موگابه و ماندال!

Iran Newspaper - - صفحه اول - عباس عبدی روزنامه نگار

رابرت موگابه رهبر سابق زیمبابوه یا همان رودزیای دوران استعمار نیز فوت کرد. مرگ حقیقتی است که هیچ کس از آن گریزی ندارد. موگابه را بهطور معمول با ماندال مقایسه میکننــد، از شــباهتها و تفاوتهایشـ­ـان، موگابــه 6 ســال کوچکتــر از ماندال بــود، او همچنین دقیقاً 6 ســال پس از فوت ماندال نیز درگذشت. هر دو به یک میزان عمر کردند. هــر دو سیاهپوســت و هر دو حقــوق خوانده بودنــد در یک دانشگاه.هردوعلیهاس­تعمارونژاد­پرستیمبارز­همسلحانه کردند. هر دو در یک منطقه جغرافیایی و همسایه یکدیگر هســتند؛ ولی روزی که ماندال رفت در اوج محبوبیت بود و جهان به پاس احترام او کاه از سر برداشت در حالی که موگابه زمانی از این جهان رخت بربست که به دست ارتش خودش و برای جلوگیری از تداوم استبدادش از کار برکنار شــده و در حصر بود و گمان نمیرود که افراد چندانی در غم از دســت دادن این چریک پیر غمگین شــده باشــند و فقط منتظرند که او را در گوشــهای از خاک زیمبابوه به خاک بسپارند. واقعیت این است که آفریقای جنوبی همچنان مشــکات بســیار بزرگی دارد، کافی اســت که گفته شــود یکی از باالترین ضریب جینی یا همان نابرابری اقتصادی جهان در آفریقای جنوبی اســت که حدود ۴۶ درصد اســت که باالترین نرخ نابرابری اســت. تعداد بیماران ایدز در این کشور با فاصله زیادی از کشورهای دیگر قرار دارد که ساالنه بیش از ۰۰۲ هزار نفرشان فوت میکنند. امید به زندگی به نســبت پایین و زیر ۰6 ســال است. خشونت همچنان گسترده است و درگیریهای طبقاتی و قومی چشمگیر است و همه اینها در حالی است که ۰3 سال از آزادی مردم آفریقای جنوبی از یوغ نژادپرستی گذشته است. با این حال وضع این کشور بسیار بهتر از زیمبابوه یا رودزیای سابق است که حدود 15 سال زودتر از آفریقای جنوبی از شر نژادپرستی یان اسمیت آزاد شد. زیمبابوه کشوری با نابرابری باال، درآمدهای بسیار کم، بیثباتی چشمگیر، تورمهای کان، فســاد و ناکارآمدی گســترده و از همه بدتر نظام سیاسی فردی و خودمحور که در نهایت دو سال پیش هنگامی که موگابه در پی جانشین کردن همسر جوانش بود به وسیله ارتش از کار برکنار و حکومت از شّر موگابه نیز خاص شد. میــراث ایــن دو رهبــر را چگونه باید با یکدیگر مقایســه کرد؟ به نظر بنــده داوری بلندمدت نسبت به گذشته واجد اهمیت است. تردیدی نیست که هر دو نفر در مبارزه خود علیه نژادپرستی حق داشتند. اگر کسی لحظهای را در یک رژیم مبتنی بــر تبعیض نژادی زندگــی کند، بویژه آنکــه نژاد برتر اقلیت محض هم باشــند؛ متوجه این حقانیت میشود، هرچند برای فهم این حقیقت نیازی به این تجربه هم نیست. با این حال معلوم نیست که مردم زیمبابوه چهل سال پس از آزادی از رژیــم یان اســمیت؛ آن مردم امروز چه آرزویی در ســر دارند؟ آیــا آرزو دارند که ای کاش همــان رژیــم ادامه مییافت؟ و آرزوی بازگشــت آن را میکنند؟ یا آنکه بــه قهرمان مبارزه با آن رژیم دســت مریزاد میگویند؟ بعیــد میدانم که مردم آفریقای جنوبی چنین آرزویی داشــته باشــند یا از عملکرد قهرمان آزادیبخش خودشان یعنی ماندال رویگردان شده باشند، هرچند وضع خوبی ندارند. تفاوت ماندال و موگابه در این اســت که موگابه شــاخهای را که روی آن نشسته بود از بیخ برید و خودش هم با شــاخه ســقوط کرد، ولی ماندال نه آن را برید و نه روی آن النه کرد! و مردم آفریقای جنوبی را به گذشــته خویش و به ســرمایه تاریخی و مبارزاتی خود بدبین نکرد. مردم آفریقای جنوبی میتوانند به گذشته خود افتخار کنند و آن را دستمایهای برای ساختن آینده خود قرار دهند، ولی مردم زیمبابوه به کدام گذشته باید افتخار کنند؟ گذشتهای که قهرمانش موگابه بود؟ موگابهای که با رفتار مضحک و سیاستهای نادرست و قدرت و ثروت اندوختن، جامعه را به نابودی کشاند، او چگونه میتواند امید به آینده را در پرتو گذشته زنده کند؟ به نظر میرسد که موگابه با رفتار خود بیش از هر چیز دیگری به گذشته مردم خود خیانت کرد و خودش را نیز با بدنامی قرین کرد. واقعیت این است که از جزئیات وضع دو کشــور آفریقای جنوبی و زیمبابوه آشــنایی نداریــم که برای خود تحلیل کنیم که سهم ســاختارها­ی اجتماعی در بروز این وضعیت چگونه است و سهم افراد چقدر اســت، ولی به نظر میرســد مقایســه موگابه و ماندال مصداقی مهم اســت که فرد میتواند فراتــر از برخی از ســاختارها و در جهت اصاح آنها نقش مثبت یا منفی مهمی در سرنوشت کشور و مردمش بازی کند.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.