همسایهگرای­ی راهبرد عبور از تحریم

گزارش اختصاصی از وضعیت حضور تجاری ایران در 15 بازار منطقه

Iran Newspaper - - News - مرجان اسالمی فر خبرنگار

تشــدید تحریمهــای تجاری باعث شــده اســت که ایــران در توســعه روابط تجاری خویش، کشورهای همســایه را جایگزین بازارهــای صادراتــی ســنتی و دور کنــد. بهتازگــی ایــران بــا کشــورهای اوراســیا توافقنامه تجارت آزاد امضا کرده و تاش میکنــد با دیپلماســی فعال ســهم خود را از بازارهــای همســایه افزایش دهد، اما براســتی ســهم ایران از بازارهای 5۱ کشور همسایهچقدر­است؟ به طــور کلــی، حضــور دربازار کشــورهای همســایه بــه چنــد دلیــل چــون نزدیکی مســافت و کاهــش هزینــه ترانزیــت کاال، اشــتراکات فرهنگــی، شــرایط ســهلتر در ُبعــد ســرمایهگذ­اری و هزینــه پاییــن خدمات گمرکــی آســانترین راه تجارت خارجی برای کشورمان قلمداد میشود، ولی بــا وجود تمام این مزیتهــا ایران با 5۱ کشور همســایه خود نتوانست آنگونه کــه برنامهریزی کرده بود، ســطح تجارت خارجی را توسعه دهد. ■ برنامهدولت­برایهمسایه­گرایی حســین مدرس خیابانی قائم مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت در گفتوگویی که با «ایران» داشت، گفته بود: «امروز ما در بخش صــادرات 5۱ کشــور اولویت دار و 5۱ قلــم کاالی اولویــت دار داریم، بدین جهــت در این حوزه میخواهیم میزهای صادراتی کاالهای داخلی را فعال کنیم و رایزن هایمان را اســتقرار دهیم تا تجارت با کشورهای همسایه رونق گیرد و از طرفی یکــی از چالشهای دیرینه را که نداشــتن بودجــه برای جــذب و حفــظ رایزنان بود حــل کردیم تا فعــاالن این بخش حضور مؤثر و مســتمری در بازار همسایه داشته باشــند.»این گفتــه نشــان میدهــد کــه در ســال ۸۹ رویکــرد دولــت نســبت بــه کشورهایهمس­ایهتغییرکر­دهوقراراست شعارها وارد فاز عملیاتی شود. ■ آمارهایرسم­یچهمیگوید؟ در آمارهای رسمی آمده است (مربوط به سال ۷۹) که سهم ایران در بازار عراق ۷۳ درصد، افغانستان ۳.۲۱ درصد، پاکستان ۲.5 درصــد، ترکیــه ۹.۹ درصــد، عمــان ۳ درصــد، روســیه ۲.۱ درصــد، جمهوری آذربایجــا­ن ۷.۱ درصــد، ارمنســتان، ۷.۰ درصــد، امارات 5۲ درصــد، بحرین 5۰.۰ درصد، ترکمنستان ۷.۱ درصد، قزاقستان 5.۰ درصــد، قطــر ۹.۰ درصد، کویت یک درصد و عربســتان که ایران در سال 6۹ از بازار آن ۳۰۰.۰ درصد سهم داشت اکنون به صفر رسیده است. ■ فاصلهتاهدف اگر به آمارهای صادرات ایران به 5۱ کشور همســایه حداقل از ســال ۳۹ تا ســال ۷۹ نگاه کنیم، میبینیم که روند تجارت ایران بــا جمهــوری آذربایجــا­ن، ترکمنســتا­ن، روســیه، قزاقســتان و عربســتان بیشترین کاهش را داشــته اســت و در عین حال به کشــورهایی چون عراق، امــارات و عمان، بیشــترین صــادرات را داشــتیم کــه البته فاصلــه معناداری بــا هدفگذاریها دارد. در ایــن میان صــادرات ایران در ســال ۷۹ در قیــاس با ســال 6۹ در مورد کشــورهای امــارات، ترکیــه، ترکمنســتا­ن، روســیه، کویــت، قطــر، ارمنســتان، قزاقســتان و عربستان بیشترین کاهش را داشته است. در ســال یاد شده(ســال ۷۹ در مقایســه با ســال 6۹) ایران توانســت تجــارت خود را به عراق، افغانســتا­ن، پاکســتان، عمان و جمهوریآذرب­ایجانبیشتر­کند. ■ فاصلهزیادد­رتجارتباعر­اق اولیــن کشــوری را کــه میخواهیــم مــورد بررســی قرار دهیم عراق اســت. در ســال ۳۹ میزان صــادرات ایران به عراق ۲۳۱6 میلیون دالر بوده که این رقم در ســال 4۹ بــه ۷۳۲6 میلیــون دالر، در ســال 5۹ بــه ۱۳۱6 میلیون دالر، 6۹ به بیش از 654۳ و سال ۷۹ هم به ۷۲۹۸ میلیون دالر رسید. ایــن در شــرایطی اســت کــه هدفگذاری وزارت صنعــت، معــدن و تجــارت در تجــارت با عراق ۰۳۷۱۱ میلیون دالر بوده اســت. نکته دیگــری کــه در صــادرات به عراق باید مورد اشاره قرار گیرد، تغییرات میانگین به باالترین رکورد 5 سال گذشته با این کشــور منفــی ۹.۳۲ درصد رســیده است. از طرفی بررسی تجارت 5 ساله به عراق نشــان میدهد که میانگین تجارت با عراق 4۹۷6 میلیون دالر بوده است. ■ ناخوشیامار­ات دومین کشــور همســایه را که تجــار روی آن حســاب ویژهای باز کرده بودند اما بهخاطر تحریم و رفتار دوگانه این کشور دستخوش تغییــرات شــد، میخواهیم مورد بررســی قــرار دهیم امارات اســت. ســال ۳۹ میزان صــادرات ایــران به امــارات ۷6۷۳ میلیون دالر بــود، ایــن رقم در ســال 4۹ بــا افزایش جزئی به 4۹۸4 میلیون دالر رســید و ســال 5۹ بــا افزایــش قابــل توجهی عــدد ۷۱4۷ میلیــون دالر را رد کرد و در ســال 6۹ ریزش و نــزول تجــارت آغــاز شــد، بــه نحــوی کــه در ســالهای 6۹ و ۷۹ بــه ترتیــب حجــم صــادرات بــه 4۰۷6 و 6۷۹5 میلیــون دالر رســید.با این توضیح میانگین صادرات به این کشور عربی ۲5۷5 میلیون دالر بوده که هدفگذاری دولت در حدود 6۰۷۷ میلیون دالر دیده شده است. بر اساس تحلیلهای صــورت گرفتــه، میانگیــن تغییــرات بــه باالترین رکورد 5 سال گذشته (۳۹ الی ۷۹) منفی 5.۲۲ درصد بوده است. ■ افغانستانو­ادامهکاهشص­ادرات ســومین کشــور همســایه کــه میخواهیــم صــادرات ایــران بــه آن را بررســی کنیــم، افغانســتا­ن اســت. اخیــراً بــه واســطه بندر چابهــار مراودات اقتصادی ما با این کشــور پررنگتر شــده اســت اما این کشور با وجود

جدول شماره یک؛ سایر کشورهای صادراتی در جدول میآید آذربایجان پاکستان عربستان ارمنستان ترکمنستان عمان

همزبانی با ایران ســهم اندکــی از بازار خود را به کشــورمان داده اســت. سال ۳۹ میزان صــادرات ایــران بــه افغانســتا­ن 6۷۳۲ میلیون دالر، ســال 4۹ این عــدد به بیش از ۲۸5۲ میلیــون رســید و ســال 5۹ صادرات ۸54۲ میلیــون دالر ثبــت شــد. ایــن رقــم در ســال 6۹ بــه 4۸۷۲ میلیون دالر و ســال گذشته به حدود ۹6۹۲ میلیون دالر رسیده اســت.بر ایــن اســاس میانگیــن ســالهای گذشــته 4۳6۲ میلیون دالر بوده است. این در شــرایطی اســت که هدفگــذاری دولت صادرات ۷4۳۳ میلیون دالر بوده است. از طرفی درصد تغییرات میانگین با باالترین افغانستان ترکیه قزاقستان

رکورد 5 سال گذشته منفی ۳.۱۱ بوده است. ■ بیشترینکاه­شباترکیه ترکیه هم با اینکه ایران سهم۹.۹ درصدی از بــازارش داشــته و این رقم ســال 6۹ آن حــدود ۷۱ درصــد بوده اســت، بهســمت کاهــش واردات از ایران پیش رفته اســت که البته فعــاالن اقتصادی اعتقــاد دارند کــه تجــار کم کار شــدند و حاضر نیســتند ریســک صادرات به این کشــور همســایه را قبول کنند. ســال ۳۹ صــادرات ایران به این کشور ۰۳۹۱ میلیون دالر بود، این رقم در ســالهای 4۹ و 5۹ بــه ترتیــب5۱۳­۱ و ۷4۲۳ میلیــون دالر بوده اســت. در ســال امارات روسیه قطر

واحد: میلیون دالر بحرین عراق کویت

6۹ ایــن عــدد ۲6۹۳ میلیــون دالر شــد و در ســال گذشــته به حدود 4۹۳۲ میلیون دالر رسید. این در حالی است که قرار بود ۱۹6۳ میلیــون دالر حجم صادرات ایران به ترکیه باشــد. بــر این اســاس تغییرات میانگین به باالترین رکورد 5 سال گذشته نشــان میدهد که تجارت با این کشــور به منفی ۱.5۳ درصد رسیده است. ■ صــادرات 1245 میلیــون دالری بــه پاکستان پاکســتان، پنجمین کشور همســایه ایران است که واردات زیادی از کشورمان ندارد. کارنامــه 5 ســاله صــادرات بــه پاکســتان گویــای آن اســت که ســال ۳۹ حجم کلی صــادرات ایران به این کشــور ۱4۹ میلیون دالر بوده، ســال 4۹ این رقم کاهشــی و به ۹۳6 میلیون دالر افت میکند، ســال 5۹ هــم با کمــی افزایــش 6۹۷ میلیــون دالر میشــود و این رونــد در ســال 6۹ و ۷۹ به ترتیب ۸۱۹ و 54۲۱ میلیون دالر میرسد. ایــن در شــرایطی اســت کــه هدفگذاری وزارت صمت رســیدن به رقــم صادراتی ۷۰۷۱ میلیــون دالر بــوده اســت. بــا ایــن تفاسیر میانگین صادرات کاالهای ایرانی به این کشــور ۸۰۹ میلیون دالر بوده است کــه بواســطه ایــن اعــداد و ارقــام درصــد تغییــرات میانگین بــه باالتریــن رکورد 5 سال گذشته منفی ۱.۷۲ درصد است. ■ عمانوکاهشه­ایصادراتی کشــور دیگــری را کــه میخواهیــم مــورد واکاوی قــرار دهیــم عمــان اســت. طبــق هدفگذاری ســال ۸۹، بایســتی صادرات ما به این کشور ۸5۰۱ میلیون دالر میشد ولــی در ســال ۷۹ رقم صادراتــی ما ۸۲۷ میلیــون دالر بــود. ســال 6۹ نیــز میــزان صادرات ایران به عمان ۲55 میلیون دالر بــود و این رقم در ســالهای ‪4۹ 5۹،‬ و ۳۹ به ترتیب ‪6۷۳ ،544‬ و 5۰۳ میلیون دالر بوده است. بر اساس این دادهها تغییرات میانگین به باالترین رکورد 5 سال گذشته منفی ۲.۱۳ درصد شده است. ■ کویتنزدیکب­ههدف کویــت هفتمیــن کشــوری اســت کــه میخواهیــم واردات آنهــا از ایران را رصد کنیــم. بررســی 5 ســاله صــادرات ایــران به این کشــور ثروتمند نشــان میدهد که تغییرات میانگین بــه باالترین رکورد این مــدت منفــی ۳.۳۱ درصــد بــوده اســت. بهطــور میانگیــن طی ســالهای گذشــته حجم صــادرات ایران حدود ۹۱۲ میلیون دالر بوده است که این رقم فاصله زیادی با هدفگذاری دولت یعنی ۲۷۲ میلیون دالر نــدارد. در ســال ۳۹ میــزان صادرات ایــران بــه کویــت ۸۷۱ میلیــون دالر بوده و ایــن رقــم در ســال 4۹ به بیــش از ۸۳۲ میلیون دالر رسیده است. در سال 5۹ نیز صــادرات ایران ۹۸۱ میلیــون دالر و 6۹ به ۲5۲ میلیون دالر رســید. سال گذشته نیز با کمــی کاهش حجم صــادرات ایران به کویت در رقم 6۳۲ میلیون دالر ثبت شد. در جدول شماره یک ۸ کشور باقی مانده همســایه آمده اســت. آمار کلــی تجارت ایران با کشورهای همسایه نشان میدهد که در کل ســهم ایران از این بازار ۲ درصد است. آنگونه که دولت هدفگذاری کرده و 5۱ کاال در اولویــت صادرات قرار گرفتند تــا ســال آینده میتــوان این ســهم را به 4 درصــد رســاند. بدین جهــت ۷5 درصد صــادرات و ۷۲ درصد واردات ســال ۷۹ از کشــورهای همسایه بوده اســت. بنابراین نرخ رشــد 5۱ کشــور همســایه در سال ۸۹ نســبت به ســال ۷۹ تقریباً معــادل 6.۱۳ درصد است.

Newspapers in Persian

Newspapers from Iran

© PressReader. All rights reserved.