســال بوده است. خراســان شــمالی ،)12.5( آذربایجــا­ن شرقی ،)11.8( اردبیل )11.6( و خراسان رضوی )11.5( هماکنون رکورددار کودک همسری در کشور هستند. آمارهای ثبت احــوال همچنین نشــان میدهــد که در ایــن دوره، 234 هزار ازدواج رســمی زیر 15 ســال هم ثبت شده اســت که هزار و 194 دختر زیر 10 سال سن داشتهاند. ■ طــرح کودکهمســر­ی کــودکان را در سایهامنقان­ونقرارمیده­د

یکنمایندهم­جلسباتأکید­براینکه طرح کودک همســری میتواند کودکان را در پناه قانون قرار دهد تا از کودکیشان و سیســتم آموزشی کشور استفاده کنند، میگوید: طرح کودک همسری طرحی بــود کــه در صحــن مجلــس آمــد ولــی آقای دکتر الریجانی گفتند که این طرح ابهام دارد و این طرح برای اصالح ماده 10۴1 قانون مدنی به کمیســیون حقوق قضایی مجلس برگشت و در نوبت قرار گرفت که نمیدانم اصالً به این مجلس برســد یا نــه. اما موضــوع این اســت که دســتگاهها­ی متولی کارشان را به خوبی انجام میدهند و همیــن که جلوی این موارد گرفته میشــود یعنی تالشهایی برای آن انجام میشود.

بهگفتــه طیبه سیاووشــی، علی رغم اینکه منــع قانونی بــرای ایــن ازدواجها وجــود ندارد اما این مســائل مورد قبول جامعه نیســت و بشــدت با آن برخورد میکننــد. خــود دســتگاهها­ی متولــی از جملــه وزارت دادگســتری هــم بــه این موارد ورود پیدا میکنند که با وجود اینکه این آداب قبیلهای و عشــیرهای هنوز در جامعــه ما وجــود دارد، تالش میشــود تا این موضوع را تا ســن 31سالگی که تا بــه حال بــا اما و اگر در قانــون بوده، منع کنیم تا کودکان از کودکیشان و سیستم آموزشی کشور استفاده کنند. اینکه بتوان ایــن موضــوع را از ســن 13 تــا ۶1 ارتقــا بدهیم که با اجازه پدر باشد یا تشخیص دادگاه صالحــه، میتوانــد کــودک را تــا مدتی در سایه امن قانون و متولیان این

امر مثل وزارت دادگستری حفظ کند. ■ بیــش از 90 درصــد دختــران –کودک همسربهخودک­شیفکرمیکنن­د

ســام بوربــور، فعــال حوزه کــودک با تأکید بر اینکه قانــون، بازدارندگی کافی بــرای جلوگیــری از کــودک همســری را نــدارد و نیازمنــد اصالح برخــی قوانین در ایــن حــوزه هســتیم، بــه «ایــران» میگوید: نگاه قانونگذار به این موضوع بســیار مهم اســت. متأســفانه تا زمانی که فیلمی رســانهای نشــود، قدرتهای بازدارنــد­ه به میــدان نمیآیند تا جلوی

این موضوع را بگیرند. ســؤال این است که چگونه میتوان در برابر این فشــارها و حرکتهای غیرانســان­ی کــه به اعتقاد من نوعی تعرض محســوب میشــود، ایســتاد؟ قطعاً جواب مطالبه گروهی و افکار عمومی در شرایط حاضر است.

وی ادامــه میدهــد: درصــد قابــل توجهــی از کودکانی کــه قربانــی ازدواج زیر ســن قانونی میشوند، به خاطر فقر و اعتیــاد خانواده بهعنــوان اولین کاالی قابلفروشبه­مزایدهگذاش­تهمیشوند. برخالف دیدگاه مخالفان، این ازدواجها

حاصل نگاههای مذهبی و عرفی نیست که اتفاقاً فقر، خانوادهها را به این سمت سوق میدهد.

بهگفتــه بوربــور، کودکــی کــه بــرای بســیاری از حقــوق قانونــی اش بایــد تا 18 ســالگی صبر کند، چگونــه میتواند مســئولیت ســنگین زندگی را در ســنین پایین برعهــده بگیرد و طبــق قوانین از حق آموزش محروم شــده و حتی برای تربیــت فرزنــدش هــم آمــوزش الزم را ندیــده باشــد. بایــد از موافقــان این نوع ازدواجها پرسید که آیا حاضر میشوند، دختر 9 ساله خود را حتی برای خرید به بیرون از منزل بفرستند؟

بوربور ادامه میدهد: ما چند ســال پیش یک کار پژوهشی متفاوتی درباره دخترانی کــه زیر 18 ســال ازدواج کرده بودنــد، انجــام دادیــم و جالــب اینجــا بــود کــه اغلــب آنهــا هنــگام پــر کردن پرسشــنامه اشک میریختند، براساس ایــن نظرســنجی متوجــه شــدیم کــه بیــش از 90 درصــد آنهــا به خودکشــی فکــر میکننــد و از زندگی خود بشــدت ناراضی بوده، ناامید هســتند و میلی به ادامه زندگی ندارند.

در این زمینه بهزاد ستاری، مدیرکل بهزیستی اســتان اردبیل با ابراز نگرانی از شــیوع پدیده کودک همســری در این اســتان میگوید کــه از مجمــوع 12 هزار ازدواج سال گذشته در استان 37 درصد در ســن 10 تا ۴1 سال دختران بوده و این در حالی اســت که 2۴ درصد از مجموع ازدواجهای این استان را نیز دختران زیر 19 سال تشکیل میدهند. ■قانــون اجــرا شــود تــا جلــوی سوءاستفاده­ها گرفته شود

دستیار حقوق شهروندی معاونت زنــان و خانــواده ریاســت جمهــوری هــم میگویــد: طبــق قوانیــن موجود نیــز عقــد نکاح دختــر قبل از رســیدن بــه ســن 31ســالگی مطابق مقــررات ماده 10۴1 قانون مدنی مصوب ســال 81 مجمع تشــخیص مصلحت نظام ممنوع است.

شــهناز ســجادی تأکیــد میکنــد: در نقاطــی از کشــور مشــاهده میشــود که «بــه لحــاظ شــرایط قانونــی یادشــده و ضرورت اخــذ اجــازه دادگاه، خانوادهها و خواســتگار­ان، قانــون را دور میزننــد و مقدمــات ازدواج شــرعی غیررســمی و گاه صیغــه موقت کــودک زیر 13 ســال را فراهــم میکننــد. در مــوارد کــودک همســری زیــر 13 ســال بــدون اجــازه و حکــم دادگاه، اجازه ولــی قهری کودک کافــی نیســت و رخــداد عقــد ازدواج در شناســنامه طرفیــن و در دفاتــر رســمی ازدواج ثبت نمیشود. در چنین مواردی دخترکان بازنده و متضرر اصلی هستند زیرا اگر از ســوی شوهر رها شوند یا مدت صیغهتمامشو­دیاموردخشو­نتشوهر قــرار گیرند یا هر نوع مــوردی که زن نیاز به مراجعه به دادگاه داشته باشد باید در ابتدا سیر طوالنی دعوی اثبات زوجیت و الزام شــوهر به ثبت واقعه نکاح را علیه شوهر در دادگاه به نتیجه مثبت برسانند ســپس بهدنبال حقــوق خویــش اقدام قضاییکنند.»

وی میگوید: «هر دو عمل یاد شــده از ســوی مــردان (ازدواج با دخترکان زیر 13 ســال بدون رعایت دو شرط مذکور و در موارد عدم ثبت رسمی وقوع ازدواج) دارای جنبه جزایی و جرم است.»

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.