دندان لق نفت را باید کشید

منصورمعظمی­درگفتوگوبا«ایران»ازرویدیگرت­حریممیگوید

Iran Newspaper - - News - علیرضا هدایت خبرنگار

بررسی تاریخ اقتصاد ایران در چند دهه اخیر نشان میدهد که هرگاه فشارهای خارجی بر صنعت نفت بیشتر شده، تالش ایران برای کاهش خام فروشی نیز افزایش یافته است. از اینرو کارشناسان معتقدند که گاهی تحریم محرک بهبود شرایط خواهد بود. همین فشــارهای خارجی نیز باعث شده که امروز اقتصاد ایران نسبت به بسیاری از اقتصادهای نفتی جهان و منطقه تابآوری باالتری در مقابل کاهش درآمدهای نفتی داشــته باشــد. اما این بار تغییرات از چه جنسی خواهد بود؟ این سؤالیاستکه­منصورمعظمی،عضوهیأتعلم­یدانشگاهصن­عتنفتبهآنپ­اسخمیدهد.

■ ارزیابی شــما از میزان تأثیر ایــن دور از تحریمهــای امریکا بر صنعتنفتوبه­طورکلیاقتص­ادچیست؟ آثار تحریم در کوتاه مدت و درازمدت متفاوت است. اما نفس تحریــم، اتفاقــی بد اســت. بخصوص تحریمهــای کنونی که تمــام ابعاد اقتصاد مــا را دربر میگیرد و تمام جزئیات در آن منظور شــده است. تحریمهای کنونی یکی از بیسابقه ترین، ســختترین و بیمنطقتریـ­ـن تحریمهــا علیه ایــران و بویژه مردم ماست. نمیخواهم وارد بحث اهداف تحریم شوم اما بایدبگویمک­هکشورهاوبخ­صوصامریکای­یهاموضوعیک­هدر تحریم دنبال میکنند، بر خاف آنچه مدعی میشوند، اتفاقاً فشــار بر مردم، معیشــت و سامت آنهاســت. موضوعی که خافحقوقبشر­وتمامکنوان­سیونهایبین­المللیاست.اما در مبحث کان میتوان برای تحریمها دو نوع تبعات مثبت و منفی متصور شد که در کوتاه مدت و بلندمدت دیده میشود. ■ یعنیتحریمت­أثیرمثبتنی­زدارد؟ بله. در کوتاه مدت آثار تحریم این است که مشاهده میکنیم. کاهــش درآمدهــای دولت مهمترین تغییر ناشــی از تحریم است. باالخره حدود 5۳ درصد درآمد دولت از محل صادرات نفت بــوده و اکنون ایــن صادرات به طور کامــل صورت نمیگیرد و کاهش یافته است. صادرات نفت ایران اگرچه صفر نشده اما در حدی است که برنامههای مدنظر دولت و مجلس تحقق نمییابد. بودجه ایران ســالها وابســته به نفت بوده اســت و فشــار ناشــی از درآمدهای نفتی اکنون با وجود تمام تاشها بازهــم متوجه مردم اســت. بهطــوری که خانــوار برای تأمین نیازهــای خــود بایــد هزینه بیشــتری پرداخت کنــد. البته این مشــکل را عامل دیگری تشدید میکند و آن هم نبود نظارت دقیق بر بازار اســت. سوءاســتفا­ده از این شــرایط و احتکار کاال موجب ایجاد نگرانی و ناراحتی برای مردم میشود و باید در اینزمینهمس­ئوالنهوشیا­رانهودلسوز­انهعملکنند. اتفاق منفی دیگری که در کوتاه مدت میافتد، توقف پروژهها بهخاطر کاهش درآمدها و کاهش تولید صنایع و کارخانهها و در نتیجه تعدیل نیرو و افزایش نرخ بیکاری اســت. اما همان طور که اشــاره کــردم در دراز مدت میتواند این تحریمها آثار ارزشمند و مثبتی داشته باشد. از تغییر نگاه و رویکرد مسئوالن گرفته تا رهایی از خام فروشی. ■ ایــنتغییـ­ـرنــگاهدر­چــهبخشــی­رخمیدهــدو­نتیجــهاش چیست؟ این تحریمها منجر به تغییر ذهنیت مدیرانی میشود که به توانمندی داخلی باور ندارند. برخی از مسئوالن کشور بهدلیل نبود شــناخت یا مســائل دیگر بهدنبال این هســتند که تمام خرید کاالها و فعالیتها به خارجیها سپرده شود. اما تجربه نشــان میدهــد که بســیاری از نیازهــای کشــور در داخل قابل ساخت است و میتوان این بخش از نیازهای کشور را در داخل تأمین کرد. این اتفاق انشاءاهلل خواهد افتاد و ما باور میکنیم کهمیتوانیم.اینموضوعخی­لیمهماست. بهطــور قطع و یقین دولــت هم ناچار میشــود که نگاهش را نســبت بــه بخش خصوصــی عــوض و حضور آنهــا را در اقتصــاد پررنگتر کنــد. در اقتصادهای نفتــی دولتها نیاز ندارند که از کارآفرینی اســتفاده کنند، چراکــه پول بادآورده دارنــد و هــر طور کــه بخواهند خــرج میکند. اما در شــرایط ســخت ناچارند کــه به خارج دولت هم نــگاه کنند، نه فقط به خارج کشــور. از اینرو تحریم میتواند یک فرصت برای بخش خصوصی باشــد. اینجاست که کارآفرینان میتوانند وارد عرصه فعالیتهای اقتصادی شوند و خودشان را بروز و ظهور دهند.

■ بهنظرتان تفکر رهایی از اقتصاد نفتــی به باور مدیران تبدیل شدهاست؟ نمیدانم؛ اما ما باید یک بار این دندان لق وابســتگی بودجه به نفت را بکشــیم. اگر بتوانیم وابســتگی به نفت را تا آنجا که ممکــن اســت کاهــش دهیم یــک فرصــت طایــی و خاص برای کشــور رقم خواهد خورد و مسئوالن فکر میکنند که چه روشهای دیگری برای کسب درآمد وجود دارد. اگر به این باور برسیم که ما نفتی برای صادرات و فرصتی برای صادرات نفت نداریم، از مزیتهای دیگری که در اقتصادمان وجــود دارد، اســتفاده میکنیــم. مثــل بخشهــای معــدن، کشــاورزی و پتروشیمی. فروش نفت ســادهترین روش است. اگر این نفــت از درآمدهای اصلی کنار برود روحیه کارآفرینی پیدا میشود. بنابراین در درازمدت توجه به مزیتهای کشور تجلیوتبلور­پیدامیکند. تصــور من این اســت که مزیــت این تحریمها، توســعه تفکر مدیریت جهادی در کشور خواهد بود. یعنی کسانی و مدیرانی روی کار میآیند و میتوانند کارنامه موفقی داشــته باشند که قدرت ریســکپذیر­ی بیشــتری دارنــد و با تمــام وجود تاش کننــد. افــرادی مقید و متعهد کــه میتوان به تاششــان امید داشت.ایننکتهبسی­ارمثبتیاست. اکنــون دولت بــه این فکر افتــاده که از چــه روشهای دیگری غیــر از تولیــد و صادرات نفت خــام درآمدزایی کند و باید این موضوع را به فال نیک گرفت. ■ نظرتــان در مــورد حضــور بخــش خصوصــی در معامالت صادراتــی نفت و فرآوردههای نفتی چیســت؟ آیــا اگر تحریم نبودیماینا­تفاقمیافتا­د؟ ایــن مورد نیــز از همان فرصتهایی اســت کــه تحریم ایجاد کرده اســت. مشــارکت بخش خصوصــی در این بخش یکی از آن راهکارهاسـ­ـت که با تحریم تسریع شــد. امروز کشور این فرصت را ایجاد کرده که بخش خصوصی به جای دولت وارد رایزنی و فروش نفت و فرآوردههای نفتی شــود. اتفاقاً بخش خصوصی در این خصوص خوب عمل کرده اســت. از این رو اســت که میگویم در دوران ســخت قابلیتها و توانمندیها بروزپیدامی­کند. ■ فکرمیکنیدک­هعزماجرایا­ینمواردوجو­ددارد؟ صــرف تحریــم شــدن کافی نیســت. رســیدن به این ســطح مستلزم توجهبهچندم­ؤلفهاست:نخست؛مدیرانکشور­باید یک شــناخت دقیق نســبت به توانمندیها­ی کشور و شرایط داشــته باشــند. دوم؛ کار بهصورت دســتگاهی و بخشی انجام نشــود. ســوم؛ ما نیازمند یک ســازمان برنامه و بودجه بســیار قوی و توانمند هستیم که بتواند از همه افکار علمی استفاده و برنامهریزی کند. چهارم؛ این کار فقط بهصورت سیســتمی قابــل انجــام اســت، یعنــی دولــت در کنــار مجلس شــورای اســامی، شــورای عالی امنیت ملی، قوه قضائیــه و نیروهای مسلح و تمام نهادها به یک برداشت معین به همراه راهکار برســند و کمک کنند تا از این شــرایط عبــور کنیم. پنجم؛ باید همگیایماند­اشتهباشیمک­هشرایطسختی­استوفشارها­ی زیادی هســت اما بعد از هر سختی آســانی است. اگر بتوانیم برنامهریــ­زی کنیم قطعــاً از این شــرایط عبور خواهیــم کرد و اقتصاد مقاومتی نیز محقق خواهد شد. ششم؛ تأکید میکنم که باید خودمان را باور کنیم. توجه کنیم که امریکاییها با پســتترین رفتارها نشان دادند که هیــچ اعتقادی بــه حقــوق انســانی ندارند. رفتارهایشـ­ـان بــا معــادالت بینالمللی نمیخوانــد. اینها نهایت فشــار را آوردهانــد و ادامــه میدهنــد. این تهدیــد از دیــدگاه من قابل تبدیل به فرصت است و ما میتوانیم.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.